Overzicht Cyclus tot Partus
Oestrische Cyclus
1. Het corpus luteum van de vorige cyclus gaat in
regressie, waardoor de progesteronconcentratie
daalt. (start van folliculaire fase)
2. De remming van progesteron op de
hypothalamus-hypofyse-gonade-as neemt af,
waardoor de activiteit van deze as toeneemt. De
GnRH productie in de hypothalamus neemt
hierdoor toe
3. GnRH stimuleert de hypofyse tot de productie
van LH en FSH
4. Onder invloed van laag-amplitude FSH-pulsen
groeien meerdere antrale follikels (recruitment
fase). De follikels zijn nu erg gevoelig voor FSH,
vanwege de vele FSH-receptoren op het
celmembraan van de
granulosacellen
5. Als reactie op FSH produceren
de granulosacellen oestradiol,
en later ook inhibine
6. Inhibine remt de afgifte van
FSH vanuit de hypofyse,
waardoor de hypofyse
voornamelijk LH af zal geven.
7. De follikels met relatief veel LH
receptoren zullen nu harder
groeien (selectiefase), terwijl
de follikels met relatief weinig
LH receptoren achterblijven in
groei. Deze follikels zullen
atretisch worden en
verdwijnen.
8. De follikels met relatief veel LH receptoren produceren nog meer oestradiol en
inhibine, waarna ze dominant worden (dominantie fase)
9. Een aantal dominante follikels produceert veel oestradiol en groeit uit tot een
pre-ovulatoir follikel
○ Mono-ovulatoire fieren hebben 1 pre-ovulatoir follikel
○ Poly-ovulatoire dieren hebben meerdere pre-ovulatoire follikels
10. Wanneer oestradiolproductie de drempelwaarde van het surge centre bereikt,
ontstaat er een GnRH surge.
11. Als gevolg van de GnRH surge zal er ook een LH surge optreden.
12. De LH piek leidt tot ovulatie
, 13. Na de ovulatie begint de luteïnisatie, de vorming van het corpus luteum. Allereerst
ontstaat er een corpus hemorragicum als gevolg van de geknapte bloedvaten. Maar
dit verandert snel in een corpus luteum. De granulosacellen van het follikel worden
Large Luteal Cells (LLCs) en de thecacellen worden Small Luteal Cells (SLCs). (Start
van de luteale fase)
14. Het corpus luteum groeit door de hypertrofie van de LLCs en hyperplasie van de
SLCs. Beide cellen produceren progesteron, LLCs produceren ook oxytocine en
SLCs androgenen.
15. Uiteindelijk bereikt het corpus luteum de maximale grootte, met een maximale
progesteronproductie
16. Progesteron zorgt voor negatieve feedback op de hypothalamus-hypofyse-as,
waardoor de GnRH-afgifte door het tonische centrum daalt en de gevoeligheid van
de hypofyse voor GnRH afneemt
17. De LH- en FSH-concentraties zullen hierdoor ook dalen, waardoor de ontwikkeling
en groei van gonadotroop-gevoelige follikels geremd wordt
18. Uiteindelijk treed er luteolyse op: het corpus luteum gaat in regressie en vormt een
corpus albicans. De progesteronconcentratie daalt en de cyclus begint weer opnieuw
○ Hond: spontane luteolyse, geremd door prolactine vanuit de hypofyse
○ Herkauwers, paard, varken: Luteolyse als gevolg van een stijging van de
PFG2⍺-concentratie vanuit het endometrium. Dit is een luteolytische factor.
Fertilisatie
1. Na de dekking ondergaan de spermatozoa een hele weg naar de oöcyt. Onderweg is
er retrograad verlies. Wat inhoud dat een deel van de spermatozoa de vagina weer
verlaten doordat het eruit druppelt
2. Onderweg krijgen de spermatozoa vervolgens te maken met fagocytose door
neutrofielen (PMN). De neutrofielen worden 6-12 uur na de introductie van sperma in
het vrouwelijk geslachtsapparaat erg actief
3. Uiteindelijk komen de overgebleven spermatozoa aan bij de cervix/ingang van de
uterus. Dit gebeurd met snelle fase transport en constante fase transport.
○ Snelle fase transport: een vorm van passief transport, waarbij de
spermatozoa mbv myometrium contracties verplaatst worden. Deze
contracties zijn een gevolg van de hoge oestradiolconcentratie in de
folliculaire fase
○ Constante fase transport: een vorm van actief transport, waarbij de
spermatozoa vanuit reservoirs in de cervix door de uterus naar het utero-tubal
junction reservoir zwemmen. Vanaf hier zwemmen ze naar de oviductale
isthmus en binden ze aan de epitheelcellen
4. In de cervix zijn “sperm privileged pathways” aanwezig. Tijdens de folliculaire fase
(oestrogeen) is er veel mucus (sulfomucins) aanwezig op het apicale oppervlak. In
de basale crypten is een minder visceus mucus (sialomucins) aanwezig. Via de
basale crypten kunnen spermatozoa zich naar de uterus bewegen. De niet-motiele
spermatozoa in de apicale mucus zullen verwijderd worden, net zoals de abnormale
spermatozoa die niet kunnen matureren
5. In de uterus beschermen PMNs de nog niet gecapaciteerde spermatozoa van
fagocytose. Beschadigde, gecapaciteerde en moribund spermatozoa worden hier
opgeruimt.
