Samenvatting farmaceutische biologie

1 INLEIDING

1.1 PRIMAIR VS SECUNDAIR METABOLISME

1.1.1 Primaire metabolisme
1. Katabolisme: voedingsstoffen  kleinere fragmenten
2. Amfibolisme: kleine fragmenten  organische zuren en fosfaat esters
3. Anabolisme: synthese macromoleculen zoals polysachariden, proteïnen en nucleïnezuren

1.1.2 Secundaire metabolisme
 Extreme variabiliteit + soortspecificiteit
 Secundaire metabolieten ontstaan uit het primaire metabolisme
 Fosfo-enolpyruvaat (PEP)
o  shikimizuren + acetyl-coA + AZ
o AZ  proteïnen (primair en secundair) + alkaloïden (secundair)
o Shikimizuren  fenylpropaanderivaten ( flavanoiden)
o Acetyl-coA  terpenoiden


1.2 AANRIJKEN VAN ACTIEVE BESTANDDELEN
 Delen met hoge concentraties actief bestanddeel  uitgedroogd (inactivering van enzymen
+ beperking microbiële groei)
 Bereidingen:
o Aetherolea (vluchtige olien)
 Stoomdestillatie, droge destillatie of het persen van materiaal van
botanische oorsprong
 Spiritus: verdund in ethanol
o Extracta (extracten): vloeibare, halfvaste of vaste bereidingen van geneeskrachtige
kruiden in geschikte solventen
 Extracta fluida:
 1 deel extract = 1 deel plantaardig materiaal
 In ethanol of water
 Tincturae:
 1 deel plantaardig = 5-10 delen solvent
 Maceratie, percolatie of in ethanol
 Extracta sicca/spissa:
 Vloeibaar extract (bijna) droogdampen
 Oleoresina (olieharsen):
 Halfvast
 Hars in vluchtige of plantaardige olie (na verdamping solvent)


2 FENYLPROPAAN-DERIVATEN
 Enkel plantaardige organismen
 Polyfenolen
o Ortho = shikimizuur-weg (fenylpropanen)
o Meta = acetaat-malonaat weg (acetogeninen)

, 2.1 FENYLPROPAANDERIVATEN (C6C3)
 Typemolecule: chlorogeenzuur
o Ester van koffiezuur en kinazuur
o Alkalisch midden  groene kleur
o In bijna alle planten + gedroogde bladeren artisjok (cynara scolymus)
o Choleretische werking

2.1.1 In harsen
 Harsen = excreties die spontaan onder normale omstandigheden of slechts na verwonden
door planten of bomen worden gevormd
 Ontstaan: coniferylalkohol buiten  verharst
 Bevatten: fenylpropanen en complexe terpenoide structuren
 Balsems = oleoresines waarin belangrijke hvlheden benzoëzuur, kaneelzuur en hun esters
voorkomen

2.1.1.1Balsamum tolutanum
 Uit verwonde stam van myroxylon toluiferum (Fabaceae)
 Bestanddelen: esters van kaneelzuur + terpenoide harsalcoholen (+ cinnameine. Vrije
balsemzuren)
 Werking: expectorans (slijmproducerend) in hoestsiropen

2.1.2 In vluchtige olien
 Typemolecule: t-anethol
o Stoomdestillatie
o Pimpinella Anisum (Apiaceae) of Illicium Verum (illiciaceae)
o Cis-anethol (zeer giftig, nevenproduct productie)
o Werking: smaakcorrigens + expectorans in hoestsiropen


2.2 CUMARINEN
2.2.1 Simpele cumarinen
 Lactonen van specifieke ortho-hydroxycarbonzuren
 Hooireuk van gedroogd gras
 Drogen  o-cumaarzuur  o cis-vorm (cumarinezuur) door isomerase activiteit of UV
bestraling  cumarine
 Blauwe tot violette fluorescentie
 Typemolecule: dicumarol
o Uit melilotezuur door micro-organismen (aspergillus fumigatus, penicillium jensenii)
o Vit K antagonist (inhibitie synthese protrombine, stollingsfactoren 7, 9 en 10)
o Werking: anticoagulantia
o Warfarine: rattengif

2.2.2 Furanocumarinen
 Furaanring
 Resp. psoralenen en angelicinen
 Psoralenen: fotosensibiliserende werking op de huid (EM straling lichte inductie erytheem-
en melanine-vorming + sterke inductie huidlesies)
 Typemolecule: 8-methoxypsoraleen
o Ammi Majus (Apiaceae)
o Verhoogt melanine-vorming van UV-bestraalde huid
o PUVA therapie (tegen vitiligo en psoriasis)