Samenvatting Geschiedenis tijdvak 1
t/m 10, havo
Tijdvak 1 - Jagers en boeren
De levenswijze van jagers-verzamelaars.
Historische inhoud =
Manier van leven van de eerste mens :
De eerste mens → nomadisch bestaan :
continu trekken naar plekken waar voedsel te vinden ins.
weinig bezit, geen grote verschillen tussen arm en rijk.
leefden in stammen- groepen van families.
bescherming tegen weer en roofdieren door simpele tijdelijke huttenkampen, grotten ;
mogelijkheid om vuur te maken.
Prehistorie ⇒ Het schrift is nog niet uitgevonden, historici blijft vaak speculeren over precieze
levenswijze. ← het beeld dat we hebben gevormd is gebaseerd op basis van menselijke
overblijfselen, gereedschappen, grotschilderingen, beeldjes etc.
Taakverdeling tussen man en vrouw :
Mannen ⇒ zorgden voor levensonderhoud door te jagen, op wilde dieren en vissen. + bescherming
van de stam.
Vrouwen ⇒ zorgden voor levensonderhoud door te verzamelen, noten, bessen etc. + voor de
kinderen van de stam.
Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
Historische inhoud =
De geboorte van de landbouw en het ontstaan van de eerste dorpen.
Agrarische Revolutie ⇒ Nomadische samenleving van jagers-verzamelaars gaat over in sedentaire
samenleving (op 1 plaats) van boeren (circa. 9000 v. Chr.) Deze samenlevingen ontstaan bij
⇒
vruchtbare rivierenstreken van Mesopotamië (huidig Irak) ontstaan eerste nederzettingen
(dorpen)
Landbouw en het temmen van dieren zorgt voor toenemende bestaanszekerheid = bevolkingsgroei.
Groeiende landbouwgemeenschappen ⇒
Autarkisch : Zelfvoorzienend, niet afhankelijk van handel
daarbuiten. Boeren houden zich bezig met :
Verbeteren van de landbouwgereedschappen, van steen naar koper naar sterker brons.
Het maken van voorraadpotten.
Sieraden en andere uitingen van nijverheid.
Samenvatting Geschiedenis tijdvak 1 t/m 10, havo 1
, Hoewel ook deze samenleving nog geen grote mate van gelijkheid kent, ontstaan er verschillen in
bezit :
Onderscheid in macht
Gewelddadige conflicten tussen boerengemeenschappen.
Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
Historische inhoud =
De eerste dorpen die uitgroeien tot de eerste stadjes.
De eerste nederzettingen in Mesopotamië groeien uit tot de eerste stadstaten, deze stadjes hebben
de volgende kenmerken :
De inwoners gaan zich specialiseren in ambachten ; handel, sociale lagen.
Er worden stadsmuren gebouwd, er is dus bezit dat het waard is beschermd te worden.
Leven in de stadjes ⇒ Mensen leven dicht op elkaar, landbouw is niet langer het hoofdberoep +
arbeidsspecialisatie.
Complexere samenleving ⇒ stadstaat
Bestuurd door ambtenaren, koning en priesters
Beschermd door soldaten.
Het ontstaan van het schrift
Historische inhoud =
⇒ Circa 300 v. Chr. ontstaat het schrift in Mesopotamië, iets later ook in Egypte.
⇒ Wetten, belastingen en dergelijken worden nu vastgelegd.
Verschillende stadstaten
Historische inhoud =
⇒ Deze stadstaten bevechten elkaar, allemaal onafhankelijke staten.
⇒ In Mesopotamië wel sprake van gedeelde cultuur, eerste schrift en religie.
Vergelijkbare verstedelijking
Historische inhoud =
⇒ Deze verstedelijking in Mesopotamië gaan we ook zien ontstaan in Egypte, later weer op meer
plekke op de wereld → altijd in vruchtbare gebieden!
⇒ Hier en daar ontstaan zelfs de eerste, grote meer gecentraliseerde (konink)rijken → Het Egypte
van de Farao’s.
Samenvatting Geschiedenis tijdvak 1 t/m 10, havo 2
, Tijdvak 2 - Grieken en Romeinen - 1200 - 1300
De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek in
de Griekse stadstaat.
Hoofdlijn = Griekse klassieke oudheid → staan aan de basis van wetenschappelijk denken
→ Griekse stadstaat Athene ; denken over politieke rol van burger brengt uitvinding van de
democratie mee!
