Sociaal zekerheidsrecht
Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding............................................................................................................................2
1.1 Inleiding........................................................................................................................................2
1.2 Het stelsel van sociale zekerheid..................................................................................................2
Hoofdstuk 2: Kinderen............................................................................................................................3
Hoofdstuk 8: Werkloosheid....................................................................................................................7
Hoofdstuk 10: Re-integratie.................................................................................................................11
Hoofdstuk 6: Ziekte..............................................................................................................................16
Hoofdstuk 7: Arbeidsongeschiktheid....................................................................................................21
Hoofdstuk 5: Gezondheid, zorg en ondersteuning...............................................................................29
Hoofdstuk 4: Overlijden........................................................................................................................36
Hoofdstuk 9: behoeftigheid..................................................................................................................39
Hoofdstuk 3: Ouderdom.......................................................................................................................45
Hoofdstuk 11: Handhaving...................................................................................................................48
1
,Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Inleiding
Waarborgfunctie van het sociaal zekerheidsrecht = inkomenszekerheid bieden door de overheid.
Activeringsfunctie = iedereen doet mee binnen de sociale zekerheid. Bijvoorbeeld
inspanningsverplichting.
1.2 Het stelsel van sociale zekerheid
Binnen stelsel onderscheid gemaakt tussen:
- Sociale verzekeringen (premie afgedragen, behalve bij kinderbijslag.)
- Sociale voorzieningen (geen premie, maar uit belastingopbrengsten).
Hoogte premie afhankelijk van inkomen en leeftijd.
Tweedeling binnen sociale verzekeringen:
- Werknemersverzekeringen ( voor werknemers. Natuurlijke personen die
pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt). Doorgaans aanwezig als er een
arbeidsovereenkomst is gesloten artikel 7:610 BW. Uitgevoerd door UWV.
- Volksverzekeringen (hierbij gaat het meestal om ingezetenen, maar ook bijv Belgen die in
Nederland werken). Uitgevoerd door SVB.
Digitaal klantendossier
Gegevens klant uitkering opgeslagen in DGK (digitaal klantendossier).
Suwinet = UWV kan via hier bijvoorbeeld gegevens opvragen en andere informatie. Instanties kunnen
zo informatie naar elkaar sturen. Klant wel beschermd door AVG. Er is bijvoorbeeld geen info
beschikbaar over detentie.
Samenwerking tussen instanties geregeld in Wet SUWI.
1.3 Rechtsbescherming
Als aanvraag uitkering wordt afgewezen staan er rechtsmiddelen open. Dit gaat via de
bestuursrechtelijke weg. De Awb dus. Alleen voor Zvw geldt een privaatrechtelijke weg. Wordt door
de burgerlijk rechter afgedaan.
- Geen verplichte procesvertegenwoordiging
Geen advocaat of andere gemachtigde nodig. Zo blijft weg naar rechter laagdrempelig.
- Besluit, bestuursorgaan en belanghebbende
Besluiten roepen rechtsgevolgen in het leven en worden met openbaar gezag genomen 1:3 jo. 1:1
Awb.
Besluit: er moet een rechtshandeling worden verricht.
Openbaar gezag: bestuursorgaan kan eenzijdig rechten en plichten van burgers wijzigen en ontleent
deze bevoegdheid aan wet.
2
,Art. 1:3 lid 2 Awb de beschikking: geïndividualiseerd besluit. Derden kunnen met een afgeleid belang
ook belanghebbenden zijn.
- Bezwaar en bestuursrechter
Bij negatief besluit moet binnen 6 weken eerst bezwaar worden gemaakt. Bezwaargronden ruim
opgevat en bedoeling bezwaarmaker in acht genomen. Heroverwegingsfunctie.
Doelmatigheid en rechtmatigheidstoets door zelfde orgaan.
Reformatio in peius = met heroverweging kan bezwaarmaker niet in slechtere positie worden
gebracht. Bij arbeidsongeschiktheidsregelingen kan dit wel.
Voor besluit op bezwaar: horen art. 7:2 Awb. Meestal door een commissie. Deze brengt advies uit
aan BO art. 7:13 Awb. Art. 7:3 sub c Awb: horen hoeft niet als belanghebbende dit niet wil.
Beroep schorst het besluit op bezwaar niet. Art. 8:26 Rechtbank kan zitting openbaar of achter
gesloten deuren houden. Partijen niet verplicht om te verschijnen. Tenzij belanghebbende wordt
opgeroepen. Kan door 1 rechter worden afgedaan art. 8:10 lid 1 Awb.
