Humane wetenschappen: psychologie
Waarom psychologie
1. Biomedisch model
Ziekte gereduceerd tot probleem in biologische processen
Gezondheid = toestand gekenmerkt afwezigheid ziekten/aandoeningen
Scheiding lichaam/geest
16-17de E
Negeert invloed psychologie/ sociale factoren ontstaan + onderhouden ziekte
Aandoening centraal
Standaardisatie diagnostische/therapeutische procedures
Succesvol bestrijding infectieziekten (vaak directe relatie ziektebron-ziekte)
Fear- avoidance model
2. Biopsychosociaal model
Holstische visie
Lichaam/geest onderscheiden (niet scheiden)
P centraal
Integratie kennis:
Biologie psychologie sociologie biologische psychologie psychofysiologie
psychosomatiek sociale psychologie sociobiologie
MDBB- model
= biomedisch + psychosociaal model
Van weefsels en organen + niveau van de persoon in relatie tot zijn omgeving = biopsychosociaal
3. Toepassing in de kinesitherapie
- Evaluatie patiënt
- Kinesitherapeutische werkdiagnose
- Behandeldoelstelling
- Behandeling
- Multidisciplinaire behandeling
Evaluatie -> werkdiagnose -> doelstelling -> behandeling => klinisch redeneren
= herkennen van verbanden & identificeren van wat klinisch relevant is
GELE VLAGGEN: psychologische en gedragsmatige factoren
Risicofactoren van psychosociale aard bij patiënten
Richting aangevend v T (vroegtijdige) herkenning risico op aflopend beloop in tijd/chroniciteit
Standaard onderdeel klinisch onderzoek
- Cognities
Somatisatie katastroferen
, hypervigilantie kinesiofobie/fear-avoidance
Ziektepercepties
acceptatie zelf-effectiviteit
- Gedrag
Vermijdingsgedrag persistentiegedrag afspraken afzeggen
Gebruik hulpmiddelen/medicatie passieve houding terugkeer werk
roken/voedingsgewoonten extreme pijnrapportage/expressie
Aanpassingen gedrag inadequaat pijngedrag:
Overmatig medicijngebruik
Shopping-gedrag
Vermijdingsgedrag
Toenemende conflicten met omgeving
Afnemende sociale participatie
Langdurig ziekteverzuim
- Sociaal-maatschappelijk
Overbeschermende familie
Sociale steun Geen financiële stimulans terugkeer werk
Schadeclaims en - geschillen Conflict werk
- Emotioneel
Stress sociale angst bewegingsangst irritatie
Depressieve gedachten nutteloos voelen life event
Stress respons: hartslag ↑, bloeddruk ↑, zweten, spierspanning, energievrijgave = functioneel
Meer dan eigen belastbaarheid toe laten
Gezonde stressrespons = rust/kortdurend Chronische stress = frequente activatie
Gevolgen:
, - Stressrespons reeds in gebruik, extra energie bijna niet meer mobiliseerbaar
- Onderdelen stressrespons versterken mekaar, aanleiding vicieuze cirkel
Draagkracht daalt -> normale activiteit soms belastend -> stressrespons opnieuw geactiveerd
Lichamelijke klachten:
- bloeddruk - duizeligheid
- slapeloosheid - duizeligheid
- hartkloppingen of onregelmatige HR - hoofdpijn
- spierpijn, spierspanning - lichamelijke vermoeidheid
- maag- darmstoornissen
- Factoren in diagnostiek/behandeling
- T te veel begrip tonen voor beperkingen/biomedische factoren focussen
- Tegenstrijdige diagnosen
- Negatieve verwachtingen m.b.t. herstel
- Vraag naar operatie of nieuwe medicatie
- Hoop op technische oplossing
- Ontevredenheid eerdere behandeling(en)
- Advies stoppen met werken
Predisponerend
- Kenmerken Patiënt
- over-achievers
- niet vertrouwd met controleverlies
- Confrontatie met beperkingen
- op oude manier verder gaan -> nieuwe klachten
- idee: lichaam permanent beschadigd -> neiging tot katastroferen + vermijden actief leven
Standhoudende factoren
- Ongepaste gedachten
- foutieve opvattingen vermoeidheid/ziekte
- verhoogd lichamelijke preoccupaties
- acceptatieprobleem
- Ongepast gedrag
- fysieke activiteit: vermijden en/of periodische overactiviteit
- sociaal psychologische reactie
Withdrawal/concealment/groepsidentificatie
, Hoofdstuk 1
1. Wat is psychologie
Studie van geest
Psyche = geest
- logie = gebied van studie
