Samenvatting hoorcolleges en literatuur
Forensische Psychopathologie
Iris Groenhuijzen - 2022
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 - Inleiding in de Forensische Psychopathologie.........................................................................4
1
, Literatuur..............................................................................................................................................................5
Stoornis en Delict: hoofdstuk 2.......................................................................................................................5
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 1..........................................................................................................11
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 2-2.5....................................................................................................13
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 3..........................................................................................................18
Hoorcollege 2: Juridische kaders, een inleiding.............................................................................................20
Literatuur............................................................................................................................................................25
Stoornis en Delict: hoofdstuk 1.....................................................................................................................25
Hoorcollege 3: Psychotische stoornissen...................................................................................................... 29
Literatuur............................................................................................................................................................34
Stoornis en delict: hoofdstuk 7......................................................................................................................34
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 11........................................................................................................35
Hoorcollege 4: Stemming, angst en PTSS...................................................................................................... 37
Literatuur............................................................................................................................................................43
Stoornis en delict: hoofdstuk 8......................................................................................................................43
Stoornis en delict: hoofdstuk 9......................................................................................................................45
Psychiatrie en inleiding: hoofdstuk 4.1-4.2. 4.4............................................................................................51
Psychiatrie en inleiding: hoofdstuk 5............................................................................................................54
Psychiatrie en inleiding: hoofdstuk 7.1-7.3...................................................................................................61
Hoorcollege 5 – Persoonlijkheidsstoornissen en psychopathie......................................................................69
Literatuur............................................................................................................................................................73
Stoornis en delict: hoofdstuk 13....................................................................................................................73
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 12-12.8................................................................................................74
Hoorcollege 6 – Ontwikkelingsstoornissen: autisme en ADHD......................................................................81
Literatuur............................................................................................................................................................88
Stoornis en delict: hoofdstuk 5......................................................................................................................88
Stoornis en delict: hoofdstuk 6......................................................................................................................89
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 13.1, 13.2 en 13.6...............................................................................89
Hoorcollege 7 – Seksuele stoornissen en parafilie.........................................................................................94
Literatuur............................................................................................................................................................98
Stoornis en delict: hoofdstuk 14....................................................................................................................98
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 10......................................................................................................102
Hoorcollege 8 – Verslaving en dubbeldiagnose........................................................................................... 103
Literatuur..........................................................................................................................................................108
Stoornis en delict: hoofdstuk 11..................................................................................................................108
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 8........................................................................................................108
Hoorcollege 9 – Culturele overwegingen in pro Justitia-rapportages...........................................................112
Literatuur..........................................................................................................................................................116
Merzagora, Amadasi, Blandino & Traviani..................................................................................................116
2
, Vinkers, Barendregt, de Beurs, Hoek & Rinne.............................................................................................119
Hoorcollege 10 - Stoornissen in de impulsbeheersing.................................................................................120
Literatuur..........................................................................................................................................................127
Stoornis en delict: hoofdstuk 10..................................................................................................................127
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 12.9...................................................................................................129
Hoorcollege 11 – Zwakbegaafdheid en IQ................................................................................................... 129
Literatuur..........................................................................................................................................................132
Stoornis en Delict: hoofdstuk 4...................................................................................................................132
Hoorcollege 12 – tbs in getal...................................................................................................................... 132
3
, Hoorcollege 1 - Inleiding in de Forensische
Psychopathologie
Belangrijk: we moeten terughoudend zijn in wat wij vinden van en denken over casuïstiek.
Wat maakt iets een psychische stoornis?
- Als het in het DSM-5 staat. Definitie DSM-5:
o Syndroom, gekenmerkt door klinisch significante symptomen op het gebied van de
cognitieve functies, de emotieregulatie of het gedrag van een persoon, dat een uiting
is van een disfunctie in de psychologische, biologische, of ontwikkelingsprocessen die
ten grondslag liggen aan het psychische functioneren.
o Psychische stoornissen gaan gewoonlijk gepaard met significante lijdensdruk en/of
beperkingen in het functioneren op sociaal of beroepsmatig gebied of bij andere
belangrijke bezigheden.
Een reactie op een veelvoorkomende stressor of een verlies, bijvoorbeeld
het overlijden van een dierbare, die te verwachten valt en cultureel wordt
geaccepteerd, is geen psychische stoornis.
Sociaal deviant gedrag (politiek, religieus of seksueel bijvoorbeeld) en
conflicten die zich vooral afspelen tussen een individu en de maatschappij
zijn geen psychische stoornissen, tenzij de deviantie of het conflict het gevolg
is van disfunctioneren van het individu, zoals in het voorgaande wordt
beschreven.
Kanttekening DSM-5:
- Of je uiteindelijk tbs opgelegd krijgt omdat er sprake is van een psychische stoornis, is aan de
rechter en rechters kunnen verschillende criteria gebruiken om te bepalen of iemand
ontoerekeningsvatbaar was ten tijde van het delict.
o Uiteindelijk dus juridische beslissing.
- Nederlandse rechters vragen wel vrij vaak advies aan gedragsdeskundigen (meestal
psychiater of psychoog, maar bij hersenscan bijvoorbeeld neuroloog -> neuropsycholoog
ingeschakeld).
Casus: Jack de Prikker.
- Stemmen in zijn hoofd droegen hem op om willekeurige mensen in de hals te steken.
o Stemmen in hoofd, kan bij psychose.