Bestuursrechter toetst ex tunc en alleen rechtmatigheidstoets. Vaststelling boete wel ex nunc.
Spoedeisend belang = voorlopige voorziening art. 8:81 Awb.
Hoger beroep staat open: kan bij CRvB, ABRvS of gerechtshof. Soms cassatie mogelijk bij HR.
Eisende partij is ontvankelijk bij: procesbelang, optijd in bezwaar en beroep 6:7 Awb, en betalen
griffierecht 8:41 Awb.
Hoofdstuk 2: Kinderen
2.1 Inleiding
Kinderbijslag = bijdrage in kosten levensonderhoud van kinderen. Algemene Kinderbijslagwet (AKW).
Is niet inkomens- en vermogensafhankelijk. Hoogte inkomen doet er niet toe. Wordt geen premie
voor betaald. Hoort bij de volksverzekeringen.
2.2 Uitvoering en aanvraag
AKW wordt uitgevoerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) art. 34 Wet SUWI jo. Art 14 AKW.
Hoeft eenmaal worden aangevraagd bij geboorte of vestiging in NL. SVB wordt op de hoogte gesteld
en er wordt een aanvraagformulier naar ouders gestuurd. Bij adoptie moet kinderbijslag worden
aangevraagd. SVB stelt dan vast of het recht op kinderbijslag bestaat art. 14 BW.
2.3 Voorwaarden
Recht komt aan ouders toe. Niet aan kind zelf. Als er een andere voogd is: kinderbijslag aanvragen.
Voorwaarden recht op kinderbijslag:
- Behoren tot kring van verzekerden (art. 6 AKW)
3
, - Een kind jonger dan 18 dat: 1. Tot huishouden verzekerde behoort, of 2. Door verzekerde
wordt onderhouden (art. 7 lid 1 AKW).
Kring van verzekerden
Ingezetenen art. 6 lid 1 sub a AKW. Is iemand die in Nederland woont art. 2 AKW. Waar iemand
woont naar omstandigheden beoordeeld art. 3 lid 1 AKW.
In eerste jaar vertrek van een ouder uit Nederland moet SVB aantonen dat dit vertrek definitief is.
wordt dus per individueel geval beoordeeld.
Andere groep gerechtigden bestaat uit mensen die geen ingezetene zijn, maar in Nederland in
dienstbetrekking werkt, en loonbelasting betaald. (art. 6 lid 1 sub b AKW). Ook mensen op
continentaal plat art. 1 sub d AKW.
Dus als iemand hier woont maar in Duitsland in dienstbetrekking werkt. Ontvangt dit persoon Duitse
kinderbijslag.
Ook vreemdelingen die rechtmatig in NL verblijven zijn verzekerd voor AKW art. 6 lid 2-4 AKW.
Arrest Chavez- Vilchez: derdelander die daadwerkelijk zorg draagt over minderjarig kind dat
onderdaan is van een lidstaat EU, heeft recht op kinderbijslag. Als kan worden aangetoond dat
andere ouder, wel onderdaan EU, niet voor kind kan zorgen.
Jonger dan 18
thuiswonend
Als kind thuiswoont gaat SVB er automatisch vanuit dat ouder voor kosten opdraait. Kind woont dan
merendeel van nachten thuis.
Extra voorwaarden voor kinderen vanaf 16 in art. 7 lid 2 AKW. Kinderbijslag als:
- Kind onderwijs in Nederland volgt voor startkwalificatie. Sub a
- Vavo of beroepsonderwijs. Sub b.
- Vrijgesteld van bovenstaande bijv door zware handicap. Sub a-b
- Startkwalificatie heeft behaald of opleiding in buitenland heeft afgerond. Sub c-d.
Dus als iemand met 17 gaat studeren, blijft de kinderbijslag.
Leerplichtambtenaar controleert of kinderen 16-17 op school zitten voor startkwalificatie art. 7 lid 3
AKW. Als maatregelen niet werken, kan kinderbijslag worden stopgezet.
- Als verblijf in inrichting of ziekenhuis van kind langer dan zes maanden duurt: geen recht op
kinderbijslag.
- Bij korter dan zes maanden: wel kinderbijslag.
Niet thuiswonend
Onderhouden van een kind = er worden kosten gemaakt die noodzakelijkerwijs nodig zijn voor
onderhouden kind dat niet thuis woont. Art. 1 Besluit uitvoering kinderbijslag.
Onderscheid hoogte bedrag:
- Enkele bijslag ( er moet 440 euro per kwartaal worden bijgedragen door ouder aan
onderhoud).
