Samenvatting wondzorg

WONDZORG
1. Het proces van de normale wondheling
4 FASEN
- Ontstekingsfase
- Granulatiefase
- Maturatiefase
- Littekenvorming
1.1. Ontstekingsfase
 Acute ontstekingsreactie en opruiming dood weefsel en bacteriën
 Lichaam reageert op wonde via vasculaire respons:
o Vasodilatatie van de arteriën:
 Daling capillaire druk
 Toename van vocht in omliggende weefsel
 Verzwakking celverbindingen tss endotheelcellen
 Rode bloedcellen en bloedplaatjes migreren vanuit bloedbaan naar
wondgebied  er ontstaat een bloeding
o Vasoconstrictie:
 Bloedverlies beperken
 Bloedplaatjes:
 aggregeren om bloeding te stelpen
 produceren fibrinogeen, waaruit fibrinenetwerk opgebouwd w
 Scheiden chemotactische stoffen af  granulocyten, macrofagen,
monocyten enzo w aangetrokken
 Klinische tekenen bij gesloten wond:
 Zwelling door exsudaatvorming
 Roodheid en warmte ten gevolge van vasodilatie
 Pijn door druk op zenuwvezels en door ischemie
 Klinische tekenen bij een open wonde:
 Wondvocht en bloed op de wonde
 Naderhand de structuur v/e stolsel
 Eventueel pijn door het openliggen van de huid
 Macrofagen: opruimcellen + maken weg klaar voor de fibroblasten
o Houden huid stevig
en rekbaar
1.2. Granulatiefase
 Vorming nieuw bindweefsel en nieuwe bloedvaten
 Macrofagen: stimuleren productie fibroblasten  productie collageen en elastine
 Collageen en elastine: vormen nieuw netwerk waar macrofagen, endotheelcellen en
fibroblasten zich in kunnen bewegen om wondbed op te vullen
 gelijktijdig: vanuit wondranden groeien nieuwe capillairen in de wonde = angiogenese
 zuurstof en voedingsstoffen w in wonde
gebracht
 Roodkorrelig aspect vd wonde (=granulatieweefsel) door: endotheelcellen aan uiteinden van
de beschadigde capillairen die weefselknoppen vormen en hol worden en in het zich
vormende collageennetwerk dringen
Fenomeen: neovascularisatie

, 1.3. Maturatiefase
= proliferatiefase

- Vinden bindweefselreorganisatie, wondcontractie en epithelialisatie plaats

1.3.1. Bindweefselreorganisatie
 Na hoge productie collageen/bindweefsel in granulatiefase: weefselsterkte vd wonden
neemt toe door remodellering collageenvezels
1.3.2. Wondretractie
 Fibroblasten diffenrentiëren zich tot myofibroblasten  trekken wondranden samen
 Nieuwvorming van epitheel begint door mitose
1.3.3. Epithelialisatie
 = migratie van epitheelcellen over de wonde; ze migreren van wondrand naar centrum
 Bij contact andere epitheelcellen?  stop celproliferatie
 Epithelialisatie: beschermt de wond tegen wondverlies en indringen MO
 Bij gehechte wonde: start epithelialisatie binnen 24 uur
 Grotere wonden: Vereisen eerst collageenformatie en de vorming van granulatieweefsel
voordat de migratie van epitheelcellen kan beginnen
1.4. Littekenvorming
 Door maturatie van collageen: littekenvorm aannemen
 Eerste weken: litteken = zacht en fragiel
 Na maand: harder, roder, dikker en sterker
 Tenslotte: zacht, wit en soepel
 Lang proces
 Wondgenezingsproces: maanden tot zelfs meer dan een jaar

1.5. Definitie van een wonde
Wonde:
 = Defect of beschadiging v/d huid ten gevolge v een fysieke, mechanische of thermiche
beschadiging, of van een onderliggende stoornis, die fyiologisch of pathologisch kan zijn
 W onderverdeeld in
o Gesloten wonde
 Bloeduitstoring
o Open wonde

1.6. Factoren die wondgenezing belemmeren
Bepaalde wonden genezen sneller dan andere. Hierbij spelen bepaalde factoren een rol:
 Factoren eigen aan de wond
 Voedingstoestand v pt
 Concomitante aandoeningen
 Psychologische toestand en lichaamsbeeld
 Medicaties en therapieën
 Leeftijd
 Roken en druggebruik
1.6.1. Factoren eigen aan de wond
1.6.1.1. Type, diepte en uitgebreidheid
 Oppervlakkige snijwonde/ schaafletsel: sneller genezen dan diepe wonde
 Diepe wondes: secundaire wondheling nodig zijn
 Snijwondes of schaafletsel: primaire wondheling nodig zijn

, 1.6.1.2. Locatie vd wond
 Bij goede doorbloeding: betere genezing dan bij slechtere doorbloeding
 Wond dicht bij anus: meer kans lopen op kritieke kolonisatie of infectie
 Meebepalend voor de snelheid van de heling
1.6.1.3. Eigenschappen van het weefsel id wond en vd omgeving
Niet alle weefsels genezen even vlot:
 Aanwezigheid sterk beschadigd of necrotisch weefsel:
o Negatieve invloed wondgenezing
o Toevoer van bloed en voedingsstoffen w verstoord
o Wondbed is deale voedingsbodem bacteriën
 Uitgebreid oedeem
o Door dilutie van groeifactoren en cytokines w de neovascularisatie en de
nieuwvorming van granulatieweefsel verhinderd
o Hoogstand en/of compressie door te voeren om de hydrostatische druk te
verminderen
 Aanwezigheid blaren
o Grote blaar (> 2 euro muntstuk): open maken MAAR niet openprikken (grotere kans
op infectie)  blaardak verwijderen  wonde beter te inspecteren
 Klonters of korsten
o Belemmeren de epithelialisatie doordat epitheelcellen veel moeilijker over wondbed
kunnen migreren
 Hypergranulatie
o Belemmeren de epithelialisatie
o Wonde moet afgevlakt worden voordat een wond volledig kan helen
1.6.1.4. Lokale bloedvoorziening
 Optimale bloedtoevoer = belangrijk voor wondgenezing
 Bloedtoevoer: toevoer van O2 en voedingsstoffen
 Bij wondgenezing stijgt behoefte aan aminozuren, koolhydraten, vetten, mineralen,
spoorelementen en water
 Toevoer O2 is nodig voor:
o Toegenomen metabole activiteit id wondomgeving
o De oxidatieve degradatie van invaderende micro-organismen door fagocyterende
cellen
o De synthese van collageen
1.6.1.5. Bioburden (graad van microbiologisch belasting)
 = hoeveel bacteriën zitten er in de wonde
 4 graden v microbiologische aanwezigheid:
o Contaminatie
o Kolonisatie
o Kritische kolonisatie
o Infectie

1.6.2. Voedingstoestand vd pt
Cachexie: leidt tot slechte wondgenezing, komt meestal voor bij pt met kanker of zware
immuundeficiëntie, geisoleerde deficiënties aan bepaalde voedingsbestanddelen

Volgende voedingsstoffen hebben belangrijke rol in wondgenezing:

1.6.2.1. Proteïnen
 Aminozuren en eitwitten zijn nodig voor productie van collageen  nodig voor vorming
nieuw bindweefsel