Sociale Psychologie
Videocollege 1 Algemene Introductie
• Welkom!
• Wat is Sociale Psychologie?
Waarom gedragen we ons op een manier die ons op lange termijn schade toebrengt?
Waarom worden mensen anders behandeld op basis van hun uiterlijk?
Waarom is het zo lastig voor mensen om regels te volgen die essentieel zijn voor de gezondheid?
Waarom is het zo moeilijk voor slachto ers om zich uit te spreken? Fundamentele attributiefout
Wat zijn de meest invloedrijke gebeurtenissen in je eigen leven geweest?
Waarom voelt het zo naar om buitengesloten te worden?
Waarom worden we verliefd?
Wat is sociale psychologie?
De nities
Psychologie:
De wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijke leven (gedachten & gevoelens) van
mensen
Sociale psychologie:
De wetenschappelijke studie naar de manier waarop de gedachten, gevoelens en het gedrag van
mensen worden beïnvloed door de aanwezigheid van anderen
Mensen worden beïnvloed door de werkelijke (expliciete) of ingebeelde (impliciete) aanwezigheid
van anderen
Sociale invloed
Het e ect dat de woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van andere mensen hebben op
onze gedachten, gevoelens, houdingen of gedrag
Klinische psychologie & persoonlijkheidspsychologie
Het analyse niveau: het individu
Sociale psychologie
Het analyse niveau: het individu in de sociale context
Construct
De manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren
• Perspectieven in de sociale psychologie
Perspectieven in de sociale psychologie
- Evolutionair
- Socio-Cultureel
- Sociaal Leren
Evolutionair perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe genetische factoren over de eeuwen heen zijn
aangepast om de overleving- en voortplantingskansen te vergroten
Natuurlijke selectie (Charles Darwin)
Het proces waarbij belangrijke eigenschappen die gunstig zijn voor de overleving worden
doorgeven aan het nageslacht
1
fi ff ff
, Guppy experiment
Verdeeld over 10 vijvers:
Bodem varieerde
5 jn zand
5 grove kiezels
In sommige vijvers: karpers
1.5 jaar later:
Vijvers met karper:
Fijn zand: kleine stippels
Grove kiezels: grote stippels
Vijvers zonder karper..?
Mannelijke guppy’s: felle kleuren
Hoe helpt evolutie om menselijk gedrag te verklaren?
- Mensen hebben veel gemeen met andere dieren
- Sommige menselijke gewoonten zijn universeel
Socio-cultureel perspectief
Hoe helpt cultuur om menselijk gedrag te verklaren?
Sommige gewoonten, tradities en gedragingen zijn verschillend, afhankelijk van de culturele
context
> Cross-cultureel onderzoek
Sociaal leren perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe leerervaringen in het verleden toekomstig
gedrag voorspellen
Hoe helpt sociaal leren om menselijk gedrag te verklaren?
Mensen zijn geneigd om gedrag te imiteren van rolmodellen
Interactie tussen perspectieven
Het ene perspectief is niet beter dan het andere!
• Persoon X Situatie
Wat bepaalt ons gedrag?
Kurt Lewin: Behavior = function(Person X Environment)
1. Persoon x Situatie
- Aanwezigheid van anderen
- Normen
2. Situatie x Persoon
Gestalt psychologie
Bestudeert de subjectieve manier waarop een object in de geest van mensen verschijnt
Naïef Realisme = het misplaatste geloof dat de werkelijkheid precies zo is als we haar waarnemen
Basale Menselijke Motieven
Zelf-verbeteringsmotief = mensen willen een goed gevoel hebben over zichzelf
Accuraatheidsmotief = mensen willen een correct beeld hebben over zichzelf
Illusies
- Beter-dan-gemiddeld e ect = de neiging van mensen om hun eigen capaciteiten, kenmerken
en persoonlijkheidstrekjes te zien als superieur aan die van de gemiddelde persoon in zijn
referentiegroep (peer)
- Onrealistisch optimisme = mensen denken dat positieve gebeurtenissen eerder henzelf
overkomen dan anderen
2
fi ff
, - Depressief realisme
- Vals consensus e ect = negatieve eigenschap is standaard
- Vals uniciteitse ect = positieve eigenschap is uniek
Videocollege 2 Methodologie
• Sociale Psychologie in crisis
De problemen van sociaal psychologen
1) Imago
2) Slechte onderzoekspraktijken
3) Onethisch onderzoek
Imago
Hindsight bias = De neiging om te geloven dat onze voorspellingen preciezer zijn dan ze in
werkelijkheid waren
1. Je vind het nummer daarna leuker.
2. Taro zal het opruimen van zijn kamer na
deze betaling minder leuk vinden.
Slechte onderzoekspraktijken
Replicatiecrisis (Diedrik Stapel)
Methoden
- Replicaties
- Meta-analyses
- Open Science
Preregistered
Open data
Open materials
Onethisch onderzoek
Zimbardo en Milgram
Ethiek
- Informed consent
- Voorkom misleiding
- Bescherm deelnemers
- Vertrouwelijkheid
- Debrie ng
> Institutional Review Board
3
fi ff ff
Videocollege 1 Algemene Introductie
• Welkom!
