Diagnostiek hoorcolleges
Hoorcollege 1: Inleiding 9 februari ’16
Wat is diagnostiek:
Een proces van diagnostisch onderzoek. De kunst van het doorkennen van
de mechanismen, die bij een bepaald individu. Gegeven zijn/haar
omgeving en aanleg, onder de huidige omstandigheden, leiden tot
klachten of disfunctioneren.
Nu: het onderzoeken van een probleem of situatie met het oog op het
verkrijgen van een uniek, gedetailleerd en voldoende compleet en klinisch
beeld, teneinde de problematiek van de hulpvrager en haar situatie te
begrijpen en verklaren met het oog op gefundeerde advisering en
probleemoplossing.
Een diagnose = een gedetailleerd en omvattend beeld met een
verklaring voor de problemen van de cliënt en zijn/haar situatie,
uitmondend in een advies. Meestal wordt een beschrijvende diagnose
benoemd in termen van een classificatie volgens een systeem zoals DSM
of ICD. Niet altijd is een classificatie mogelijk (omdat het gedrag niet aan
alle criteria voldoet); dan kan handelingsgerichte diagnostiek toch zinvol
zijn ten behoeve van aanknopingspunten hoe om te gaan met het
probleemgedrag dat naar voren is gekomen.
Diagnostiek is dus het gehele proces van informatieverwerving en
verwerking ten behoeve van de hulpverlening bij gedrags- of
leerproblemen. Dit doe je meestal naar aanvang van klachten, of in geval
van risicofactoren of eerdere problemen om het ontwikkelingsverloop te
volgen. Daarnaast doe je aan diagnostiek bij wetenschappelijk onderzoek.
DSM-IV-TR:
The diagnostic and statistical manual is a multiaxial system consisting of
five axes:
1. Klinische stoornissen
2. Persoonlijkheidsstoornissen en mentale achterstanden
3. Algemene medische condities
4. Psychosociale en omgevingsproblemen
5. Globale beoordeling van het functioneren
1
,Screening, assessment en classificatie met betrekking tot ontwikkeling,
gedrag en functioneren worden geïntegreerd tot een klinisch beeld om:
1. De problemen te begrijpen = onderkennen en verklaren
2. Een advies te geven met betrekking tot verdere begeleiding of
behandeling
3. Of om ontwikkeling te volgen
Orthopedagogische diagnostiek:
Het kind staat centraal. Kind als opvoedeling: kind op jeugdige in relatie
tot zijn opvoeders. Je kijkt niet alleen naar het kind maar ook naar de
context en de wederzijdse interacties met de relaties die het kind heeft. Je
kijkt dus naar een cliëntsysteem met een pedagogische relatie;
werksetting kan een rol spelen. Bij aanmelding is de context (ouders en
leerkracht/groepsleider) en de wederzijdse beïnvloeding (relatie) tussen
kind en context vaak onderwerp van onderzoek (transactioneel
uitgangspunt). Een ontwikkelingsperspectief is daarbij van groot belang: in
welke ontwikkelingsfase is het kind?
Doel van orthopedagogische diagnostiek:
- Bijdrage tot het verminderen van een probleem of het oplossen van
een probleem
- Niet alleen letten op risicofactoren, maar ook op protectieve
factoren (wat gaat goed, hierop aansluiten en versterken).
- Empowerment (mogelijkheden om om te gaan met problemen) van
cliëntsysteem (bijvoorbeeld het gezin vergroten).
Classificatie:
Voor- en nadelen classificatie:
Voordelen: Je hebt met elkaar een idee waar je over praat. Betere
communicatie met professionals en ouders; systematisch onderzoek naar
aard, voorkomen, oorzaak en gevolg; duidelijke koppeling met prognoses;
en met behandelingsmogelijkheden.
2
, Nadelen: stigmatiserend, te simplificerend, gaat voorbij aan
omstandigheden en relaties die van belang zijn bij de ontwikkeling van
psychopathologie; zet aan tot onjuist gebruik.
