Duitsland in Europa
Aanleiding WO1
● De moord op Franz Ferdinand, dit was niet de oorzaak. Als dit niet was gebeurd was
er wel een andere oorzaak geweest om te gaan vechten.
Oorzaken WO1
In landen zoals Duitsland, Frankrijk, Engeland, Rusland en Oostenrijk-Hongarije was er een
toename van
● Nationalisme: superioriteit van het eigen land of volk.
● Militarisme: er was een grote waardering voor het leger, militaire waarden als
discipline en strijdlust waren belangrijk.
● Modern imperialisme: landen proberen zo veel mogelijk koloniën te verkrijgen.
Koloniën waren handig voor de economie, maar ook politieke + culturele motieven.
Overige oorzaken
● Bewapeningswedloop: Nationalisme, militarisme en imperialisme zorgden voor de
noodzaak tot het hebben van een sterk leger. Door de industrialisatie hadden landen
allerlei nieuwe wapens, waardoor ieder land dacht dat hun leger onverslaanbaar zou
zijn.
● Bondgenootschappen: Door de toenemende angst gingen regeringen op zoek naar
bondgenoten. Zo hoopten men de vijand af te schrikken. Maar door de
bondgenootschappen voelde men zich sterker en gedroegen de landen zich
onvoorzichtiger.
Na de moord op Franz Ferdinand …
● Oostenrijk-Hongarije krijgt steun van Duitsland
● Oostenrijk-Hongarije stuurde Servië een ultimatum (laatste eis voor actie)
● Servië rekende op steun van Rusland en verwierp de eisen
● 28 juli → O-H verklaarde de oorlog aan Servië
● 30 juli → Rusland mobiliseerde het leger, ook aan de grens met Duitsland
● 1 aug → Duitsland verklaarde de oorlog aan Rusland
● 3 aug → Duitsland verklaarde de oorlog aan Frankrijk en eiste vrije doorgang naar
België
● 4 aug → Duitsland trok België binnen Groot-Brittannië verklaarde Duitsland de oorlog
● 5 aug → O-H verklaarde de oorlog aan Rusland
Duitsland raakte in tweefrontenoorlog
● In het westen vochten ze tegen Frankrijk, België en Groot-Brittannië
● In het oosten vochten ze (samen met O-H) tegen Rusland
Westen → loopgravenoorlog, omdat het front al vrij snel vast komt te zitten
Oosten → bewegingsoorlog
,Paragraaf 1 Democratie en dictatuur in Duitsland
● Keizerrijk: 1871- 1918 was Duitsland een keizerrijk. Democratische gekozen
parlement. 11 november 1918: wapenstilstand. Einde WO1. Communisten wilden in
Berlijn de macht grijpen, opstand mislukt. Sociaal democratische regering verhuist
naar stadje Weimar.
● Weimar-republiek: 1918-1933. Democratische republiek, de eerste democratie in
Duitsland.
● Nazidictuur: 1933. Adolf Hitler kreeg in 1933 zoveel stemmen, dat hij
minister-president werd van de republiek Duitsland. Maar hij was niet tevreden, hij
schakelde alle andere partijen uit en werd alleenheerser. Zo maakte hij een eind aan
de eerste democratie in Duitsland en verving deze door de eerste dictatuur.
● Twee Duitslanden: Toen Hitler in 1945 de oorlog verloor, werd het Duitse gebied
opnieuw fors verkleind. Het resterende land werd verdeeld onder vier militaire
bezetters: de VS, G-B, Frankrijk en de Sovjet Unie.
● Duitse eenheid: Rond 1990 kwam er een eind aan het communisme in Oost-Europa
en de Sovjet-Unie. Daardoor was er geen reden mee voor twee aparte Duitse staten.
Oost en West kwamen weer bij elkaar.
Paragraaf 2 De eerste democratie
, Redenen dat het niet goed ging met de nieuwe democratie, waardoor uiteindelijk Hitler aan
de macht komt:
1. Vrede van Versailles (1919), ook wel het dictaat van Versailles. De nieuwe sociaal
democratische regering tekende een wapenstilstand met de westerse geallieerden
(G-B, Frankrijk, VS en Italië) en ging in Versailles praten over de vredesvoorwaarden.
