zeer-uitgebreide-samenvatting-boek-recht-in-context-hs-taekema-amp-

zeer-uitgebreide-Inleiding tot de rechtswetenschap 1. Een contextuele benadering van recht en rechtswetenschap Het recht kan uitsluitend worden gekend in de context van de omstandigheden waarin het functioneert. Daarmee bedoelen wij twee dingen. Allereerst dat het voor het begrip van het recht nodig is aandacht te besteden aan de omstandigheden waaronder het recht, bijvoorbeeld een juridisch-technisch leerstuk zoals de onrechtmatige daad, tot stand is gekomen, opdat de (oorspronkelijke) context van wat wij nu als het leerstuk kennen, wordt verhelderd. Wij bedoelen er tevens mee dat het recht in concreto, in een actuele zaak, een geval of casus, slechts goed begrepen kan worden als ten volle aandacht wordt besteed aan alle omstandigheden van dat geval. Die gedachte ontlenen wij aan de Griekse filosoof Aristoteles die in zijn Nicomachische Ethiek zei: ‘Waar het gaat om handelingen en belangen bestaat geen vast patroon, (…) de handelende persoon moet steeds zelf bekijken wat bij de situatie past, zoals dat ook bij de disciplines van een dokter of van een stuurman het geval is.’ Kortom: de mens moet handelen naar de eisen van de omstandigheden. Traditioneel wordt in de rechtswetenschap een onderscheid gemaakt tussen enerzijds de rechtsdogmatiek, en anderzijds de benaderingen van het recht waarbij ook de bevindingen van andere wetenschappen worden gebruikt, bijvoorbeeld de maatschappijwetenschappen waarin empirisch onderzoek wordt gedaan. Met rechtsdogmatiek bedoelen wij in aanvulling op wat wij hiervoor al opmerkten: 1. de studie van het geldende recht; 2. de casuïstiek, dat wil zeggen het geheel van juridische casus; 3. de ordening van het recht door tekstanalytische methoden. Onder de rechtswetenschap horen ook de bevindingen van andere wetenschappen, de zogenaamde hulpwetenschappen. Het gebruiken van resultaten van andere wetenschappen in en door het recht, wordt ook wel multidisciplinariteit genoemd. Interdisciplinariteit houdt in dat er tussen verschillende wetenschappen fundamentele punten van overeenkomst zijn. Deze benadering van de rechtswetenschap, heeft tot gevolg dat het recht niet als los systeem van regels bestudeert moet worden, maar dat er ook aandacht besteed moet worden aan de context. In strikte zin is de rechtswetenschap dus te beschouwen als de rechtsdogmatiek. In brede zin omvat de rechtswetenschap zowel de studie van de rechtsdogmatiek als die van interdisciplinaire benaderingen van het recht. Voor wie het recht in zijn context bestudeert, omvat de rechtswetenschap dus niet alleen de rechtsdogmatiek, maar tevens de rechtssociologie, de rechtsgeschiedenis, de rechtsantropologie, de rechtsfilosofie alsmede de argumentatieleer en de retorica, en andere maatschappijen geesteswetenschappen. Een verbreding van de context van het recht voert ons dus onherroepelijk in de richting van een multi- of interdisciplinaire bestudering van het recht. 2. De taal van het recht Om de rechtsdogmatiek te contextualiseren is het allereerst nodig aandacht te besteden aan het instrument van het recht: taal. Voor het recht is taal het medium. ‘De taal is het middel bij uitnemendheid, waardoor de mensen met elkaar in betrekking treden; een ordening als die van het recht is zonder de taal niet denkbaar’, zei de Nederlandse jurist Paul Scholten al in 1931 in zijn Algemeen Deel, en hij verwees daarbij naar het woord ‘rechtspraak’, en definieerde dat als ‘een in woorden uitgedrukt oordeel over het recht’. Zonder taal dus geen recht. Downloaded by Kinyuajui Patrick () lOMoARcPSD| In de rechtspraak heeft de rechter tot taak om de betekenis van het geldende recht vast te stellen in het licht van het geval waarover hij moet oordelen. Deze activiteit van de rechter noemen wij rechtsvinding. In onderstaande voorbeelden draait het dan ook om de betekenis van een juridisch relevant begrip. Bijzonder aan deze gevallen is dat die betekenis vrijwel volledig wordt bepaald door de omstandigheden van het geval. Als de rechter op die manier te werk gaat, spreken wij van casuïstische rechtsvinding. Het is in de rechtspraak niet ongebruikelijk om de rechtsgevolgen van een bepaalde casus niet aan te duiden in de vorm van een algemene regel, maar om die afhankelijk te maken van de omstandigheden van -boek-recht-in-context-hs-taekema-amp-