Introducing leisure vraagzijde
Vraagzijde: inzicht krijgen in verschillende perspectieven en theorieën om het vrijetijdsgedrag van
mensen te verklaren
Aanbodzijde: inzicht krijgen in de diverse delen van de vrijetijdssector
Vrijetijd: de tijd die resteert na aftrek van de tijd die benodigd voor (huishoudelijke) arbeid, scholing
en de tijd nodig voor de verzorging van jezelf en andere gezinsleden (en al het daarmee
samenhangende vervoer (objectieve benadering)
Of: de tijd waarin je gevoelens van vrijheid ervaart: (subjectieve definitie)
Of: de tijd dat iemand niet ter verantwoording kan worden geroepen in termen van de morele regels
en de legitieme orde die behoren bij zijn of haar verzorgingspositie (contextuele definitie)
Spelregels voor definiëren van vrijetijd:
1. Verschillende definities vanuit verschillende perspectieven
2. Gebruik maken van bronnen met de juiste bronvermelding
3. Onderscheid beschiknaarheid en besteding van de vrijetijd, zinvol of niet
4. Vrijetijd is geen morele categorie
5. Geen noodzakelijk verband tussen een definite van vrijetijd en begrippen als sport, toerisme,
cultuur of recreatie.
Tijdsindeling:
Drie periodes:
1. Traditionele samenleving (vanaf ca 12:000 voor christus)
2. Moderne samenleving (vanaf ca 1850)
3. Postmoderne samenleving (vanaf ca 1970)
Belangrijk bij deze indeling: de rol van arbeid
In ‘onderontwikkelde gebieden’: mix van elementen uit verschillende samenlevingen
Traditionele samenleving:
- Landbouw en veeteelt
- Gericht op zelfvoorziening
- Van ruilhandel tot handelskapitalisme
- Sociale ongelijkheid: feodaal systeem
- Grond in bezit van adel en kerk
- Belang religie (in kunst en feesten)
- Arbeid wordt gezien als iets minderwaardigs
- Dunbevolkt, weinig steden en reizen is tijdrovend
- Beperkt vrijetijdsaanbod
- Analfabetisme
, De moderne samenleving:
Twee fases:
1. Van handelskapitalisme naar industriële revolutie
2. Van industrieel kapitalisme naar verzorgingsstaat
- Opkomst van de industrie (fabrieken)
- Arbeid 24 uur per dag en 7 dagen in de week
- Taylorisme: vergaande arbeidsverdeling: alleen standaardhandelingen -> vervreemding van
arbeid
- Scherpe scheiding arbeid en vrijetijd
- Sociale ongelijkheid: kapitalistische bovenklasse is ‘’the leisure class’’
- Fordisme: massaproductie en massa consumptie
- Toenemende inmenging van de overheid (op weg naar verzorgingsstaat)
- Achturendag en beschavingsoffensief van overheid
- Hoger opleidingsniveau
- Internatlisatie van arbeidsethos en vertrouwen in de vooruitgang
- Betere transportmogelijkheden, scherpe scheiding van ruimtelijke functies
- Lineair tijdsbesef
- Ont-traditionalisering, afname van de invloed van religie
- Individualisering
- Meer individuele vrijheid, maar ook onzekerheid en eenzaamheid
- Vrijetijd: van regeneratie naar vermaak en ontplooiing.
