Anatomie
- Anterior voorkant
- Posterior achterkant
- Superior bovenkant
- Inferior onderkant
- Ventraal buikzijde
- Dorsaal rugzijde
- Craniaal richting hoofd
- Caudaal richting staart
Thema 1: Embryologie
- Embryo = tot 10 weken, daarna foetus
- Spina bifida = open rug
- Gametogenese = ontwikkelen van geslachtscellen
- Zona pellucida = schil om eicel heen
- Zaadcel fuseert met membraan van eicel (corticale reactie) membraan van eicel
verandert dusdanig dat andere zaadcellen niet meer in staat zijn om zich te fuseren
zygote
- Zygote deelt maar wordt niet groter door zona pellucida voorkomt dat het embryo zich
gaan innestelen in de eileider
- Blastocyste = aan het begin van de uterus ontsnapt de blastocyste uit de zona pellucida
nestelt zich in de baarmoederwand
o Trofoblasten = geen onderdeel van embryo. Ze infiltreren de epitheellaag van de
baarmoeder (implantatie) & vormen placenta
o Embryoblasten
- Embryo verdwijnt volledig in de baarmoederwand
o Blastocyste holte = dooierzakholte
o Amnionholte = met epiblasten aan de binnenkant en hypoblasten aan de buitenkant
Vruchtwater
- Gastrulatie (kiembladvorming) = primitiefstreep = hier vormen de kiembladweefsels
o In de primitiefstreep gaan epiblastcellen in de hypoblastlaag liggen endoderm
(binnenlaag)
Darm, trachea, blaas
o Nog meer cellen zakken mesoderm = ingressie (tussenlaag)
Spierweefsel, bindweefsel, bloedcellen, mesotheel
o Wat er overblijft van de epiblastlaag ectoderm (buitenlaag)
Huid, klieren, zenuwweefsel
,ECTODERM
- Chorda dorsalis = in de mesodermlaag. Streng van cellen die groeifactoren aanmaken. De
cellen die het dichts bij de chorda zitten vormen een geul neurale groeve. Neurale groeve
groeit tegen zichzelf aan en fuseert tot een buis neurulatie/segmentatie
- Neurale buis hersenblazen, neurale lijst en ruggenmerg (ectoderm)
o Hersenblazen voorbrein (prosencephalon), middenbrein (mesencephalon)
achterbrein (rhombencephalon)
Voorbrein splits zich in telencephalon en diencephalon cerebrum
Achterbrein splits zich in metencephalon (pons en cerebellum) en
myelencephalon (medulla)
o Overige delen van de neurale buis worden het ruggenmerg
o Neurale buis sluit als eerste, vervolgens sluit het in de craniale en de caudale richting
cranio-caudale sluiting
Als laatste de neuroporus anterior (craniaal) en neuroporus posterior
(caudaal)
o Neurale lijst cellen = zorgt voor de sluiting van de neurale streep & vormen het
volledige perifere zenuwstelsel & vorming van de hoofd en hals (botten, spieren,
bindweefsel en bloedvaten)
MESODERM
- Axiaal mesoderm = differentieert in de chorda dorsalis
o Vorming van tussenwervelschijven en nucleus pulposus (schokken dempen)
- Paraxiaal mesoderm = differentieert in een somiet
o 44 somieten aan beide kanten in het midden (totaal 88) door fuseren uiteindelijk
37 per kant
o Somieten vallen uiteen in dermatoom, mytotoom en sklerotoom
Dermatoom = onderhuidsbindweefsel behalve gezicht
Myotoom = skeletspieren behalve hoofd en hals
Sklerotoom = botten behalve scheldeldak en armen en benen
- Intermediair mesoderm = hieruit vorm urogenitaal stelsel nieren, urine leiders,
geslachtsorganen
o Pronefros = voornier. Functieloos
o Mesonefros = oernier. Tijdelijk + testos/ovarium
o Metanefros = definitieve nier
- Zijplaat mesoderm = vormt tot intra embryonale coeloom
o Splanchisch medoserm (viseraal (binnen)) = ligt tegen endoderm
o Somatisch mesoderm (parietaal (buiten)) = ligt tegen ectoderm
ENDODERM
- Binnenbekleding (epitheel) van het grootste gedeelte van de darm tot aan de keelholte,
lever en bijnieren (pancreas), endocriene klieren (schildklier en thymus) en epitheel van de
luchtwegen
, - Tijdens de kromming van het embryo wordt een stuk van het endoderm naar binnen
getrokken
o Naar de craniale kant = voordarm
Truncus coeliacus = eigen tak vanuit de aorta. Hieruit ontstaan vertakkingen
naar de lever, maag, milt en pancreas
o Naar de caudale kant = achterdarm
Arteria mesenterica inferior = achterdarm (vanaf colon descendes)
o Hier tussen = middendarm. Verbonden via het dooiersteeltje met de dooierzak
Arteria mesenterica superior = vertakkingen naar de nieren, colon ascendes