4
Forensische Psychopathologie
Iris Groenhuijzen - 2022
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 - Inleiding in de Forensische Psychopathologie.........................................................................4
1
, Literatuur..............................................................................................................................................................5
Stoornis en Delict: hoofdstuk 2.......................................................................................................................5
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 1..........................................................................................................11
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 2-2.5....................................................................................................13
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 3..........................................................................................................18
Hoorcollege 2: Juridische kaders, een inleiding.............................................................................................20
Literatuur............................................................................................................................................................25
Stoornis en Delict: hoofdstuk 1.....................................................................................................................25
Hoorcollege 3: Psychotische stoornissen...................................................................................................... 29
Literatuur............................................................................................................................................................34
Stoornis en delict: hoofdstuk 7......................................................................................................................34
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 11........................................................................................................35
Hoorcollege 4: Stemming, angst en PTSS...................................................................................................... 37
Literatuur............................................................................................................................................................43
Stoornis en delict: hoofdstuk 8......................................................................................................................43
Stoornis en delict: hoofdstuk 9......................................................................................................................45
Psychiatrie en inleiding: hoofdstuk 4.1-4.2. 4.4............................................................................................51
Psychiatrie en inleiding: hoofdstuk 5............................................................................................................54
Psychiatrie en inleiding: hoofdstuk 7.1-7.3...................................................................................................61
Hoorcollege 5 – Persoonlijkheidsstoornissen en psychopathie......................................................................69
Literatuur............................................................................................................................................................73
Stoornis en delict: hoofdstuk 13....................................................................................................................73
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 12-12.8................................................................................................74
Hoorcollege 6 – Ontwikkelingsstoornissen: autisme en ADHD......................................................................81
Literatuur............................................................................................................................................................88
Stoornis en delict: hoofdstuk 5......................................................................................................................88
Stoornis en delict: hoofdstuk 6......................................................................................................................89
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 13.1, 13.2 en 13.6...............................................................................89
Hoorcollege 7 – Seksuele stoornissen en parafilie.........................................................................................94
Literatuur............................................................................................................................................................98
Stoornis en delict: hoofdstuk 14....................................................................................................................98
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 10......................................................................................................102
Hoorcollege 8 – Verslaving en dubbeldiagnose........................................................................................... 103
Literatuur..........................................................................................................................................................108
Stoornis en delict: hoofdstuk 11..................................................................................................................108
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 8........................................................................................................108
Hoorcollege 9 – Culturele overwegingen in pro Justitia-rapportages...........................................................112
Literatuur..........................................................................................................................................................116
Merzagora, Amadasi, Blandino & Traviani..................................................................................................116
2
, Vinkers, Barendregt, de Beurs, Hoek & Rinne.............................................................................................119
Hoorcollege 10 - Stoornissen in de impulsbeheersing.................................................................................120
Literatuur..........................................................................................................................................................127
Stoornis en delict: hoofdstuk 10..................................................................................................................127
Psychiatrie een inleiding: hoofdstuk 12.9...................................................................................................129
Hoorcollege 11 – Zwakbegaafdheid en IQ................................................................................................... 129
Literatuur..........................................................................................................................................................132
Stoornis en Delict: hoofdstuk 4...................................................................................................................132
Hoorcollege 12 – tbs in getal...................................................................................................................... 132
3
, Hoorcollege 1 - Inleiding in de Forensische
Psychopathologie
Belangrijk: we moeten terughoudend zijn in wat wij vinden van en denken over casuïstiek.
Wat maakt iets een psychische stoornis?
- Als het in het DSM-5 staat. Definitie DSM-5:
o Syndroom, gekenmerkt door klinisch significante symptomen op het gebied van de
cognitieve functies, de emotieregulatie of het gedrag van een persoon, dat een uiting
is van een disfunctie in de psychologische, biologische, of ontwikkelingsprocessen die
ten grondslag liggen aan het psychische functioneren.
o Psychische stoornissen gaan gewoonlijk gepaard met significante lijdensdruk en/of
beperkingen in het functioneren op sociaal of beroepsmatig gebied of bij andere
belangrijke bezigheden.
Een reactie op een veelvoorkomende stressor of een verlies, bijvoorbeeld
het overlijden van een dierbare, die te verwachten valt en cultureel wordt
geaccepteerd, is geen psychische stoornis.
Sociaal deviant gedrag (politiek, religieus of seksueel bijvoorbeeld) en
conflicten die zich vooral afspelen tussen een individu en de maatschappij
zijn geen psychische stoornissen, tenzij de deviantie of het conflict het gevolg
is van disfunctioneren van het individu, zoals in het voorgaande wordt
beschreven.
Kanttekening DSM-5:
- Of je uiteindelijk tbs opgelegd krijgt omdat er sprake is van een psychische stoornis, is aan de
rechter en rechters kunnen verschillende criteria gebruiken om te bepalen of iemand
ontoerekeningsvatbaar was ten tijde van het delict.
o Uiteindelijk dus juridische beslissing.
- Nederlandse rechters vragen wel vrij vaak advies aan gedragsdeskundigen (meestal
psychiater of psychoog, maar bij hersenscan bijvoorbeeld neuroloog -> neuropsycholoog
ingeschakeld).
Casus: Jack de Prikker.
- Stemmen in zijn hoofd droegen hem op om willekeurige mensen in de hals te steken.
o Stemmen in hoofd, kan bij psychose.
4