Postmoderne samenleving
- Van productgericht naar klantgericht
- Differentiatie van smaakvoorkeuren (post-fordisme)
- Opkomst van dienstensector
- Complexe arbeidsverdeling
- Afbouw verzorgingsstaat
- Nieuwe sociale ongelijkheid
- Overheid trekt zich terug van vrijetijdsmarkt
- Toegenomen individualisering (sociale contacten: talrijker maar vluchtiger)
- Kritische consumenten
- Van woord naar beeldcultuur
- Mondiale informatiemaatschappij
- Opkomst ‘’experience economie’’
- Ultramobiliteit
- Suburbanisatie
- Combinatie van ruimtelijke functies
- Milieuvraagstukken
- Minder scherpe scheiding tussen arbeid en vrijetijd
Verschillende functies van vrije tijd:
- Ontspannen, identiteit verlenend, status vergarend
- Genot maximaliseren (hedonisme)
- Meer keuzevrijheid en de druk om te kiezen
Vraagzijde: inzicht krijgen in verschillende perspectieven en theorieën om het vrijetijdsgedrag van
mensen te verklaren
Aanbodzijde: inzicht krijgen in de diverse delen van de vrijetijdssector
Vrijetijd: de tijd die resteert na aftrek van de tijd die benodigd voor (huishoudelijke) arbeid, scholing
en de tijd nodig voor de verzorging van jezelf en andere gezinsleden (en al het daarmee
samenhangende vervoer (objectieve benadering)
Of: de tijd waarin je gevoelens van vrijheid ervaart: (subjectieve definitie)
Of: de tijd dat iemand niet ter verantwoording kan worden geroepen in termen van de morele regels
en de legitieme orde die behoren bij zijn of haar verzorgingspositie (contextuele definitie)
Spelregels voor definiëren van vrijetijd:
1. Verschillende definities vanuit verschillende perspectieven
2. Gebruik maken van bronnen met de juiste bronvermelding
3. Onderscheid beschiknaarheid en besteding van de vrijetijd, zinvol of niet
4. Vrijetijd is geen morele categorie
5. Geen noodzakelijk verband tussen een definite van vrijetijd en begrippen als sport, toerisme,
cultuur of recreatie.
Tijdsindeling:
Drie periodes:
1. Traditionele samenleving (vanaf ca 12:000 voor christus)
2. Moderne samenleving (vanaf ca 1850)
3. Postmoderne samenleving (vanaf ca 1970)
Belangrijk bij deze indeling: de rol van arbeid
In ‘onderontwikkelde gebieden’: mix van elementen uit verschillende samenlevingen
Traditionele samenleving:
- Landbouw en veeteelt
- Gericht op zelfvoorziening
- Van ruilhandel tot handelskapitalisme
- Sociale ongelijkheid: feodaal systeem
- Grond in bezit van adel en kerk
- Belang religie (in kunst en feesten)
- Arbeid wordt gezien als iets minderwaardigs
- Dunbevolkt, weinig steden en reizen is tijdrovend
- Beperkt vrijetijdsaanbod
- Analfabetisme
, De moderne samenleving:
Twee fases:
1. Van handelskapitalisme naar industriële revolutie
2. Van industrieel kapitalisme naar verzorgingsstaat
- Opkomst van de industrie (fabrieken)
- Arbeid 24 uur per dag en 7 dagen in de week
- Taylorisme: vergaande arbeidsverdeling: alleen standaardhandelingen -> vervreemding van
arbeid
- Scherpe scheiding arbeid en vrijetijd
- Sociale ongelijkheid: kapitalistische bovenklasse is ‘’the leisure class’’
- Fordisme: massaproductie en massa consumptie
- Toenemende inmenging van de overheid (op weg naar verzorgingsstaat)
- Achturendag en beschavingsoffensief van overheid
- Hoger opleidingsniveau
- Internatlisatie van arbeidsethos en vertrouwen in de vooruitgang
- Betere transportmogelijkheden, scherpe scheiding van ruimtelijke functies
- Lineair tijdsbesef
- Ont-traditionalisering, afname van de invloed van religie
- Individualisering
- Meer individuele vrijheid, maar ook onzekerheid en eenzaamheid
- Vrijetijd: van regeneratie naar vermaak en ontplooiing.
Postmoderne samenleving
- Van productgericht naar klantgericht
- Differentiatie van smaakvoorkeuren (post-fordisme)
- Opkomst van dienstensector
- Complexe arbeidsverdeling
- Afbouw verzorgingsstaat
- Nieuwe sociale ongelijkheid
- Overheid trekt zich terug van vrijetijdsmarkt
- Toegenomen individualisering (sociale contacten: talrijker maar vluchtiger)
- Kritische consumenten
- Van woord naar beeldcultuur
- Mondiale informatiemaatschappij
- Opkomst ‘’experience economie’’
- Ultramobiliteit
- Suburbanisatie
- Combinatie van ruimtelijke functies
- Milieuvraagstukken
- Minder scherpe scheiding tussen arbeid en vrijetijd
Verschillende functies van vrije tijd:
- Ontspannen, identiteit verlenend, status vergarend
- Genot maximaliseren (hedonisme)
- Meer keuzevrijheid en de druk om te kiezen
