Samenvatting portaal Jaar 1
Hoofdstuk 1: taalonderwijs
1.1 Waarom taalonderwijs?
Taal zorgt voor twee primaire menselijke behoeftes zijn:
- Jezelf kunnen uiten
- Jezelf kunnen verbinden
Taal is verbonden met onze persoonlijkheid en identiteit.
1.1.1 Kernfuncties
Onderwijs heeft 3 kernfuncties namelijk:
- Kwalificatie, het zich eigen maken van kennis, vaardigheden en
houdingen die kinderen kwalificeren voor het leven in onze
multiculturele maatschappij en het uitoefenen van een beroep.
- Socialisatie, het voorbereid worden op een leven als lid van een
gemeenschap met eigen tradities, gewoonten, regels en praktijken.
(Bewust en onbewust overnemen van natuurkenmerken)
- Subjectivering, de vorming van een persoon.
1.1.2 Kernfuncties en taalonderwijs
De vier taalvaardigheden in het onderwijs:
- Spreken
- Luisteren
- Lezen
- Schrijven
Waarom taal?
- Belangrijk element van onze cultuur.
- Het verwerven van andere inhoudelijke vakken wordt makkelijker.
- Leerlingen kunnen door taal zichzelf leren kennen en uitdrukken.
1.2 Visies
1.2.1 Visies op het leren
Constructivisme: stelt de interactie tussen de lerende en de leeromgeving
centraal
Leren: leren is een actief proces van kennisverwerving, waarbij de kennis
ontstaat in interactie met anderen.
Communicatie en expressie speelt een belangrijke rol in het taalonderwijs
en tegenwoordig proberen ze ook aan te sluiten op de belevingswereld
van de kinderen.
,1.2.2 Visies op taalonderwijs
Er zijn acht belangrijke visies op taalonderwijs:
Traditioneel taalonderwijs
- Taal is een belangrijke drager van onze cultuur.
- De nadruk ligt op schriftelijke vaardigheden (daarbinnen op
vormaspecten).
- De deelvaardigheden worden geïsoleerd aangegeven.
- Grammatica is belangrijk. (Goede beheersing leidt toot een betere
taalbeheersing)
- Methode wordt vaak precies gevolgd.
- Bij lezen ligt de nadruk op technisch lezen. (Aandacht voor
leestechniek -begrip en beleving)
- Bij schrijven ligt de nadruk op spelling.
- Weinig aandacht voor de domeinen spreken en luisteren.
- Niet betekenisvol
- Voordeel: (overzichtelijk)verdeeld in deelaspecten die los van elkaar
zijn te bekijken en te analyseren.
- Nadeel: de verschillende domeinen van taalonderwijs zijn niet
evenwichtig.
Thematisch-cursorisch taalonderwijs
- Taal leren door taal te gebruiken in zinvolle gebruikssituaties.
- Werken veel vanuit thema’s die aansluiten bij andere vakken.
(Leraar is de begeleider)
- Cursorisch: vakken die wel belangrijk zijn maar die niet in het kader
van een thema kunnen worden geleerd en geoefend. (Leerkracht
stuurt het proces)
- Voordeel: leerlingen zijn binnen de thema’s bezig met activiteiten
die als zinvol ervaren worden.
- Nadeel: thematisch werken kost veel tijd hierdoor is er moeilijk een
balans te vinden tussen thematisch en cursorisch en de leerkracht
kan lastig een greep krijgen op datgene wat de leerlingen geleerd
hebben.
Taal bij alle vakken
- Taal is meer dan een materie die geleerd moet worden en dat je
doormiddel van taal kunt leren.
- Doel: taal gebruik je voor het leren van nieuwe inhouden en voor het
verkrijgen van nieuwe situaties.
- Veel interactie in de groep.
- Voordeel: leerlingen gebruiken taal in de situaties die voor hen
betekenisvol zijn. Transfer problemen worden hierdoor ook
voorkomen.
- Nadeel: Andere taalonderdelen komen niet goed uit de verf omdat
deze beter systematisch gegeven kunnen worden.
- Strategieën zijn bij begrijpend lezen niet een doel maar een middel
voor gebruik bij andere vakken.
, - Populair in het basisonderwijs.
