Samenvatting Persoonlijke zorg. Hoofdstuk 6. Helpen bij mobiliteitsproblemen.

Helpen bij mobiliteitsproblemen

Als een zorgvrager zich tijdelijk of blijvend moeilijk kan bewegen heeft hij hulp
nodig om zich te verplaatsen. Deze zorg vraagt een goede afstemming tussen
verzorgenden onderling en ook tussen verzorgenden en zorgvrager. Als je goed
en veilig tilt, belast je de zorgvrager en jezelf zo weinig mogelijk.

Wat is mobiliteit?
Mobiliteit zegt iets over de beweeglijkheid van iemand, dus hoe hij kan lopen,
zitten, bewegen. Als je de zorgvrager ondersteunt bij zijn mobiliteit voorkom je
dat je zelf klachten krijgt door goed te tillen. Je belast je lichaam zo min mogelijk
ofwel je werkt ergonomisch. Voor de ondersteuning van de mobiliteit gebruik je
tiltechnieken en hulpmiddelen.

NISOH-methode
NISOH staat voor National Institute of Occupational Safety and Health. Dit
Amerikaanse instituut voor Veiligheid en Gezondheid heft een wetenschappelijk
erkende rekenmethode ontwikkeld: de NISOH methode. Met deze methode wordt
de relatie berekend tussen tilwerkzaamheden en gezondheid. Dit rekenmodel
stelt dat het tillen van meer van 23 kilo onder ideale omstandigheden voor de
gemiddelde werknemer schade aan de gezondheid kan toebrengen.

Maatregelen om aandoeningen aan houdings- en bewegingsapparaat te
voorkomen
Er is een wetgeving gemaakt over hoe aandoeningen aan het houdings-en
bewegingsapparaat kunnen worden voorkomen. Het Besluit Fysieke Belasting
beschermt werknemers tegen overbelasting.
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid beveelt in de brochure:
‘verstandig tillen’ de volgende maatregelen aan:
 Hulpmiddelen gebruiken voor dingen die zwaarder zijn van 25 kilogram
 Juiste kleding dragen
 Voor een veilige werkplek zorgen
Als verzorgende zorg je zelf voor een veilige werkplek op de volgende manieren:
 Zorg dat er voldoende hulpmiddelen beschikbaar zijn en gebruik ze ook
 Pas op met gladde vloeren
 Zorg ervoor dat je werkvlak de juiste hoogte heeft en dat je voldoende
ruimt heb om te tillen
 Werken onder hoge tijdsdruk leidt vaak tot ongelukken. Neem regelmatig
pauzes
 Houd je aan de protocollen

Krachtenleer toepassen
Als je een zorgvrager tilt en verplaatst, maak je gebruik van de krachtenleer. Zo
belast je jezelf zo min mogelijk. Krachtenleer is de leer die iets zegt over
bewegende krachten. Van deze krachten maak je gebruik als je de zorgvrager tilt
en verplaatst.
Je gebruikt de krachtenleer in zorgsituaties door je voeten goed neer te zetten
tijdens het verplaatsen van een zorgvrager til je bijvoorbeeld veilig.

Tilprotocol of transferprotocol
Wanneer je de zorgvrager ondersteunt tijdens het verplaatsen of zelfs bepaalde
functies van hem overneemt, biedt een til- of transferprotocol daar houvast bij.
Het til-of transfer protocol is een formulier waarop voor één zorgvrager is

, vastgelegd hoe hij bij verschillende verplaatsingsacties wordt begeleid. Er zijn
verschillende voordelen aan het til-transferprotocol:
 Je voorkomt dat de zorgvrager onnodig passief wordt
 Eenduidige benadering van de zorgvrager leidt mogelijk tot oefening
 Zorgverleners worden minder zwaar belast
 Het draagt bij aan preventie van klachten bij de zorgvrager
 Het verplaatsen wordt onderdeel van werkbesprekingen
Om een tilprotocol op te stellen, worden de mogelijkheden van de zorgvrager
ingeschat en wordt de fysieke belasting berekend van de zorgverlener bij het
verplaatsen. Het doel van een protocol is een te grote lichamelijke belasting van
de zorgverlener te voorkomen door te beschrijven hoe de verplaatsing moet
gebeuren en welke hulpmiddelen gebruikt moeten worden.
Zelfs als je werkt met een til-transfer protocol moet je dus je til en
verplaatsactiviteiten vaak aanpassen aan de omstandigheden en aan de
mogelijkheden van de zorgvrager op een bepaald moment.

Tillen en verplaatsen als onderdeel van PDL
Sommige zorgvragers zijn niet in staat tot gerichte zelfzorgactiviteiten,
zelfredzaamheid, reactivering of revalidatie. Passiviteit is bij deze mensen een
kenmerk van hun dagelijks leven geworden. Onder passiviteiten dagelijks leven
(PDL) wordt verstaan het complex van handelingen, maatregelen en
voorzieningen dat bijdraagt tot optimale begeleiding, verzorging en verpleging
van mensen bij wie zelfzorgtekorten niet zijn terug te dringen.
In PDL onderscheiden we zeven onderdelen die we factoren noemen. Deze zeven
PDL factoren zijn:
 Zitten
 Liggen
 Gewassen worden
 Gekleed worden
 Verschoond worden
 Verplaatst worden
 Gevoed worden
De PDL methode is van toepassing op alle mensen met ernstige (deel)
passiviteitsproblemen die verpleegd en verzorgd worden in verpleegtehuizen,
zorgcentra, instellingen voor lichamelijk en/of verstandelijk gehandicapten en in
de thuiszorg.

Factoren die de lichaamshouding beïnvloeden
 Interne factoren: vermoeidheid, algemene conditie, psychische toestand,
stress, ziekte, persoonlijke waarden etc.
 Leefstijl: schoeisel, kleding, lichaamsbeweging, voedingspatroon.
 Externe factoren: omgevingstemperatuur, werkmethode, mogelijkheden
tot lichaamsbeweging, culturele aspecten etc.

Hulpmiddelen bij tillen en verplaatsen
Door gebruik te maken van hulpmiddelen belast je je lichaam minder. Je kunt
voor tillen en verplaatsen bedmaterialen zoals kussen en steeklakens gebruiken,
maar ook speciaal ontwikkelde hulpmiddelen.
 Kussens
 Steeklakens
 Veiligheidsrekken
 Draaischijf