Systematische aanpak:
Systematische aanpak 5 vragen
1. Over wie gaat het? = Wie stel je centraal? Verschillende doelgroepen
(gezin, individu, leeftijd, chronische aandoening, setting)
Aanmelding
2. Wat is het probleem? = onderkenning; kan zich op verschillende
probleemgebieden voordoen.
3. Waardoor komt dat probleem, of waardoor wordt het in stand
gehouden? = verklaring (op biologisch, cognitief-affectief of
gedragsniveau)
4. Wat is eraan te doen? = verschillende behandelingen
5. Wat is mijn advies? = advies afhankelijk van behandelmogelijkheden
en wensen van hulpvragers.
Systematische aanpak volgens De Bruyn et al. (2003) Diagnostische
cyclus
- Aanmelding = over wie gaat het?
- Klachtanalyse = wat zijn de klachten en wat is het probleem?
- Probleemanalyse = analyse die door de professional zelf wordt
gemaakt
- Verklaringsanalyse = waardoor komt het?
- Indicatieanalyse = wat is eraan te doen?
- Advisering = wat is mijn advies?
- Rapportage
De diagnostische cyclus is gebaseerd op:
- Empirisch cyclus van De Groot: wetenschappelijk onderzoek.
- Hypotheses die getoetst worden met behulp van empirische
gegevensverzameling.
- Regulatieve cyclus van Van Strien: praktijk zorgverlening
- Het zorgverleningsproces is systematisch en in fases ingedeeld;
sommige fases worden herhaald indien nodig.
Diagnostische cyclus is gebaseerd op hypothese toetsend model.
Hypothese begint met formulering: Er is sprake van …
a. …
b. …
c. Indicaties en contra-indicaties. Aanwijzingen die pleiten voor de
classificatie en aanwijzingen die pleiten tegen de classificatie.
Aard van de hypotheses:
Onderkennende hypotheses en verklarende hypotheses.
3
Hoorcollege 1: Inleiding 9 februari ’16
Wat is diagnostiek:
Een proces van diagnostisch onderzoek. De kunst van het doorkennen van
de mechanismen, die bij een bepaald individu. Gegeven zijn/haar
omgeving en aanleg, onder de huidige omstandigheden, leiden tot
klachten of disfunctioneren.
Nu: het onderzoeken van een probleem of situatie met het oog op het
verkrijgen van een uniek, gedetailleerd en voldoende compleet en klinisch
beeld, teneinde de problematiek van de hulpvrager en haar situatie te
begrijpen en verklaren met het oog op gefundeerde advisering en
probleemoplossing.
Een diagnose = een gedetailleerd en omvattend beeld met een
verklaring voor de problemen van de cliënt en zijn/haar situatie,
uitmondend in een advies. Meestal wordt een beschrijvende diagnose
benoemd in termen van een classificatie volgens een systeem zoals DSM
of ICD. Niet altijd is een classificatie mogelijk (omdat het gedrag niet aan
alle criteria voldoet); dan kan handelingsgerichte diagnostiek toch zinvol
zijn ten behoeve van aanknopingspunten hoe om te gaan met het
probleemgedrag dat naar voren is gekomen.
Diagnostiek is dus het gehele proces van informatieverwerving en
verwerking ten behoeve van de hulpverlening bij gedrags- of
leerproblemen. Dit doe je meestal naar aanvang van klachten, of in geval
van risicofactoren of eerdere problemen om het ontwikkelingsverloop te
volgen. Daarnaast doe je aan diagnostiek bij wetenschappelijk onderzoek.