Communicatief taalonderwijs
- Leerlingen leren om goed mondeling en schriftelijk te kunnen
communiceren.
- Geen aandacht naar correctheid van taal.
- Veel aandacht naar tot stand laten komen van communicatie en het
overbrengen van de bedoeling van de schrijver/spreker.
- Het accent ligt op leren spreken, luisteren, schrijven en lezen vanuit
de gedachte
- Er worden reële communicatieve situaties gecreëerd die ook buiten
school plaats vinden.
- Voordeel: leerlingen raken gemotiveerd door de gekozen situaties.
- Nadeel: als de situaties door de leerkracht moet worden gekozen
worden ze gekunsteld.
- Niet alles kan communicatief aangeboden worden. (Zoals; spelling)
Whole-languagebenadering
- Het is onnatuurlijk om taal op te delen in kleinere eenheden die
apart geleerd worden.
- Taal wordt aangeboden als geheel.
- Onderwerpen worden gekozen zodat iedereen kan meepraten.
- Mondeling en schriftelijk
- Kinderen leren taal door taal te gebruiken.
- Niet de lesstof maar de taalgebruiker staat centraal.
- Er wordt gebruik gemaakt van de taalronden. (Alle domeinen in
samenhang)
- Leerkracht bespreekt alles op inhoud en vorm: of de betekenis van
de tekst duidelijk is en of de boodschap is overgekomen zoals die
bedoeld is en of de boodschap nog duidelijker gemaakt kan worden.
Strategisch onderwijs
- Leerlingen moeten voor het uitvoeren van communicatieve taken
strategieën moeten leren beheersen.
- Belangrijkste strategieën worden uitgelegd.
- Leerlingen krijgen procedures aangereikt.
- Voordeel: leerlingen krijgen beschikking over een middel om een
greep op taal te krijgen.
- Nadeel: de leerkracht kan de procedures te vaak laten gebruiken
wat de leerlingen mogelijk snel gaat vervelen.
Taakgericht onderwijs
- Taal is er niet alleen om taken uit te voeren maar taal kan je leren
door deze taken uit te voeren.
- Onderwijs vanuit de leerlingen zelf.
- Om de taak tot een goed einde te brengen is er taal nodig.
Hoofdstuk 1: taalonderwijs
1.1 Waarom taalonderwijs?
Taal zorgt voor twee primaire menselijke behoeftes zijn:
- Jezelf kunnen uiten
- Jezelf kunnen verbinden
Taal is verbonden met onze persoonlijkheid en identiteit.
1.1.1 Kernfuncties
Onderwijs heeft 3 kernfuncties namelijk:
- Kwalificatie, het zich eigen maken van kennis, vaardigheden en
houdingen die kinderen kwalificeren voor het leven in onze
multiculturele maatschappij en het uitoefenen van een beroep.
- Socialisatie, het voorbereid worden op een leven als lid van een
gemeenschap met eigen tradities, gewoonten, regels en praktijken.
(Bewust en onbewust overnemen van natuurkenmerken)
- Subjectivering, de vorming van een persoon.
1.1.2 Kernfuncties en taalonderwijs
De vier taalvaardigheden in het onderwijs:
- Spreken
- Luisteren
- Lezen
- Schrijven
Waarom taal?
- Belangrijk element van onze cultuur.
- Het verwerven van andere inhoudelijke vakken wordt makkelijker.
- Leerlingen kunnen door taal zichzelf leren kennen en uitdrukken.
1.2 Visies
1.2.1 Visies op het leren
Constructivisme: stelt de interactie tussen de lerende en de leeromgeving
centraal
Leren: leren is een actief proces van kennisverwerving, waarbij de kennis
ontstaat in interactie met anderen.
Communicatie en expressie speelt een belangrijke rol in het taalonderwijs
en tegenwoordig proberen ze ook aan te sluiten op de belevingswereld
van de kinderen.
,1.2.2 Visies op taalonderwijs
Er zijn acht belangrijke visies op taalonderwijs:
Traditioneel taalonderwijs
- Taal is een belangrijke drager van onze cultuur.
- De nadruk ligt op schriftelijke vaardigheden (daarbinnen op
vormaspecten).
- De deelvaardigheden worden geïsoleerd aangegeven.
- Grammatica is belangrijk. (Goede beheersing leidt toot een betere
taalbeheersing)
- Methode wordt vaak precies gevolgd.
