Aantekeningen belastingrecht lectures 1 t/m 4

Inleiding belastingrecht
Tutorial 1: Algemene aspecten belastingheffing in Nederland


Algemene vragen

Welke functies hebben belastingen?
Budgettaire functie van belastingen De belangrijkste inkomensbron is de belastingopbrengst.

Instrumentele functie van belastingen Belastingen worden ingezet als middel om een bepaald sociaal of economisch
doel te bereiken.

Welke (rijks)belastingen kennen we?
 inkomstenbelasting;
 loonbelasting;
 vennootschapsbelasting;
 dividendbelasting;
 kansspelbelasting;
 erfbelasting;
 schenkbelasting;
 vermogensrendementsheffing;
 omzetbelasting (btw);
 rechten bij invoer;
 rechten bij uitvoer;
 accijnzen zoals alcoholaccijns en tabaksaccijns en verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken;
 belastingen op personenauto's en motorrijwielen (bpm);
 motorrijtuigenbelasting (mrb);
 belasting zware motorrijtuigen;
 overdrachtsbelasting;
 assurantiebelasting;
 verhuurdersheffing;
 bankbelasting;
 milieubelastingen, zoals kolenbelasting, en energiebelasting.

Wat houdt het draagkrachtbeginsel in?
Bijvoorbeeld loon- en inkomstenbelastingen. Omdat een persoon inkomen geniet, kan hij bijdragen aan de collectieve
lastendruk. De belastingheffing hangt dwingend af van iemands mogelijkheid om belasting te betalen, wat ook wel ability to
pay wordt genoemd door de Engelse econoom Adam Smith.

In de wetenschap is aanvaard dat de vermogensvergelijkingstheorie, inclusief een onbeperkte verliescompensatie, de meest
juiste manier is voor het bepalen van iemands objectieve draagkracht. De wijze waarop de vermogensmutatie is ontstaan,
doet daarbij niet ter zake. Heffing naar draagkracht als rechtsgrond van belasting is vanuit de rechtsgelijkheid algemeen
geaccepteerd.

Wat is het boxenstelsel in de inkomstenbelasting?
Art. 2.3 Wet IB 2001 onderscheidt drie soorten inkomens:
1) Het inkomen uit werk en woning, box 1: het inkomen behaald met bijvoorbeeld een onderneming, een
dienstbetrekking en de koopwoning die tot het hoofdverblijf dient.
2) Het inkomen uit aanmerkelijk belang, box 2: inkomen behaald met een algemeen belang van minimaal 5% in een
besloten of naamloze vennootschap. Bijvoorbeeld dividenden en vervreemdingsvoordelen behaald met het
aandelenpakket.
3) Het inkomen uit sparen en beleggen, box 3 (vermogensrendementsheffing): inkomen dat iemand behaalt met zijn
vermogen, zoals uit spaarrekeningen, effecten en/of onroerende zaken, niet zijnde de eigen woning.
Dit inkomen wordt forfaitair bepaald. Een belastingplichtige wordt geacht over de waarde van zijn vermogen op 1
januari van enig jaar, voor dat jaar een rendement te halen van 4%. Het werkelijk behaalde rendementen doet niet
ter zake. Deze heffing kan moeilijk in overeenstemming met het draagkrachtbeginsel worden geacht. Vanaf 2017
wordt het huidige forfaitaire rendement van 4% aangepast en afhankelijk gemaakt van de omvang van het
vermogen. Er wordt dan namelijk per vermogensklasse berekend. Belastingplichtigen met lagere vermogens
worden geacht een lager rendement te halen dan belastingplichtigen met hogere vermogens.

Wanneer is er sprake van een belaste bron van inkomen?
Bronnentheorie
Deze theorie houdt in dat een opbrengst alleen tot het inkomen behoort als er een bron van inkomen is. Wanneer is er dan
sprake van een bron van inkomen? Een definitie in de wet ontbreekt.
Voor de invulling van het bronbegrip zijn we daarom aangewezen op de jurisprudentie. Daaruit volgt dat voordelen uit
prestaties die worden verricht om redenen van plezier of van familie- en gezinsbanden de belastingheffing niet raken. De
privésfeer vormt dus geen bron van inkomen. Een prijs uit de loterij behoort niet tot een van de in de wet genoemde
inkomenscategorieën en is dus niet belast met inkomensbelasting (buitenbronnelijk voordeel).