en tranversus
o Op de grens van de voor en middendarm groeit lever, galblaas en pancreasepitheel
uit
o De bloedvaten vanuit de darmen gaan direct langs de lever en die van het rectum
niet first pass effect vermijden met zetpil
- De 2 uiteindes van de zijplaten groeien naar elkaar toe = intra-embryonale coeloomholte
wordt gevormd. Hieruit ontstaan de linker en rechter longholten, hart holte, linker en
rechter buikholte
- Pleurale holten = intra-embryonale coeloomholten waar de longen in komen
o Trachea (luchtpijp) = komt voort uit de bovendarm
o Longweefsel groeit en duwt tegen de binnenkant van de holte aan
o Viscerale pleura aan de binnenkant, parietale pleura een de buitenkant, ertussen de
pleura holte
- Middendarm = bovenbuis (dunne darm) en onderbuis (dikke darm + rectum)
o Voordarm draait eerst 90 graden, middendarm daarna 180 graden (=270)
o Middendarm draait om de mesenterica superior heen
o De darm groeit door in de navelstreng en wordt tijdens de zwangerschap steeds
verder opgerold
- Placenta = transporteert voedsel van de moeder naar het kind, maakt gasuitwisseling tussen
moeder en kind mogelijk, maakt excretie mogelijk van kind naar moeder, produceert
hormonen
- Innesteling wordt gedaan in het endometrium (baarmoederslijmvlies, komt los tijdens
menstruatie), daarbuiten zit een laag glad spierweefsel (myometrium)
o Na innesteling gaat het slijmvlies zich verder ontwikkelen decidua. Dit wordt
geïnduceerd door syncytiumtrofoblasten (ST). Ze graven zich in de epitheellaag van
het endometrium en trekken het embryo mee. Deze vormen ook een beschermende
laag om het embryo heen tegen immuunreacties
o Cytotrofoblasten (CT) worden onderdeel van de placenta
- Extra-embryonale reticulum gaat groeien en de chrorionholte ontstaat hieruit hier komt
het embryo in te liggen
o Bij de bevalling breekt de chorion en daarna het amnion
- Baby duwt de baarmoederwand waar het zit ingenesteld (decidua capsularis) naar buiten
tot het uiteindelijk samen groeit met de tegenovergelegen baarmoederwand (decidua
parietalis) extra stevigheid
- Anterior voorkant
- Posterior achterkant
- Superior bovenkant
- Inferior onderkant
- Ventraal buikzijde
- Dorsaal rugzijde
- Craniaal richting hoofd
- Caudaal richting staart
Thema 1: Embryologie
- Embryo = tot 10 weken, daarna foetus
- Spina bifida = open rug
- Gametogenese = ontwikkelen van geslachtscellen
- Zona pellucida = schil om eicel heen
- Zaadcel fuseert met membraan van eicel (corticale reactie) membraan van eicel
verandert dusdanig dat andere zaadcellen niet meer in staat zijn om zich te fuseren
zygote
- Zygote deelt maar wordt niet groter door zona pellucida voorkomt dat het embryo zich
gaan innestelen in de eileider
- Blastocyste = aan het begin van de uterus ontsnapt de blastocyste uit de zona pellucida
nestelt zich in de baarmoederwand
o Trofoblasten = geen onderdeel van embryo. Ze infiltreren de epitheellaag van de
baarmoeder (implantatie) & vormen placenta
o Embryoblasten
- Embryo verdwijnt volledig in de baarmoederwand
o Blastocyste holte = dooierzakholte
o Amnionholte = met epiblasten aan de binnenkant en hypoblasten aan de buitenkant
Vruchtwater
- Gastrulatie (kiembladvorming) = primitiefstreep = hier vormen de kiembladweefsels
o In de primitiefstreep gaan epiblastcellen in de hypoblastlaag liggen endoderm
(binnenlaag)
Darm, trachea, blaas
o Nog meer cellen zakken mesoderm = ingressie (tussenlaag)
Spierweefsel, bindweefsel, bloedcellen, mesotheel
o Wat er overblijft van de epiblastlaag ectoderm (buitenlaag)
Huid, klieren, zenuwweefsel
,ECTODERM
- Chorda dorsalis = in de mesodermlaag. Streng van cellen die groeifactoren aanmaken. De
cellen die het dichts bij de chorda zitten vormen een geul neurale groeve. Neurale groeve
groeit tegen zichzelf aan en fuseert tot een buis neurulatie/segmentatie
- Neurale buis hersenblazen, neurale lijst en ruggenmerg (ectoderm)
o Hersenblazen voorbrein (prosencephalon), middenbrein (mesencephalon)
achterbrein (rhombencephalon)
Voorbrein splits zich in telencephalon en diencephalon cerebrum
Achterbrein splits zich in metencephalon (pons en cerebellum) en
myelencephalon (medulla)