- Bij lezen ligt de nadruk op technisch lezen. (Aandacht voor
leestechniek -begrip en beleving)
- Bij schrijven ligt de nadruk op spelling.
- Weinig aandacht voor de domeinen spreken en luisteren.
- Niet betekenisvol
- Voordeel: (overzichtelijk)verdeeld in deelaspecten die los van elkaar
zijn te bekijken en te analyseren.
- Nadeel: de verschillende domeinen van taalonderwijs zijn niet
evenwichtig.
Thematisch-cursorisch taalonderwijs
- Taal leren door taal te gebruiken in zinvolle gebruikssituaties.
- Werken veel vanuit thema’s die aansluiten bij andere vakken.
(Leraar is de begeleider)
- Cursorisch: vakken die wel belangrijk zijn maar die niet in het kader
van een thema kunnen worden geleerd en geoefend. (Leerkracht
stuurt het proces)
- Voordeel: leerlingen zijn binnen de thema’s bezig met activiteiten
die als zinvol ervaren worden.
- Nadeel: thematisch werken kost veel tijd hierdoor is er moeilijk een
balans te vinden tussen thematisch en cursorisch en de leerkracht
kan lastig een greep krijgen op datgene wat de leerlingen geleerd
hebben.
Taal bij alle vakken
- Taal is meer dan een materie die geleerd moet worden en dat je
doormiddel van taal kunt leren.
- Doel: taal gebruik je voor het leren van nieuwe inhouden en voor het
verkrijgen van nieuwe situaties.
- Veel interactie in de groep.
- Voordeel: leerlingen gebruiken taal in de situaties die voor hen
betekenisvol zijn. Transfer problemen worden hierdoor ook
voorkomen.
- Nadeel: Andere taalonderdelen komen niet goed uit de verf omdat
deze beter systematisch gegeven kunnen worden.
- Strategieën zijn bij begrijpend lezen niet een doel maar een middel
voor gebruik bij andere vakken.
, - Populair in het basisonderwijs.
Communicatief taalonderwijs
- Leerlingen leren om goed mondeling en schriftelijk te kunnen
communiceren.
- Geen aandacht naar correctheid van taal.
- Veel aandacht naar tot stand laten komen van communicatie en het
overbrengen van de bedoeling van de schrijver/spreker.
- Het accent ligt op leren spreken, luisteren, schrijven en lezen vanuit
de gedachte
- Er worden reële communicatieve situaties gecreëerd die ook buiten
school plaats vinden.
- Voordeel: leerlingen raken gemotiveerd door de gekozen situaties.
- Nadeel: als de situaties door de leerkracht moet worden gekozen
worden ze gekunsteld.
- Niet alles kan communicatief aangeboden worden. (Zoals; spelling)
Whole-languagebenadering
- Het is onnatuurlijk om taal op te delen in kleinere eenheden die
apart geleerd worden.
- Taal wordt aangeboden als geheel.
- Onderwerpen worden gekozen zodat iedereen kan meepraten.
- Mondeling en schriftelijk
- Kinderen leren taal door taal te gebruiken.
- Niet de lesstof maar de taalgebruiker staat centraal.
- Er wordt gebruik gemaakt van de taalronden. (Alle domeinen in
samenhang)
- Leerkracht bespreekt alles op inhoud en vorm: of de betekenis van
de tekst duidelijk is en of de boodschap is overgekomen zoals die
bedoeld is en of de boodschap nog duidelijker gemaakt kan worden.
Strategisch onderwijs
- Leerlingen moeten voor het uitvoeren van communicatieve taken
strategieën moeten leren beheersen.
- Belangrijkste strategieën worden uitgelegd.
- Leerlingen krijgen procedures aangereikt.
- Voordeel: leerlingen krijgen beschikking over een middel om een
greep op taal te krijgen.
- Nadeel: de leerkracht kan de procedures te vaak laten gebruiken
wat de leerlingen mogelijk snel gaat vervelen.
Taakgericht onderwijs
- Taal is er niet alleen om taken uit te voeren maar taal kan je leren
door deze taken uit te voeren.
- Onderwijs vanuit de leerlingen zelf.
- Om de taak tot een goed einde te brengen is er taal nodig.