- Dubbele bijslag (bij 1.167 per kwartaal)
4
Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding............................................................................................................................2
1.1 Inleiding........................................................................................................................................2
1.2 Het stelsel van sociale zekerheid..................................................................................................2
Hoofdstuk 2: Kinderen............................................................................................................................3
Hoofdstuk 8: Werkloosheid....................................................................................................................7
Hoofdstuk 10: Re-integratie.................................................................................................................11
Hoofdstuk 6: Ziekte..............................................................................................................................16
Hoofdstuk 7: Arbeidsongeschiktheid....................................................................................................21
Hoofdstuk 5: Gezondheid, zorg en ondersteuning...............................................................................29
Hoofdstuk 4: Overlijden........................................................................................................................36
Hoofdstuk 9: behoeftigheid..................................................................................................................39
Hoofdstuk 3: Ouderdom.......................................................................................................................45
Hoofdstuk 11: Handhaving...................................................................................................................48
1
,Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Inleiding
Waarborgfunctie van het sociaal zekerheidsrecht = inkomenszekerheid bieden door de overheid.
Activeringsfunctie = iedereen doet mee binnen de sociale zekerheid. Bijvoorbeeld
inspanningsverplichting.
1.2 Het stelsel van sociale zekerheid
Binnen stelsel onderscheid gemaakt tussen:
- Sociale verzekeringen (premie afgedragen, behalve bij kinderbijslag.)
- Sociale voorzieningen (geen premie, maar uit belastingopbrengsten).
Hoogte premie afhankelijk van inkomen en leeftijd.
Tweedeling binnen sociale verzekeringen:
- Werknemersverzekeringen ( voor werknemers. Natuurlijke personen die
pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt). Doorgaans aanwezig als er een
arbeidsovereenkomst is gesloten artikel 7:610 BW. Uitgevoerd door UWV.
- Volksverzekeringen (hierbij gaat het meestal om ingezetenen, maar ook bijv Belgen die in
Nederland werken). Uitgevoerd door SVB.
Digitaal klantendossier
Gegevens klant uitkering opgeslagen in DGK (digitaal klantendossier).
Suwinet = UWV kan via hier bijvoorbeeld gegevens opvragen en andere informatie. Instanties kunnen
zo informatie naar elkaar sturen. Klant wel beschermd door AVG. Er is bijvoorbeeld geen info
beschikbaar over detentie.
Samenwerking tussen instanties geregeld in Wet SUWI.
1.3 Rechtsbescherming
Als aanvraag uitkering wordt afgewezen staan er rechtsmiddelen open. Dit gaat via de
bestuursrechtelijke weg. De Awb dus. Alleen voor Zvw geldt een privaatrechtelijke weg. Wordt door
de burgerlijk rechter afgedaan.
- Geen verplichte procesvertegenwoordiging
Geen advocaat of andere gemachtigde nodig. Zo blijft weg naar rechter laagdrempelig.
- Besluit, bestuursorgaan en belanghebbende
Besluiten roepen rechtsgevolgen in het leven en worden met openbaar gezag genomen 1:3 jo. 1:1
Awb.
Besluit: er moet een rechtshandeling worden verricht.
Openbaar gezag: bestuursorgaan kan eenzijdig rechten en plichten van burgers wijzigen en ontleent
deze bevoegdheid aan wet.
2
,Art. 1:3 lid 2 Awb de beschikking: geïndividualiseerd besluit. Derden kunnen met een afgeleid belang
ook belanghebbenden zijn.
- Bezwaar en bestuursrechter
Bij negatief besluit moet binnen 6 weken eerst bezwaar worden gemaakt. Bezwaargronden ruim
opgevat en bedoeling bezwaarmaker in acht genomen. Heroverwegingsfunctie.
Doelmatigheid en rechtmatigheidstoets door zelfde orgaan.
Reformatio in peius = met heroverweging kan bezwaarmaker niet in slechtere positie worden
gebracht. Bij arbeidsongeschiktheidsregelingen kan dit wel.
Voor besluit op bezwaar: horen art. 7:2 Awb. Meestal door een commissie. Deze brengt advies uit
aan BO art. 7:13 Awb. Art. 7:3 sub c Awb: horen hoeft niet als belanghebbende dit niet wil.
Beroep schorst het besluit op bezwaar niet. Art. 8:26 Rechtbank kan zitting openbaar of achter
gesloten deuren houden. Partijen niet verplicht om te verschijnen. Tenzij belanghebbende wordt
opgeroepen. Kan door 1 rechter worden afgedaan art. 8:10 lid 1 Awb.