In juni 1919 werd het vredesverdag van Versailles getekend.
Hierin stond:
- Dat Duitsland de schuld van de oorlog kreeg
- Ontwapening (Duitsland mocht slechts een klein leger hebben)
● een leger van slechts 100.000 man
● zonder zware wapens als tanks en onderzeeërs
● luchtmacht werd verboden
- Duitsland moest grote herstelbetalingen aflossen
- Oostenrijk mocht zich niet verenigen met Duitsland
- Duitsland moest gebieden in Europa afstaan
- Duitsland moest al haar koloniën afstaan
(Duitsland voelt zich vernederd door deze bepalingen)
2. Politieke instabiliteit
Communisten en nationaalsocialisten strijden om de macht. Er worden verschillende
staatsgrepen gepleegd:
- Januari 1919 Spartacusopstand;
→ KDP besluit hierna mee te doen aan de democratie, vooral om
propaganda te kunnen maken.
- 1920: Kapp-Putsch
● Aanleiding: Verdrag van Versailles
● Ontevreden oud-militairen proberen onder leiding van Wolfgang Kapp een
staatsgreep te plegen. Mislukt.
- 1923: Bierkellerputsch
● De fascistische NSDAP met Hitler aan de leiding probeert een staatsgreep te
plegen.
● Wordt neergeslagen en Hitler krijgt een gevangenisstraf.
3. Democratie zonder democraten
Lang niet alle Duitsers hadden vertrouwen in de democratie. Ze zagen het als een
van buitenaf opgedrongen bestuursvorm:
● Communisten: Na de mislukte revolutie werd de parlementaire democratie
gebruikt om propaganda te maken.
● Nationalisten en conservatieven: Wilden een herstel van het keizerrijk, waarin
politieke partijen weinig macht zouden hebben en zij zelf meer invloed.
- Angst voor het communisme en socialisme
- Dolkstootlegende
● Nationaal socialisten: wilden een fascistische staat stichten
De dolkstootlegende was een complottheorie: Duitse leger had WO1 kunnen winnen, maar
het is verraden door de sociaaldemocratische regering die de wapenstilstand tekende.
Aanleiding WO1
● De moord op Franz Ferdinand, dit was niet de oorzaak. Als dit niet was gebeurd was
er wel een andere oorzaak geweest om te gaan vechten.
Oorzaken WO1
In landen zoals Duitsland, Frankrijk, Engeland, Rusland en Oostenrijk-Hongarije was er een
toename van
● Nationalisme: superioriteit van het eigen land of volk.
● Militarisme: er was een grote waardering voor het leger, militaire waarden als
discipline en strijdlust waren belangrijk.
● Modern imperialisme: landen proberen zo veel mogelijk koloniën te verkrijgen.
Koloniën waren handig voor de economie, maar ook politieke + culturele motieven.
Overige oorzaken
● Bewapeningswedloop: Nationalisme, militarisme en imperialisme zorgden voor de
noodzaak tot het hebben van een sterk leger. Door de industrialisatie hadden landen
allerlei nieuwe wapens, waardoor ieder land dacht dat hun leger onverslaanbaar zou
zijn.
● Bondgenootschappen: Door de toenemende angst gingen regeringen op zoek naar
bondgenoten. Zo hoopten men de vijand af te schrikken. Maar door de
bondgenootschappen voelde men zich sterker en gedroegen de landen zich
onvoorzichtiger.
Na de moord op Franz Ferdinand …
● Oostenrijk-Hongarije krijgt steun van Duitsland
● Oostenrijk-Hongarije stuurde Servië een ultimatum (laatste eis voor actie)
● Servië rekende op steun van Rusland en verwierp de eisen
● 28 juli → O-H verklaarde de oorlog aan Servië
● 30 juli → Rusland mobiliseerde het leger, ook aan de grens met Duitsland
● 1 aug → Duitsland verklaarde de oorlog aan Rusland
● 3 aug → Duitsland verklaarde de oorlog aan Frankrijk en eiste vrije doorgang naar
België
● 4 aug → Duitsland trok België binnen Groot-Brittannië verklaarde Duitsland de oorlog
● 5 aug → O-H verklaarde de oorlog aan Rusland
Duitsland raakte in tweefrontenoorlog
● In het westen vochten ze tegen Frankrijk, België en Groot-Brittannië
● In het oosten vochten ze (samen met O-H) tegen Rusland
Westen → loopgravenoorlog, omdat het front al vrij snel vast komt te zitten
Oosten → bewegingsoorlog
,Paragraaf 1 Democratie en dictatuur in Duitsland
● Keizerrijk: 1871- 1918 was Duitsland een keizerrijk. Democratische gekozen
parlement. 11 november 1918: wapenstilstand. Einde WO1. Communisten wilden in
Berlijn de macht grijpen, opstand mislukt. Sociaal democratische regering verhuist
naar stadje Weimar.