• Wat is Sociale Psychologie?
Waarom gedragen we ons op een manier die ons op lange termijn schade toebrengt?
Waarom worden mensen anders behandeld op basis van hun uiterlijk?
Waarom is het zo lastig voor mensen om regels te volgen die essentieel zijn voor de gezondheid?
Waarom is het zo moeilijk voor slachto ers om zich uit te spreken? Fundamentele attributiefout
Wat zijn de meest invloedrijke gebeurtenissen in je eigen leven geweest?
Waarom voelt het zo naar om buitengesloten te worden?
Waarom worden we verliefd?
Wat is sociale psychologie?
De nities
Psychologie:
De wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijke leven (gedachten & gevoelens) van
mensen
Sociale psychologie:
De wetenschappelijke studie naar de manier waarop de gedachten, gevoelens en het gedrag van
mensen worden beïnvloed door de aanwezigheid van anderen
Mensen worden beïnvloed door de werkelijke (expliciete) of ingebeelde (impliciete) aanwezigheid
van anderen
Sociale invloed
Het e ect dat de woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van andere mensen hebben op
onze gedachten, gevoelens, houdingen of gedrag
Klinische psychologie & persoonlijkheidspsychologie
Het analyse niveau: het individu
Sociale psychologie
Het analyse niveau: het individu in de sociale context
Construct
De manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren
• Perspectieven in de sociale psychologie
Perspectieven in de sociale psychologie
- Evolutionair
- Socio-Cultureel
- Sociaal Leren
Evolutionair perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe genetische factoren over de eeuwen heen zijn
aangepast om de overleving- en voortplantingskansen te vergroten
Natuurlijke selectie (Charles Darwin)
Het proces waarbij belangrijke eigenschappen die gunstig zijn voor de overleving worden
doorgeven aan het nageslacht
1
fi ff ff
, Guppy experiment
Verdeeld over 10 vijvers:
Bodem varieerde
5 jn zand
5 grove kiezels
In sommige vijvers: karpers
1.5 jaar later:
Vijvers met karper:
Fijn zand: kleine stippels
Grove kiezels: grote stippels
Vijvers zonder karper..?
Mannelijke guppy’s: felle kleuren
Hoe helpt evolutie om menselijk gedrag te verklaren?
- Mensen hebben veel gemeen met andere dieren
- Sommige menselijke gewoonten zijn universeel
Socio-cultureel perspectief
Hoe helpt cultuur om menselijk gedrag te verklaren?
Sommige gewoonten, tradities en gedragingen zijn verschillend, afhankelijk van de culturele
context
> Cross-cultureel onderzoek
Sociaal leren perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe leerervaringen in het verleden toekomstig
gedrag voorspellen
Hoe helpt sociaal leren om menselijk gedrag te verklaren?
Mensen zijn geneigd om gedrag te imiteren van rolmodellen
Interactie tussen perspectieven
Het ene perspectief is niet beter dan het andere!
• Persoon X Situatie
Wat bepaalt ons gedrag?
Kurt Lewin: Behavior = function(Person X Environment)
1. Persoon x Situatie
- Aanwezigheid van anderen
- Normen
2. Situatie x Persoon
Gestalt psychologie
Bestudeert de subjectieve manier waarop een object in de geest van mensen verschijnt
Naïef Realisme = het misplaatste geloof dat de werkelijkheid precies zo is als we haar waarnemen
Basale Menselijke Motieven
Zelf-verbeteringsmotief = mensen willen een goed gevoel hebben over zichzelf
Accuraatheidsmotief = mensen willen een correct beeld hebben over zichzelf
Illusies
- Beter-dan-gemiddeld e ect = de neiging van mensen om hun eigen capaciteiten, kenmerken
en persoonlijkheidstrekjes te zien als superieur aan die van de gemiddelde persoon in zijn
referentiegroep (peer)
- Onrealistisch optimisme = mensen denken dat positieve gebeurtenissen eerder henzelf
overkomen dan anderen
2
fi ff
, - Depressief realisme
- Vals consensus e ect = negatieve eigenschap is standaard
- Vals uniciteitse ect = positieve eigenschap is uniek
Videocollege 2 Methodologie
• Sociale Psychologie in crisis
De problemen van sociaal psychologen
1) Imago
2) Slechte onderzoekspraktijken
3) Onethisch onderzoek
Imago
Hindsight bias = De neiging om te geloven dat onze voorspellingen preciezer zijn dan ze in
werkelijkheid waren
1. Je vind het nummer daarna leuker.
2. Taro zal het opruimen van zijn kamer na
deze betaling minder leuk vinden.
Slechte onderzoekspraktijken
Replicatiecrisis (Diedrik Stapel)
Methoden
- Replicaties
- Meta-analyses
- Open Science
Preregistered
Open data
Open materials
Onethisch onderzoek
Zimbardo en Milgram
Ethiek
- Informed consent
- Voorkom misleiding
- Bescherm deelnemers
- Vertrouwelijkheid
- Debrie ng
> Institutional Review Board
3
fi ff ff