De wetenschap van gedrag en mentale processen
Interne geestelijke processen: denken, voelen, begeren … -> niet direct waarneembaar
Externe processen: praten, lachen, lopen … -> direct waarneembaar
Wetenschap: gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen
Domeinen
Experimentele psychologie / arbeids- en organisatiepsychologie / klinische psychologie / onderwijs /
neuropsychologie / gerontopsychologie / schoolpsychologie / sportpsychologie / omgevingspsychologie /
forensische psychologie
Psychiatrie
Geneeskunde, diagnose (medische) behandeling psychopathologie
Klinische psychologie
Psychologie, masteropleiding
Psychotherapie
Behandelvorm / geen beschermde titel
Pseudopsychologie
Niet-onderbouwde psychologische aannames die als wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd
Bias
Emotionele bias
Neiging om oordelen o.b.v. attitudes en gevoelens, i.p.v. rationele analyse v bewijsmateriaal
Confirmation bias
Neiging gebeurtenissen/info te herinneren die aannames bevestigen + tegenstrijdige bewijzen
negeren/vergeten
Expectancy bias
Onbewust invloed uitoefenen op gedrag participanten en/of resultaten onderzoek, gebaseerd op
verwachtingen van onderzoekers
2. Perspectieven van psychologie
Holistisch beeld van menselijk gedrag
Steeds meer nieuwe ontwikkelingen: hybride vormen
Biologisch perspectief
Invloed lichaam mentale processen + omgekeerd
Scheiding lichaam/geest
17e E: Descartes: scheiding spirituele geest/fysieke lichaam -> radicaal -> lichaam van kerk
Nieuwe ontdekking anatomie/fysiologie
-> aantonen biologische processen ten grondslag aan sensaties/eenvoudige reflexmatige gedragingen
i.p.v. Spirituele krachten
Rationalisme (Descartes) <-> empirisme (waarnemingen/ervaringen/experimenten enige bron
waarheid + denken vertroebelt waarneming)
Modern:
Geest = product hersenen
Oorzaak gedrag zoeken in functioneren genen/hersenen/zenuwstelsel/hormoonstelsel ->
neurowetenschappen/evolutionaire psychologie
Waarom psychologie
1. Biomedisch model
Ziekte gereduceerd tot probleem in biologische processen
Gezondheid = toestand gekenmerkt afwezigheid ziekten/aandoeningen
Scheiding lichaam/geest
16-17de E
Negeert invloed psychologie/ sociale factoren ontstaan + onderhouden ziekte
Aandoening centraal
Standaardisatie diagnostische/therapeutische procedures
Succesvol bestrijding infectieziekten (vaak directe relatie ziektebron-ziekte)
Fear- avoidance model
2. Biopsychosociaal model
Holstische visie
Lichaam/geest onderscheiden (niet scheiden)
P centraal
Integratie kennis:
Biologie psychologie sociologie biologische psychologie psychofysiologie
psychosomatiek sociale psychologie sociobiologie
MDBB- model
= biomedisch + psychosociaal model
Van weefsels en organen + niveau van de persoon in relatie tot zijn omgeving = biopsychosociaal
3. Toepassing in de kinesitherapie
- Evaluatie patiënt
- Kinesitherapeutische werkdiagnose
- Behandeldoelstelling
- Behandeling
- Multidisciplinaire behandeling
Evaluatie -> werkdiagnose -> doelstelling -> behandeling => klinisch redeneren
= herkennen van verbanden & identificeren van wat klinisch relevant is
GELE VLAGGEN: psychologische en gedragsmatige factoren
Risicofactoren van psychosociale aard bij patiënten
Richting aangevend v T (vroegtijdige) herkenning risico op aflopend beloop in tijd/chroniciteit
Standaard onderdeel klinisch onderzoek
- Cognities
Somatisatie katastroferen
, hypervigilantie kinesiofobie/fear-avoidance
Ziektepercepties
acceptatie zelf-effectiviteit
- Gedrag
Vermijdingsgedrag persistentiegedrag afspraken afzeggen
Gebruik hulpmiddelen/medicatie passieve houding terugkeer werk
roken/voedingsgewoonten extreme pijnrapportage/expressie
Aanpassingen gedrag inadequaat pijngedrag:
Overmatig medicijngebruik
Shopping-gedrag
Vermijdingsgedrag
Toenemende conflicten met omgeving
Afnemende sociale participatie
Langdurig ziekteverzuim
- Sociaal-maatschappelijk