Historische inhoud = Klassieke Griekse cultuur = geen politieke eenheid. → Oude Griekenland
heeft verschillende stadstaten/poleis (vb = militaristische Sparta + democratische Athene)
Griekse cultuur : taal, architectuur, goden, filosofie, wetenschappen, rationele manier van denken.
Politiek & Burger :
- Athene : democratisch staatsbestel (net als ons soort van) : Alleen mannen mogen stemmen
(zelfs vergoeding voor opdagen) , vrouwen en slaven niet!
- stemmen : stemmen niet óp een politicus maar stemmen politicus wég!
- potscherf : ze gebruiken het ipv papier (=te duur) → zo ostracisme ontstaan
- democratie : macht ligt bij volk, politicus wil niet weggestemd worden dus luistert naar volk.
- stadstaten/poleis : bestuursvorm :
aristocratie = regering van besten (edelen) (erfelijk)
Oligarchie = regering van besten maar kleine groep
Monarchie = regering/macht bij 1 persoon (erfelijk)
In woelige tijden → ontstaan soms tirannie : tiran probeert dwingende leiderschap erfelijk te
maken (mislukt vaak en altijd worden ze weggejaagd binnen generatie).
De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur
Hoofdlijn = van het Klassieke Griekenland naar het klassieke Rome waar zich een beschaving
ontwikkelt die zich in uiterlijk grotendeels uit als die van de Grieken.
Historische inhoud = Gecombineerde cultuur! : grotendeels Griekse oorsprong en Romeinse
aanvullingen = klassieke cultuur = Vormentaal.
De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieps-Romeinse cultuur zich in Europa
verspreidde
Hoofdlijn = Hoe de Romeinen uitgroeien van boerendorp tot wereldrijk (imperium) en overal hun
klassieke vormentaal achterlaten.
Historische inhoud = Rome (eerst boerendorpje) ontwikkeld zich tussen 500-100 v. Chr. tot de
belangrijkste macht in het Middellandse Zeegebied. → Eeuwen erna gaan ze grote delen van EU,
nabije Oosten en Noord-Afrika beheersen. ← succes, vele factoren : Ongekend
meedogenloosheid (diplomatiek + geluk) Praktische expertise (bouwen van wegen).
Samenvatting Geschiedenis tijdvak 1 t/m 10, havo 3
t/m 10, havo
Tijdvak 1 - Jagers en boeren
De levenswijze van jagers-verzamelaars.
Historische inhoud =
Manier van leven van de eerste mens :
De eerste mens → nomadisch bestaan :
continu trekken naar plekken waar voedsel te vinden ins.
weinig bezit, geen grote verschillen tussen arm en rijk.
leefden in stammen- groepen van families.
bescherming tegen weer en roofdieren door simpele tijdelijke huttenkampen, grotten ;
mogelijkheid om vuur te maken.
Prehistorie ⇒ Het schrift is nog niet uitgevonden, historici blijft vaak speculeren over precieze
levenswijze. ← het beeld dat we hebben gevormd is gebaseerd op basis van menselijke
overblijfselen, gereedschappen, grotschilderingen, beeldjes etc.
Taakverdeling tussen man en vrouw :
Mannen ⇒ zorgden voor levensonderhoud door te jagen, op wilde dieren en vissen. + bescherming
van de stam.
Vrouwen ⇒ zorgden voor levensonderhoud door te verzamelen, noten, bessen etc. + voor de
kinderen van de stam.
Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
Historische inhoud =
De geboorte van de landbouw en het ontstaan van de eerste dorpen.
Agrarische Revolutie ⇒ Nomadische samenleving van jagers-verzamelaars gaat over in sedentaire
samenleving (op 1 plaats) van boeren (circa. 9000 v. Chr.) Deze samenlevingen ontstaan bij
⇒
vruchtbare rivierenstreken van Mesopotamië (huidig Irak) ontstaan eerste nederzettingen
(dorpen)
Landbouw en het temmen van dieren zorgt voor toenemende bestaanszekerheid = bevolkingsgroei.
Groeiende landbouwgemeenschappen ⇒
Autarkisch : Zelfvoorzienend, niet afhankelijk van handel
daarbuiten. Boeren houden zich bezig met :
Verbeteren van de landbouwgereedschappen, van steen naar koper naar sterker brons.
Het maken van voorraadpotten.
Sieraden en andere uitingen van nijverheid.
