Geschiedenis, vwo-6
Dit zijn alle kenmerkende aspecten die je letterlijk moet kennen. Er staat aangegeven of een kenmerkend aspect bij de historische context past
(= g.k.a.). Als dit het geval is, moet je specifieke voorbeelden kunnen geven van deze context bij dit kenmerkend aspect.
Tijdva K.A. Toelichting H.C. 2 voorbeelden
k
5 Het veranderende mens- en Door de welvaart veranderde het mens- en X
wereldbeeld van de renaissance en wereldbeeld van burgers in Italië vanaf
het begin van een nieuwe omstreeks 1350. Geïnspireerd door de
wetenschappelijke belangstelling oudheid ontstond een nieuw levensgevoel
met meer oog voor de plezierige kanten van
het leven, meer belangstelling voor de
wereld en een kritische instelling in het
natuurwetenschappelijk denken. Vanaf
omstreeks 1500 werden de ideeën van de
renaissance over Europa verspreid.
5 De hernieuwde oriëntatie op het De herboren interesse voor de Grieks- X
erfgoed van de klassieke oudheid. Romeinse cultuur uitte zich in een meer
wereldlijke en realistische schilder- en
beeldhouwkunst, de toepassing van de
klassieke vormentaal in de bouwkunst en
de bestudering van klassieke teksten door
humanisten.
5 Het begin van de Europese expansie In de 15e eeuw maakten de Turks- X
overzee. Osmaanse veroveringen een einde aan de
Europese handel in het oostelijk
Middellandse Zeegebied. Op zoek naar goud
en om specerijen uit Oost-Azië te halen
verkenden Portugezen en Spanjaarden als
eersten de kusten van Afrika, Azië en
Amerika. Spanjaarden en Portugezen
veroverden grote delen van Amerika waar ze
kolonies stichtten. De indiaanse bevolking
, kwam grotendeels om. Aan het einde van de
16e eeuw reisden ook Nederlanders,
Engelsen en Fransen naar Oost-Azië. Langs
de Afrikaanse en Aziatische kusten stichtten
Europeanen versterkte handelsposten.
Tussen de vier werelddelen kwam een
uitwisseling van personen, goederen en
culturen op gang.
5 de protestantse Reformatie die In de tijd van steden en staten had de rooms- X
splitsing van de christelijke kerk in katholieke kerk haar macht vergroot met
West-Europa tot gevolg had nieuwe denkbeelden en gebruiken.
Omstreeks 1500 groeide de kritiek hierop.
Hervormers bepleitten een terugkeer naar
het zuivere geloof, gebaseerd op de Bijbel.
Door het kritisch optreden van Luther in
1517 en zijn uitzetting uit de kerk door de
paus begon de Reformatie. Er ontstond een
splitsing tussen katholieken die bij de
roomse kerk bleven en protestanten die
eigen kerken stichtten. De hervormer Calvijn
kreeg veel aanhang in Nederland.
5 Het conflict in de Nederlanden dat De Spaanse koning Filips II was landsheer X
resulteerde in de stichting van een van de Nederlanden. In 1568 kwamen
Nederlandse staat Nederlanders onder leiding van Willem van
Oranje in opstand tegen Filips vanwege zijn
centralisatiepolitiek en zijn felle vervolging
van protestanten. Gedurende de Opstand
(Tachtigjarige Oorlog) breidden de
opstandelingen hun gebied uit vanuit het
westen van Holland en Zeeland tot vrijwel
het huidige grondgebied van Nederland. In
1581 zetten de Staten-Generaal van de
zeven opstandige gewesten Filips af als
landsheer. In 1588 vormden ze de
Republiek der Verenigde Nederlanden. In
1648 sloten de Republiek en Spanje de
Vrede van Münster