Samenvatting Inleiding Recht

Inleiding recht
aantekeningen/samenvatting
Geschiedenis gedeelte aantekeningen (kennis geschiedenis helpt bij oplossen problemen)
 Rechtsgeschiedenis begon bij romeinen
 12 tafelenwet -> ontstaan doordat volk in opstand kwam tegen elitaire klasse, volk eist dat regels werden
opgeschreven -> meer zekerheid
12 tafelenwet was zo onduidelijk dat er te veel uitleg nodig was
 Interpreteerders waren eerste juristen
 Romeinse recht -> keizer Justinianus (belangrijk persoon uit rechtsgeschiedenis!!!)
inhoud van het recht en hoe mensen in het recht worden opgeleid
 Ontwerper van codex justinianus (wet van jusutiuanus)
 Nieuw gaat voor oude wet.
 Tekst in latijn
 Veel wetten komen van romeinen
 Bestuur en stelsel van rechtspleging belangrijk
 500 na chr. viel romeinse rijk uit elkaar -> toenmalige juristen maakten gebruik van onbetrouwbare
bronnen
 Karel de Grootte veroverde grote delen EU -> scholing
 Rond 1100 begon (Bologna) Italië met voorzichtige eerste stappen voor professioneel rechtenonderwijs op
scholen (eerste universiteit) vaste land.
 Door kruistochten veel handel opgericht. Handel = behoefte
 Men hecht veel waarde aan betrouwbare bronnen (teksten van juristen)
 Als je opleiding voltooide werd je magister (meester) -> bestond uit lezen, verklaren, bestuderen teksten
 Napoleon was belangrijk persoon uit geschiedenis, was dictator (franse revolutie) en grondlegger van
staatsinrichting
 Napoleon heeft met al zijn veroveringen/wetgevende activiteiten grote rol gespeeld in geschiedenis
 Monteaque heeft Trias Politica geïntroduceerd = leer van machtenscheiding
 Onwenselijk dat 1 persoon alle macht heeft, macht moet worden verdeeld
 Regering en parlement, regering, rechters
 Uitvoerende macht, wetgevende macht en rechtsprekende macht
 Nulla poena beginsel, iemand kan alleen gestraft worden als dit moet volgens wet
 1806 ontstond Koninkrijk Holland
 Begin 19e eeuw waren nationale staten op hoogtepunt -> toenemende nationalisering
 Carl von Savigny = belangrijkste jurist van 19e eeuw. Grondlegger van Duits burgerlijk wetboek.
-> inspiratie Nederlands BW
 Bedacht beginsel voor nauw verbonden recht (geldt nog steeds)
 Ongeluk dat in NL plaatsvind, wordt volgens NL wetgeving vervolgd
 Begin 19e eeuw toenemende nationalisering
 1798 eerste grondwet ter wereld! Mensenrechten vastgelegd
 1814 eerste Nederlandse grondwet
 1848 ministeriële verantwoordelijkheid ingevoerd
 Geen vertrouwen van kabinet? -> aftreden
 Vanaf 1870 sociale kwesties -> rechteloze werknemers, ziekte, armoede, criminaliteit, te lange werktijden
enz
 Kinderwetje van van Houten, verbied dat kinderen onder 12 moeten werken
 Frans BW gebaseerd op code civiel?
 Door samen te werken creëren we vrede, veiligheid en welvaart
 Merendeel van wetten komen uit Brussel
 Doel van straf = afschrikken en herhaling voorkomen

, “recht” = geheel van geldende rechtsregels.
Ook wel “objectief recht” = geldend/positief recht = geheel van rechtsregels dat in NL momenteel
van kracht is. Objectief recht wordt vaak gebruikt i.c.m. subjectief recht.

Subjectief recht = bevoegdheid die iemand kan ontlenen aan een regel uit het objectieve recht.
Bijv: art. 4 van Grondwet -> iedere Nederlander (meerderjarig) mag stemmen. Art. geeft aan dat iedere meerderjarige
Nederlander het subjectieve recht heeft om te stemmen.

In NL komen subjectieve rechten toe aan (rechts)personen -> worden ook wel rechtssubjecten
genoemd. Voorwerp van het recht wordt een rechtsobject genoemd.
Bijv: Lisa verkoopt fiets aan Mo.
Lisa en Mo -> dragers van rechten en plichten, recht kwalificeert hen als rechtssubjecten.
Voorwerp van het recht = fiets en daarom wordt dit als rechtsobject gekwalificeerd.




Rechtsbronnen
objectieve recht bestaat uit rechtsregels -> vindplaats van deze rechtsregels = rechtsbronnen
- de wet;
- de rechtspraak / jurisprudentie;
- het gewoonterecht;
- verdragen.



Wet bevat regels van:

 dwingend recht: afwijken van wet niet toegestaan;
 regelend recht (aanvullend recht): afwijken van wet is wél toegestaan;
 semi-dwingend recht: alleen afwijken binnen door de wet gestelde grenzen is toegestaan.

Wet in formele zin = gemaakt door regering (Koning + ministers) en Staten Generaal (1 e + 2e Kamer)
Wet in materiele zin = algemeen verbindend voorschrift: voor iedereen geldend

Dwingend recht = afwijken van wet niet toegestaan
Regelend/aanvullend recht = afwijken van wet wel toegestaan
Semi-dwingend recht = afwijken alleen toegestaan binnen door wet gestelde grenzen


Gewoonterecht = rechtmatig handelen op bepaalde wijze, dat gevolg is van overtuiging dat dit zo
hoort en waarvan afwijking onbehoorlijk is.
Bijv: gewoonterecht -> verkoop van drachtige koe -> ongeboren kalf maakt deel uit van koopovereenkomst (koper koopt
niet alleen de koe, maar ook ongeboren kalf).



Bij rechtspraak/jurisprudentie stelt rechter vast wat betekenis is van toepasselijke regel van
objectieve recht = interpretatie van de wet. Extra toelichting op regels/wetten



Verdragen = overeenkomsten tussen landen. Voor burgers uit die landen -> rechtstreeks bindende
bepalingen uit verdragen, die van belang zijn (de verdragen van de EU).