Oestrische Cyclus
1. Het corpus luteum van de vorige cyclus gaat in
regressie, waardoor de progesteronconcentratie
daalt. (start van folliculaire fase)
2. De remming van progesteron op de
hypothalamus-hypofyse-gonade-as neemt af,
waardoor de activiteit van deze as toeneemt. De
GnRH productie in de hypothalamus neemt
hierdoor toe
3. GnRH stimuleert de hypofyse tot de productie
van LH en FSH
4. Onder invloed van laag-amplitude FSH-pulsen
groeien meerdere antrale follikels (recruitment
fase). De follikels zijn nu erg gevoelig voor FSH,
vanwege de vele FSH-receptoren op het
celmembraan van de
granulosacellen
5. Als reactie op FSH produceren
de granulosacellen oestradiol,
en later ook inhibine
6. Inhibine remt de afgifte van
FSH vanuit de hypofyse,
waardoor de hypofyse
voornamelijk LH af zal geven.
7. De follikels met relatief veel LH
receptoren zullen nu harder
groeien (selectiefase), terwijl
de follikels met relatief weinig
LH receptoren achterblijven in
groei. Deze follikels zullen
atretisch worden en
verdwijnen.
8. De follikels met relatief veel LH receptoren produceren nog meer oestradiol en
inhibine, waarna ze dominant worden (dominantie fase)
9. Een aantal dominante follikels produceert veel oestradiol en groeit uit tot een
pre-ovulatoir follikel
○ Mono-ovulatoire fieren hebben 1 pre-ovulatoir follikel
○ Poly-ovulatoire dieren hebben meerdere pre-ovulatoire follikels
10. Wanneer oestradiolproductie de drempelwaarde van het surge centre bereikt,
ontstaat er een GnRH surge.
11. Als gevolg van de GnRH surge zal er ook een LH surge optreden.
12. De LH piek leidt tot ovulatie
, 13. Na de ovulatie begint de luteïnisatie, de vorming van het corpus luteum. Allereerst
ontstaat er een corpus hemorragicum als gevolg van de geknapte bloedvaten. Maar
dit verandert snel in een corpus luteum. De granulosacellen van het follikel worden
Large Luteal Cells (LLCs) en de thecacellen worden Small Luteal Cells (SLCs). (Start
van de luteale fase)
14. Het corpus luteum groeit door de hypertrofie van de LLCs en hyperplasie van de
SLCs. Beide cellen produceren progesteron, LLCs produceren ook oxytocine en
SLCs androgenen.
15. Uiteindelijk bereikt het corpus luteum de maximale grootte, met een maximale
progesteronproductie
16. Progesteron zorgt voor negatieve feedback op de hypothalamus-hypofyse-as,
waardoor de GnRH-afgifte door het tonische centrum daalt en de gevoeligheid van
de hypofyse voor GnRH afneemt
17. De LH- en FSH-concentraties zullen hierdoor ook dalen, waardoor de ontwikkeling
en groei van gonadotroop-gevoelige follikels geremd wordt
18. Uiteindelijk treed er luteolyse op: het corpus luteum gaat in regressie en vormt een
corpus albicans. De progesteronconcentratie daalt en de cyclus begint weer opnieuw
○ Hond: spontane luteolyse, geremd door prolactine vanuit de hypofyse
○ Herkauwers, paard, varken: Luteolyse als gevolg van een stijging van de
PFG2⍺-concentratie vanuit het endometrium. Dit is een luteolytische factor.
Fertilisatie
1. Na de dekking ondergaan de spermatozoa een hele weg naar de oöcyt. Onderweg is
er retrograad verlies. Wat inhoud dat een deel van de spermatozoa de vagina weer
verlaten doordat het eruit druppelt
2. Onderweg krijgen de spermatozoa vervolgens te maken met fagocytose door
neutrofielen (PMN). De neutrofielen worden 6-12 uur na de introductie van sperma in
het vrouwelijk geslachtsapparaat erg actief
3. Uiteindelijk komen de overgebleven spermatozoa aan bij de cervix/ingang van de
uterus. Dit gebeurd met snelle fase transport en constante fase transport.
○ Snelle fase transport: een vorm van passief transport, waarbij de
spermatozoa mbv myometrium contracties verplaatst worden. Deze
contracties zijn een gevolg van de hoge oestradiolconcentratie in de
folliculaire fase
○ Constante fase transport: een vorm van actief transport, waarbij de
spermatozoa vanuit reservoirs in de cervix door de uterus naar het utero-tubal
junction reservoir zwemmen. Vanaf hier zwemmen ze naar de oviductale
isthmus en binden ze aan de epitheelcellen
4. In de cervix zijn “sperm privileged pathways” aanwezig. Tijdens de folliculaire fase
(oestrogeen) is er veel mucus (sulfomucins) aanwezig op het apicale oppervlak. In
de basale crypten is een minder visceus mucus (sialomucins) aanwezig. Via de
basale crypten kunnen spermatozoa zich naar de uterus bewegen. De niet-motiele
spermatozoa in de apicale mucus zullen verwijderd worden, net zoals de abnormale
spermatozoa die niet kunnen matureren
5. In de uterus beschermen PMNs de nog niet gecapaciteerde spermatozoa van
fagocytose. Beschadigde, gecapaciteerde en moribund spermatozoa worden hier
opgeruimt.