● Weimar-republiek: 1918-1933. Democratische republiek, de eerste democratie in
Duitsland.
● Nazidictuur: 1933. Adolf Hitler kreeg in 1933 zoveel stemmen, dat hij
minister-president werd van de republiek Duitsland. Maar hij was niet tevreden, hij
schakelde alle andere partijen uit en werd alleenheerser. Zo maakte hij een eind aan
de eerste democratie in Duitsland en verving deze door de eerste dictatuur.
● Twee Duitslanden: Toen Hitler in 1945 de oorlog verloor, werd het Duitse gebied
opnieuw fors verkleind. Het resterende land werd verdeeld onder vier militaire
bezetters: de VS, G-B, Frankrijk en de Sovjet Unie.
● Duitse eenheid: Rond 1990 kwam er een eind aan het communisme in Oost-Europa
en de Sovjet-Unie. Daardoor was er geen reden mee voor twee aparte Duitse staten.
Oost en West kwamen weer bij elkaar.
Paragraaf 2 De eerste democratie
, Redenen dat het niet goed ging met de nieuwe democratie, waardoor uiteindelijk Hitler aan
de macht komt:
1. Vrede van Versailles (1919), ook wel het dictaat van Versailles. De nieuwe sociaal
democratische regering tekende een wapenstilstand met de westerse geallieerden
(G-B, Frankrijk, VS en Italië) en ging in Versailles praten over de vredesvoorwaarden.
In juni 1919 werd het vredesverdag van Versailles getekend.
Hierin stond:
- Dat Duitsland de schuld van de oorlog kreeg
- Ontwapening (Duitsland mocht slechts een klein leger hebben)
● een leger van slechts 100.000 man
● zonder zware wapens als tanks en onderzeeërs
● luchtmacht werd verboden
- Duitsland moest grote herstelbetalingen aflossen
- Oostenrijk mocht zich niet verenigen met Duitsland
- Duitsland moest gebieden in Europa afstaan
- Duitsland moest al haar koloniën afstaan
(Duitsland voelt zich vernederd door deze bepalingen)
2. Politieke instabiliteit
Communisten en nationaalsocialisten strijden om de macht. Er worden verschillende
staatsgrepen gepleegd:
- Januari 1919 Spartacusopstand;
→ KDP besluit hierna mee te doen aan de democratie, vooral om
propaganda te kunnen maken.
- 1920: Kapp-Putsch
● Aanleiding: Verdrag van Versailles
● Ontevreden oud-militairen proberen onder leiding van Wolfgang Kapp een
staatsgreep te plegen. Mislukt.
- 1923: Bierkellerputsch
● De fascistische NSDAP met Hitler aan de leiding probeert een staatsgreep te
plegen.
● Wordt neergeslagen en Hitler krijgt een gevangenisstraf.
3. Democratie zonder democraten
Lang niet alle Duitsers hadden vertrouwen in de democratie. Ze zagen het als een
van buitenaf opgedrongen bestuursvorm:
● Communisten: Na de mislukte revolutie werd de parlementaire democratie
gebruikt om propaganda te maken.
● Nationalisten en conservatieven: Wilden een herstel van het keizerrijk, waarin
politieke partijen weinig macht zouden hebben en zij zelf meer invloed.
- Angst voor het communisme en socialisme
- Dolkstootlegende
● Nationaal socialisten: wilden een fascistische staat stichten
De dolkstootlegende was een complottheorie: Duitse leger had WO1 kunnen winnen, maar
het is verraden door de sociaaldemocratische regering die de wapenstilstand tekende.