Samenvatting Geschiedenis tijdvak 1 t/m 10, havo 1
, Hoewel ook deze samenleving nog geen grote mate van gelijkheid kent, ontstaan er verschillen in
bezit :
Onderscheid in macht
Gewelddadige conflicten tussen boerengemeenschappen.
Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
Historische inhoud =
De eerste dorpen die uitgroeien tot de eerste stadjes.
De eerste nederzettingen in Mesopotamië groeien uit tot de eerste stadstaten, deze stadjes hebben
de volgende kenmerken :
De inwoners gaan zich specialiseren in ambachten ; handel, sociale lagen.
Er worden stadsmuren gebouwd, er is dus bezit dat het waard is beschermd te worden.
Leven in de stadjes ⇒ Mensen leven dicht op elkaar, landbouw is niet langer het hoofdberoep +
arbeidsspecialisatie.
Complexere samenleving ⇒ stadstaat
Bestuurd door ambtenaren, koning en priesters
Beschermd door soldaten.
Het ontstaan van het schrift
Historische inhoud =
⇒ Circa 300 v. Chr. ontstaat het schrift in Mesopotamië, iets later ook in Egypte.
⇒ Wetten, belastingen en dergelijken worden nu vastgelegd.
Verschillende stadstaten
Historische inhoud =
⇒ Deze stadstaten bevechten elkaar, allemaal onafhankelijke staten.
⇒ In Mesopotamië wel sprake van gedeelde cultuur, eerste schrift en religie.
Vergelijkbare verstedelijking
Historische inhoud =
⇒ Deze verstedelijking in Mesopotamië gaan we ook zien ontstaan in Egypte, later weer op meer
plekke op de wereld → altijd in vruchtbare gebieden!
⇒ Hier en daar ontstaan zelfs de eerste, grote meer gecentraliseerde (konink)rijken → Het Egypte
van de Farao’s.
Samenvatting Geschiedenis tijdvak 1 t/m 10, havo 2
, Tijdvak 2 - Grieken en Romeinen - 1200 - 1300
De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek in
de Griekse stadstaat.
Hoofdlijn = Griekse klassieke oudheid → staan aan de basis van wetenschappelijk denken
→ Griekse stadstaat Athene ; denken over politieke rol van burger brengt uitvinding van de
democratie mee!
Historische inhoud = Klassieke Griekse cultuur = geen politieke eenheid. → Oude Griekenland
heeft verschillende stadstaten/poleis (vb = militaristische Sparta + democratische Athene)
Griekse cultuur : taal, architectuur, goden, filosofie, wetenschappen, rationele manier van denken.
Politiek & Burger :
- Athene : democratisch staatsbestel (net als ons soort van) : Alleen mannen mogen stemmen
(zelfs vergoeding voor opdagen) , vrouwen en slaven niet!
- stemmen : stemmen niet óp een politicus maar stemmen politicus wég!
- potscherf : ze gebruiken het ipv papier (=te duur) → zo ostracisme ontstaan
- democratie : macht ligt bij volk, politicus wil niet weggestemd worden dus luistert naar volk.
- stadstaten/poleis : bestuursvorm :
aristocratie = regering van besten (edelen) (erfelijk)
Oligarchie = regering van besten maar kleine groep
Monarchie = regering/macht bij 1 persoon (erfelijk)
In woelige tijden → ontstaan soms tirannie : tiran probeert dwingende leiderschap erfelijk te
maken (mislukt vaak en altijd worden ze weggejaagd binnen generatie).
De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur
Hoofdlijn = van het Klassieke Griekenland naar het klassieke Rome waar zich een beschaving
ontwikkelt die zich in uiterlijk grotendeels uit als die van de Grieken.
Historische inhoud = Gecombineerde cultuur! : grotendeels Griekse oorsprong en Romeinse
aanvullingen = klassieke cultuur = Vormentaal.
De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieps-Romeinse cultuur zich in Europa
verspreidde
Hoofdlijn = Hoe de Romeinen uitgroeien van boerendorp tot wereldrijk (imperium) en overal hun
klassieke vormentaal achterlaten.
Historische inhoud = Rome (eerst boerendorpje) ontwikkeld zich tussen 500-100 v. Chr. tot de
belangrijkste macht in het Middellandse Zeegebied. → Eeuwen erna gaan ze grote delen van EU,
nabije Oosten en Noord-Afrika beheersen. ← succes, vele factoren : Ongekend
meedogenloosheid (diplomatiek + geluk) Praktische expertise (bouwen van wegen).
Samenvatting Geschiedenis tijdvak 1 t/m 10, havo 3