o Overige delen van de neurale buis worden het ruggenmerg
o Neurale buis sluit als eerste, vervolgens sluit het in de craniale en de caudale richting
cranio-caudale sluiting
Als laatste de neuroporus anterior (craniaal) en neuroporus posterior
(caudaal)
o Neurale lijst cellen = zorgt voor de sluiting van de neurale streep & vormen het
volledige perifere zenuwstelsel & vorming van de hoofd en hals (botten, spieren,
bindweefsel en bloedvaten)
MESODERM
- Axiaal mesoderm = differentieert in de chorda dorsalis
o Vorming van tussenwervelschijven en nucleus pulposus (schokken dempen)
- Paraxiaal mesoderm = differentieert in een somiet
o 44 somieten aan beide kanten in het midden (totaal 88) door fuseren uiteindelijk
37 per kant
o Somieten vallen uiteen in dermatoom, mytotoom en sklerotoom
Dermatoom = onderhuidsbindweefsel behalve gezicht
Myotoom = skeletspieren behalve hoofd en hals
Sklerotoom = botten behalve scheldeldak en armen en benen
- Intermediair mesoderm = hieruit vorm urogenitaal stelsel nieren, urine leiders,
geslachtsorganen
o Pronefros = voornier. Functieloos
o Mesonefros = oernier. Tijdelijk + testos/ovarium
o Metanefros = definitieve nier
- Zijplaat mesoderm = vormt tot intra embryonale coeloom
o Splanchisch medoserm (viseraal (binnen)) = ligt tegen endoderm
o Somatisch mesoderm (parietaal (buiten)) = ligt tegen ectoderm
ENDODERM
- Binnenbekleding (epitheel) van het grootste gedeelte van de darm tot aan de keelholte,
lever en bijnieren (pancreas), endocriene klieren (schildklier en thymus) en epitheel van de
luchtwegen
, - Tijdens de kromming van het embryo wordt een stuk van het endoderm naar binnen
getrokken
o Naar de craniale kant = voordarm
Truncus coeliacus = eigen tak vanuit de aorta. Hieruit ontstaan vertakkingen
naar de lever, maag, milt en pancreas
o Naar de caudale kant = achterdarm
Arteria mesenterica inferior = achterdarm (vanaf colon descendes)
o Hier tussen = middendarm. Verbonden via het dooiersteeltje met de dooierzak
Arteria mesenterica superior = vertakkingen naar de nieren, colon ascendes
en tranversus
o Op de grens van de voor en middendarm groeit lever, galblaas en pancreasepitheel
uit
o De bloedvaten vanuit de darmen gaan direct langs de lever en die van het rectum
niet first pass effect vermijden met zetpil
- De 2 uiteindes van de zijplaten groeien naar elkaar toe = intra-embryonale coeloomholte
wordt gevormd. Hieruit ontstaan de linker en rechter longholten, hart holte, linker en
rechter buikholte
- Pleurale holten = intra-embryonale coeloomholten waar de longen in komen
o Trachea (luchtpijp) = komt voort uit de bovendarm
o Longweefsel groeit en duwt tegen de binnenkant van de holte aan
o Viscerale pleura aan de binnenkant, parietale pleura een de buitenkant, ertussen de
pleura holte
- Middendarm = bovenbuis (dunne darm) en onderbuis (dikke darm + rectum)
o Voordarm draait eerst 90 graden, middendarm daarna 180 graden (=270)
o Middendarm draait om de mesenterica superior heen
o De darm groeit door in de navelstreng en wordt tijdens de zwangerschap steeds
verder opgerold
- Placenta = transporteert voedsel van de moeder naar het kind, maakt gasuitwisseling tussen
moeder en kind mogelijk, maakt excretie mogelijk van kind naar moeder, produceert
hormonen
- Innesteling wordt gedaan in het endometrium (baarmoederslijmvlies, komt los tijdens
menstruatie), daarbuiten zit een laag glad spierweefsel (myometrium)
o Na innesteling gaat het slijmvlies zich verder ontwikkelen decidua. Dit wordt
geïnduceerd door syncytiumtrofoblasten (ST). Ze graven zich in de epitheellaag van
het endometrium en trekken het embryo mee. Deze vormen ook een beschermende
laag om het embryo heen tegen immuunreacties
o Cytotrofoblasten (CT) worden onderdeel van de placenta
- Extra-embryonale reticulum gaat groeien en de chrorionholte ontstaat hieruit hier komt
het embryo in te liggen
o Bij de bevalling breekt de chorion en daarna het amnion
- Baby duwt de baarmoederwand waar het zit ingenesteld (decidua capsularis) naar buiten
tot het uiteindelijk samen groeit met de tegenovergelegen baarmoederwand (decidua
parietalis) extra stevigheid