Overbeschermende familie
Sociale steun Geen financiële stimulans terugkeer werk
Schadeclaims en - geschillen Conflict werk
- Emotioneel
Stress sociale angst bewegingsangst irritatie
Depressieve gedachten nutteloos voelen life event
Stress respons: hartslag ↑, bloeddruk ↑, zweten, spierspanning, energievrijgave = functioneel
Meer dan eigen belastbaarheid toe laten
Gezonde stressrespons = rust/kortdurend Chronische stress = frequente activatie
Gevolgen:
, - Stressrespons reeds in gebruik, extra energie bijna niet meer mobiliseerbaar
- Onderdelen stressrespons versterken mekaar, aanleiding vicieuze cirkel
Draagkracht daalt -> normale activiteit soms belastend -> stressrespons opnieuw geactiveerd
Lichamelijke klachten:
- bloeddruk - duizeligheid
- slapeloosheid - duizeligheid
- hartkloppingen of onregelmatige HR - hoofdpijn
- spierpijn, spierspanning - lichamelijke vermoeidheid
- maag- darmstoornissen
- Factoren in diagnostiek/behandeling
- T te veel begrip tonen voor beperkingen/biomedische factoren focussen
- Tegenstrijdige diagnosen
- Negatieve verwachtingen m.b.t. herstel
- Vraag naar operatie of nieuwe medicatie
- Hoop op technische oplossing
- Ontevredenheid eerdere behandeling(en)
- Advies stoppen met werken
Predisponerend
- Kenmerken Patiënt
- over-achievers
- niet vertrouwd met controleverlies
- Confrontatie met beperkingen
- op oude manier verder gaan -> nieuwe klachten
- idee: lichaam permanent beschadigd -> neiging tot katastroferen + vermijden actief leven
Standhoudende factoren
- Ongepaste gedachten
- foutieve opvattingen vermoeidheid/ziekte
- verhoogd lichamelijke preoccupaties
- acceptatieprobleem
- Ongepast gedrag
- fysieke activiteit: vermijden en/of periodische overactiviteit
- sociaal psychologische reactie
Withdrawal/concealment/groepsidentificatie
, Hoofdstuk 1
1. Wat is psychologie
Studie van geest
Psyche = geest
- logie = gebied van studie
De wetenschap van gedrag en mentale processen
Interne geestelijke processen: denken, voelen, begeren … -> niet direct waarneembaar
Externe processen: praten, lachen, lopen … -> direct waarneembaar
Wetenschap: gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen
Domeinen
Experimentele psychologie / arbeids- en organisatiepsychologie / klinische psychologie / onderwijs /
neuropsychologie / gerontopsychologie / schoolpsychologie / sportpsychologie / omgevingspsychologie /
forensische psychologie
Psychiatrie
Geneeskunde, diagnose (medische) behandeling psychopathologie
Klinische psychologie
Psychologie, masteropleiding
Psychotherapie
Behandelvorm / geen beschermde titel
Pseudopsychologie
Niet-onderbouwde psychologische aannames die als wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd
Bias
Emotionele bias
Neiging om oordelen o.b.v. attitudes en gevoelens, i.p.v. rationele analyse v bewijsmateriaal
Confirmation bias
Neiging gebeurtenissen/info te herinneren die aannames bevestigen + tegenstrijdige bewijzen
negeren/vergeten
Expectancy bias
Onbewust invloed uitoefenen op gedrag participanten en/of resultaten onderzoek, gebaseerd op
verwachtingen van onderzoekers
2. Perspectieven van psychologie
Holistisch beeld van menselijk gedrag
Steeds meer nieuwe ontwikkelingen: hybride vormen
Biologisch perspectief
Invloed lichaam mentale processen + omgekeerd
Scheiding lichaam/geest
17e E: Descartes: scheiding spirituele geest/fysieke lichaam -> radicaal -> lichaam van kerk
Nieuwe ontdekking anatomie/fysiologie
-> aantonen biologische processen ten grondslag aan sensaties/eenvoudige reflexmatige gedragingen
i.p.v. Spirituele krachten
Rationalisme (Descartes) <-> empirisme (waarnemingen/ervaringen/experimenten enige bron
waarheid + denken vertroebelt waarneming)
Modern:
Geest = product hersenen
Oorzaak gedrag zoeken in functioneren genen/hersenen/zenuwstelsel/hormoonstelsel ->
neurowetenschappen/evolutionaire psychologie
