Samenvatting 10 Voor Biologie - Hoofdstuk 23: Ecologie

Hoofdstuk 23 – Ecologie
 Relaties = betrekkingen die organismen met elkaar hebben en hun omgeving
o Woonrelatie: een hol maken voor bescherming
o Voortplantingsrelatie: paren met soortgenoten
o Voedingsrelatie: eten en gejaagd worden
23.1. Ecologische niveaus
Ecologische studies op 6 niveaus:
1. 1 bepaalde plant of dier onderzoeken
o Relaties van het individu met de omgeving
o Aanpassing in bouw en gedrag
2. Een bepaalde soort onderzoeken
o Niveau van de populatie
o Grootte van de populatie
3. Een populatie met een andere soort populatie onderzoeken
o Niveau van levensgemeenschap
4. Onderzoek naar ecosysteem
o Begrensd gebied waarin abiotische en biotische factoren een eenheid
vormen
o Planten, dieren, schimmels en bacteriën → levensgemeenschap
o Kringlopen en energiestromen
o Stel: soms een duingebied met soms een andere soort plant
 Groot ecosysteem opgebouwd uit kleinere subecosystemen
5. Wereldniveau: vegetatiegordels
o Toendra’s, regenwouden, oceanen → grote ecosystemen
o Biomen = enorm grote ecosystemen
6. De aarde als 1 systeem
23.2. Abiotische factoren
 Abiotische factoren = factoren die tot de levenloze natuur horen en nooit
geleefd hebben (licht, lucht, water, etc.)
 Biotische factoren = de levende omgeving, maar ook de ‘niet-meer-levende’
omgeving (houtsronk, dood dier, planten, dieren, etc.)
 Abiotische factoren zijn in een ecosysteem niet overal hetzelfde
o Macroklimaat = gemiddelde weergesteldheid in een bepaald gebied
o Microklimaat = klimaat op de plaats en in de buurt van een organisme
 Abiotische factoren zijn de oorzaak dat een soort niet in een bepaald gebied
voorkomt
23.2.1. Tolerantiegrenzen en aanpassingen
 Omstandigheden voor een soort erg gunstig → daar ligt het optimum
 Voor elke abiotische factor is er een optimumwaarde
 Maximum en minimum → waarden waarbij organismen net nog kunnen
overleven

,  Minimum- en maximumwaarden bepalen de tolerantiegrenzen
 Optimumkromme geeft het tolerantiegebied voor een abiotische factor weer
 Beperkende factor = factor waarvan de waarde het verst weg ligt van de
optimumwaarde, bepaalt zijn levenskansen
 Een organismen is in een staat om in een bepaalde omgeving te leven,
dankzij de enzymen die het kan maken
 Aangepast zijn = genen hebben die het in staat stellen om in die omgeving
te leven
23.2.2. Licht
 De optimale lichtintensiteit is niet voor alle
soorten planten gelijk
 Zonneplanten
o Hogere optimale lichtintensiteit
o Plaatsen met weinig schaduw
 Schaduwplanten
o Lagere optimale lichtintensiteit
o Grotere bladeren
o Bladgroenkorrels hebben meer chlorofyl
o Schaduwrijke plaatsen
o Bij te veel licht → beschadigd
 Licht invloed op groeisnelheid van planten & groeirichting van stengels
 Planten groeien naar het licht toe
 Bij te weinig licht → etioleren = stengels/bladeren worden lang & slap en het
bladgroen verdwijnt
23.2.3. Temperatuur
 Temperatuur heeft invloed op de enzymen
 Diersoorten met wisselende lichaamstemperatuur (koudbloedig)
o Afhankelijk van omgevingstemperatuur
o Lichaam opwarmen door omgeving
o Worden actiever bij hogere lichaamstemperatuur
 Endotherme dieren (warmbloedig)
o Constante lichaamstemperatuur
o Bij lage temperatuur → veel energie nodig om warm te blijven
o Relatief meer voedsel nodig dan koudbloedige dieren
 Inhoud-oppervlakte verhouding van groot belang
o Kleine lichaam → grote buitenoppervlak
o Hoe groter oppervlak t.o.v. inhoud → moeilijker om warm te blijven
 Uitzonderingen: extremofielen
o Kunnen overleven in bijv. vulkanische gebieden, diepzee, etc.

, 23.2.4. Lucht
 Mengsel van verschillende gassen
 O2 nodig voor verbranding
 CO2 nodig voor fotosynthese
 Voor vliegende dieren is lucht een belangrijke abiotische factor
 Ventilatie → ververst verbruikte lucht & verhoogt verdampingsgraad
23.2.5. Water
 Bouwstof, oplosmiddel, transportmiddel, warmtereservoir en koelmiddel
Planten:
 Wortelstelsel & bouw van het blad en stengel zijn aangepast aan de
hoeveelheid water in het milieu
 Water belangrijke abiotische factor voor natuurlijke selectie
 Waterplanten:
o Onderwater
 Smalle, dunne bladeren & slappe stengels
 Water draagt de plant
o Gedeeltelijk boven water
 Holle stengels met luchtkanalen
 Bladeren boven water hebben veel huidmondjes
o Waterlelies (planten met bladeren die drijven)
 Huidmondjes aan onderkant van bladeren
 Wortels in zuurstofarme bodem O2 krijgen
 Landplanten:
o Gematigd milieu
 Cuticula
 Huidmondjes aan onderkant
o Vochtiger milieu
 Cuticula dun
 Overal huidmonjes
 Wortelstelsel klein
o Droge ecosysteem
 Dikke waslaag
 Weinig, ingezonken huidmondjes
 Uitgebreide wortelstelsel
o Zout milieu
 Kenmerken lijken op droog milieu
 Osmotische waarde van omgeving hoog
Dieren:
 Kunnen in droge omgeving leven → ze hebben een waterdichte huid
 Geconcentreerde urine → weinig waterverlies
 Meeste dieren in vochtige omgeving