DSM-IV-TR:
The diagnostic and statistical manual is a multiaxial system consisting of
five axes:
1. Klinische stoornissen
2. Persoonlijkheidsstoornissen en mentale achterstanden
3. Algemene medische condities
4. Psychosociale en omgevingsproblemen
5. Globale beoordeling van het functioneren
1
,Screening, assessment en classificatie met betrekking tot ontwikkeling,
gedrag en functioneren worden geïntegreerd tot een klinisch beeld om:
1. De problemen te begrijpen = onderkennen en verklaren
2. Een advies te geven met betrekking tot verdere begeleiding of
behandeling
3. Of om ontwikkeling te volgen
Orthopedagogische diagnostiek:
Het kind staat centraal. Kind als opvoedeling: kind op jeugdige in relatie
tot zijn opvoeders. Je kijkt niet alleen naar het kind maar ook naar de
context en de wederzijdse interacties met de relaties die het kind heeft. Je
kijkt dus naar een cliëntsysteem met een pedagogische relatie;
werksetting kan een rol spelen. Bij aanmelding is de context (ouders en
leerkracht/groepsleider) en de wederzijdse beïnvloeding (relatie) tussen
kind en context vaak onderwerp van onderzoek (transactioneel
uitgangspunt). Een ontwikkelingsperspectief is daarbij van groot belang: in
welke ontwikkelingsfase is het kind?
Doel van orthopedagogische diagnostiek:
- Bijdrage tot het verminderen van een probleem of het oplossen van
een probleem
- Niet alleen letten op risicofactoren, maar ook op protectieve
factoren (wat gaat goed, hierop aansluiten en versterken).
- Empowerment (mogelijkheden om om te gaan met problemen) van
cliëntsysteem (bijvoorbeeld het gezin vergroten).
Classificatie:
Voor- en nadelen classificatie:
Voordelen: Je hebt met elkaar een idee waar je over praat. Betere
communicatie met professionals en ouders; systematisch onderzoek naar
aard, voorkomen, oorzaak en gevolg; duidelijke koppeling met prognoses;
en met behandelingsmogelijkheden.
2
, Nadelen: stigmatiserend, te simplificerend, gaat voorbij aan
omstandigheden en relaties die van belang zijn bij de ontwikkeling van
psychopathologie; zet aan tot onjuist gebruik.
Systematische aanpak:
Systematische aanpak 5 vragen
1. Over wie gaat het? = Wie stel je centraal? Verschillende doelgroepen
(gezin, individu, leeftijd, chronische aandoening, setting)
Aanmelding
2. Wat is het probleem? = onderkenning; kan zich op verschillende
probleemgebieden voordoen.
3. Waardoor komt dat probleem, of waardoor wordt het in stand
gehouden? = verklaring (op biologisch, cognitief-affectief of
gedragsniveau)
4. Wat is eraan te doen? = verschillende behandelingen
5. Wat is mijn advies? = advies afhankelijk van behandelmogelijkheden
en wensen van hulpvragers.
Systematische aanpak volgens De Bruyn et al. (2003) Diagnostische
cyclus
- Aanmelding = over wie gaat het?
- Klachtanalyse = wat zijn de klachten en wat is het probleem?
- Probleemanalyse = analyse die door de professional zelf wordt
gemaakt
- Verklaringsanalyse = waardoor komt het?
- Indicatieanalyse = wat is eraan te doen?
- Advisering = wat is mijn advies?
- Rapportage
De diagnostische cyclus is gebaseerd op:
- Empirisch cyclus van De Groot: wetenschappelijk onderzoek.
- Hypotheses die getoetst worden met behulp van empirische
gegevensverzameling.
- Regulatieve cyclus van Van Strien: praktijk zorgverlening
- Het zorgverleningsproces is systematisch en in fases ingedeeld;
sommige fases worden herhaald indien nodig.
Diagnostische cyclus is gebaseerd op hypothese toetsend model.
Hypothese begint met formulering: Er is sprake van …
a. …
b. …
c. Indicaties en contra-indicaties. Aanwijzingen die pleiten voor de
classificatie en aanwijzingen die pleiten tegen de classificatie.
Aard van de hypotheses:
Onderkennende hypotheses en verklarende hypotheses.
3
