Samenvatting AK H1
1.1 Globalisering in centrum en (semi)periferie
Een economische en politieke driedeling
De wereld is op basis van economische en politieke kenmerken in te delen in drie groepen:
1. Het centrum
2. De periferie
3. De semiperiferie
Het bestaan van deze driedeling en de onderlinge relaties tussen de landengroepen, heet het
wereldsysteem. Binnen dit wereldsysteem pakken de effecten van globalisering verschillend uit.
Economische effecten
Mno’s hebben hun basis meestal in een centrumland. Zij kunnen dankzij uitschuiving hun
winsten vergroten. Uitschuiving is het proces van ruimtelijke verplaatsing van bedrijven of
bedrijfsonderdelen naar nieuwe gebieden met aantrekkelijker omstandigheden. Ook hebben
landen in de (semi)periferie baat bij globalisering. Het proces van global shift leidt tot
investeringen en banen. Economische ontwikkelingen zorgt voor voordelen in de (semi)periferie,
dat noem je spread-effecten. Maar je hebt ook backwash-effecten in de (semi)periferie, dat
komt doordat het centrum er grondstoffen, kapitaal en mensen aan onttrekt. Typerend voor veel
(semi)perifere landen is de fragmentarische modernisering. Dit is de ongelijke verdeling van
technologische vooruitgang tussen gebieden, bedrijven en bevolkingsgroepen in een land dat in
ontwikkeling is. Door grote tegenstellingen tussen traditioneel en modern binnen een land
nemen de regionale en sociale ongelijkheden toe.
Culturele effecten
Door globalisering komen mensen steeds meer in contact met andere culturen en nemen ze er
elementen uit over. Je spreekt van diffusie als verschijnselen zich ruimtelijk verspreiden van een
brongebied naar nieuwe gebieden.
Demografische effecten
Globalisering zorgt ervoor dat geboorte- en sterftecijfers dalen. Ook heeft globalisering invloed
op migratiepatronen. Tijdruimte compressie maakt migreren gemakkelijker, waardoor migratie
stromen toenemen. Ook regionale ongelijkheid stimuleert migratie: binnen landen trekken
steeds meer mensen naar gebieden die zich economisch het sterkst ontwikkelen
Ecologische effecten
In de hele wereld neemt de CO2 uitstoot toe. In de (semi)periferie worden milieu regels vaak niet
goed nageleefd.
, Reacties op globalisering
Overal in de wereld vindt blokvorming plaats: groepen landen gaan economische en/of politieke
samenwerkingsverbanden aan. Ook politiek zijn er samenwerkingsverbanden ontstaan, zoals de
NAVO en de VN. Door globalisering krijgen landen immers steeds meer gezamenlijke belangen.
Doordat globalisering naast positieve ook negatieve effecten heeft, zijn der diverse tegenreacties.
Zo stellen anders-globalisten de toename van de mondiale ongelijkheid en de milieuvervuiling
aan de kaak en landen die vinden dat hun cultuur bedreigd wordt, zetten zich af tegen het
Westen. Soms kan dit leiden tot regionalisme.
1.1 Globalisering in centrum en (semi)periferie
Een economische en politieke driedeling
De wereld is op basis van economische en politieke kenmerken in te delen in drie groepen:
1. Het centrum
2. De periferie
3. De semiperiferie
Het bestaan van deze driedeling en de onderlinge relaties tussen de landengroepen, heet het
wereldsysteem. Binnen dit wereldsysteem pakken de effecten van globalisering verschillend uit.
Economische effecten
Mno’s hebben hun basis meestal in een centrumland. Zij kunnen dankzij uitschuiving hun
winsten vergroten. Uitschuiving is het proces van ruimtelijke verplaatsing van bedrijven of
bedrijfsonderdelen naar nieuwe gebieden met aantrekkelijker omstandigheden. Ook hebben
landen in de (semi)periferie baat bij globalisering. Het proces van global shift leidt tot
investeringen en banen. Economische ontwikkelingen zorgt voor voordelen in de (semi)periferie,
dat noem je spread-effecten. Maar je hebt ook backwash-effecten in de (semi)periferie, dat
komt doordat het centrum er grondstoffen, kapitaal en mensen aan onttrekt. Typerend voor veel
(semi)perifere landen is de fragmentarische modernisering. Dit is de ongelijke verdeling van
technologische vooruitgang tussen gebieden, bedrijven en bevolkingsgroepen in een land dat in
ontwikkeling is. Door grote tegenstellingen tussen traditioneel en modern binnen een land
nemen de regionale en sociale ongelijkheden toe.
Culturele effecten
Door globalisering komen mensen steeds meer in contact met andere culturen en nemen ze er
elementen uit over. Je spreekt van diffusie als verschijnselen zich ruimtelijk verspreiden van een
brongebied naar nieuwe gebieden.
Demografische effecten
Globalisering zorgt ervoor dat geboorte- en sterftecijfers dalen. Ook heeft globalisering invloed
op migratiepatronen. Tijdruimte compressie maakt migreren gemakkelijker, waardoor migratie
stromen toenemen. Ook regionale ongelijkheid stimuleert migratie: binnen landen trekken
steeds meer mensen naar gebieden die zich economisch het sterkst ontwikkelen
Ecologische effecten
In de hele wereld neemt de CO2 uitstoot toe. In de (semi)periferie worden milieu regels vaak niet
goed nageleefd.
, Reacties op globalisering
Overal in de wereld vindt blokvorming plaats: groepen landen gaan economische en/of politieke
samenwerkingsverbanden aan. Ook politiek zijn er samenwerkingsverbanden ontstaan, zoals de
NAVO en de VN. Door globalisering krijgen landen immers steeds meer gezamenlijke belangen.
Doordat globalisering naast positieve ook negatieve effecten heeft, zijn der diverse tegenreacties.
Zo stellen anders-globalisten de toename van de mondiale ongelijkheid en de milieuvervuiling
aan de kaak en landen die vinden dat hun cultuur bedreigd wordt, zetten zich af tegen het
Westen. Soms kan dit leiden tot regionalisme.