Bestuursrechter toetst ex tunc en alleen rechtmatigheidstoets. Vaststelling boete wel ex nunc.
Spoedeisend belang = voorlopige voorziening art. 8:81 Awb.
Hoger beroep staat open: kan bij CRvB, ABRvS of gerechtshof. Soms cassatie mogelijk bij HR.
Eisende partij is ontvankelijk bij: procesbelang, optijd in bezwaar en beroep 6:7 Awb, en betalen
griffierecht 8:41 Awb.
Hoofdstuk 2: Kinderen
2.1 Inleiding
Kinderbijslag = bijdrage in kosten levensonderhoud van kinderen. Algemene Kinderbijslagwet (AKW).
Is niet inkomens- en vermogensafhankelijk. Hoogte inkomen doet er niet toe. Wordt geen premie
voor betaald. Hoort bij de volksverzekeringen.
2.2 Uitvoering en aanvraag
AKW wordt uitgevoerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) art. 34 Wet SUWI jo. Art 14 AKW.
Hoeft eenmaal worden aangevraagd bij geboorte of vestiging in NL. SVB wordt op de hoogte gesteld
en er wordt een aanvraagformulier naar ouders gestuurd. Bij adoptie moet kinderbijslag worden
aangevraagd. SVB stelt dan vast of het recht op kinderbijslag bestaat art. 14 BW.
2.3 Voorwaarden
Recht komt aan ouders toe. Niet aan kind zelf. Als er een andere voogd is: kinderbijslag aanvragen.
Voorwaarden recht op kinderbijslag:
- Behoren tot kring van verzekerden (art. 6 AKW)
3
, - Een kind jonger dan 18 dat: 1. Tot huishouden verzekerde behoort, of 2. Door verzekerde
wordt onderhouden (art. 7 lid 1 AKW).
Kring van verzekerden
Ingezetenen art. 6 lid 1 sub a AKW. Is iemand die in Nederland woont art. 2 AKW. Waar iemand
woont naar omstandigheden beoordeeld art. 3 lid 1 AKW.
In eerste jaar vertrek van een ouder uit Nederland moet SVB aantonen dat dit vertrek definitief is.
wordt dus per individueel geval beoordeeld.
Andere groep gerechtigden bestaat uit mensen die geen ingezetene zijn, maar in Nederland in
dienstbetrekking werkt, en loonbelasting betaald. (art. 6 lid 1 sub b AKW). Ook mensen op
continentaal plat art. 1 sub d AKW.
Dus als iemand hier woont maar in Duitsland in dienstbetrekking werkt. Ontvangt dit persoon Duitse
kinderbijslag.
Ook vreemdelingen die rechtmatig in NL verblijven zijn verzekerd voor AKW art. 6 lid 2-4 AKW.
Arrest Chavez- Vilchez: derdelander die daadwerkelijk zorg draagt over minderjarig kind dat
onderdaan is van een lidstaat EU, heeft recht op kinderbijslag. Als kan worden aangetoond dat
andere ouder, wel onderdaan EU, niet voor kind kan zorgen.
Jonger dan 18
thuiswonend
Als kind thuiswoont gaat SVB er automatisch vanuit dat ouder voor kosten opdraait. Kind woont dan
merendeel van nachten thuis.
Extra voorwaarden voor kinderen vanaf 16 in art. 7 lid 2 AKW. Kinderbijslag als:
- Kind onderwijs in Nederland volgt voor startkwalificatie. Sub a
- Vavo of beroepsonderwijs. Sub b.
- Vrijgesteld van bovenstaande bijv door zware handicap. Sub a-b
- Startkwalificatie heeft behaald of opleiding in buitenland heeft afgerond. Sub c-d.
Dus als iemand met 17 gaat studeren, blijft de kinderbijslag.
Leerplichtambtenaar controleert of kinderen 16-17 op school zitten voor startkwalificatie art. 7 lid 3
AKW. Als maatregelen niet werken, kan kinderbijslag worden stopgezet.
- Als verblijf in inrichting of ziekenhuis van kind langer dan zes maanden duurt: geen recht op
kinderbijslag.
- Bij korter dan zes maanden: wel kinderbijslag.
Niet thuiswonend
Onderhouden van een kind = er worden kosten gemaakt die noodzakelijkerwijs nodig zijn voor
onderhouden kind dat niet thuis woont. Art. 1 Besluit uitvoering kinderbijslag.
Onderscheid hoogte bedrag:
- Enkele bijslag ( er moet 440 euro per kwartaal worden bijgedragen door ouder aan
onderhoud).
- Dubbele bijslag (bij 1.167 per kwartaal)
4
