Samenvatting ontwikkelingspsychologie
H1 Kennismaking met ontwikkelingspsychologie
1.1Een definitie van ontwikkeling
Ontwikkelingspsychologie van klein naar groot (=groei), enkelvoudig naar complex (=
differentiatie
Ontwikkeling = een reeks progressieve veranderingen die tot hogere niveau’s van
differentiatie en functioneren lijden
De ontwikkelingspsychologie houd zich met twee fundamentele kwesties bezig:
1. Welke psychologische toestanden doorlopen individuen tijdens hun ontwikkeling
2. Welke mechanismen zijn verantwoordelijk voor de overgang van de ene toestand
naar de volgende
We willen dus de ontwikkelingsprocessen dus beschrijven en verklaren
1.2kinder- en jeugdjaren: een afbakening
1. babyperiode (0-12 maanden) kind loopt nog niet
2. peuterperiode (1-4 jaar) kind wordt meer ondernemend
3. kleuterperiode (4-6 jaar) kind wordt socialer naar andere kinderen
4. schoolperiode (6-12 jaar) cognitieve ontwikkeling ontwikkeld zich
5. adolescentie (12-18 jaar)v pubertijd (periode van geslachtrijping
met kinderen wordt de leeftijdsgroep 0-12 jaar bedoelt. Met jeugdigen/ jongeren 12-18 jaar
1.3Ontwikkelingspsychologie in historisch perspectief
Filosofen Locke en Rousseau
Pas in de 18e eeuw werd verdiepten filosofen zich in de ontwikkeling van het kind.
Locke tabula rasa-principe
Voorloper behaviorisme
Elk kind komt als een onbeschreven blad ter wereld. De omgeving bepaalde voor de
verdere levensloop
Locke pleite voor een strikte opvoeding
Rousseau
Gelooft dat gedrag is aangeboren
Kind is actief en onderzoekend
Het eerste onderzoek naar kinderen
Charles Darwin deed voor het eerst onderzoek naar kinderen in de 19e eeuw.
- Origins of species (evolutieleer)
- Nog geen goed onderzoek (gebruikte zijn eigen zoon en meningen waren subjectief)
1.4Verklarend onderzoek
Het onderzoek wat door de wetenschappers na Dawin werden verricht waren eerst niet
wetenschappelijk.
Correlatie = statistiek die in functie met elkaar staan (als je lang bent ben je ook zwaarder)
,1.5Meten in de gedragswetenschap
- Aangezien de psychologie niet gemeten kan worden wordt deze vertaald naar een
wel te meten systeem (=operationaliseren)
Er kunnen observaties gedaan worden en testen afgenomen. De moeten wel gevalideerd
en betrouwbaar zijn.
1.5.1 Observatie
Er moet geobserveerd worden. Het liefst in een verhulde vorm
1.5.2 Methoden om ontwikkeling te meten
Er worden verschillende onderzoeksmethoden toegepast. Zoals een
dwarsdoorsnedeonderzoek en longitudinaal onderzoek
Dwarsdoorsnedeonderzoek
Bij een dwarsdoorsnedeonderzoek wordt een grote groep kinderen vergeleken met een
groep kinderen van een andere leeftijd. Dit geeft niet altijd een betrouwbaar resultaat. Bijv
als er een hele erge generatie kloof is waardoor bijvoorbeeld ouderen uit hun jeugd als een
leerachterstand hebben opgedaan
Longitudinaal onderzoek
Het gedrag van kinderen wordt op twee verschillende tijdstippen vastgelegd. Nu en over 10
jaar om te kijken wat het verschil is. Nadeel: veel afhakers
, H2 Ontwikkelingspsychologie theorieën
2.1aanleg of omgeving
nature = van nature ontwikkelde factoren
talent, instinct, groei, temperament en drift
nurtute = door vorming van de omgeving
opvoeding, vaardigheden, kennis en ervaring
2.2de psychoseksuele ontwikkelingstheorie van Sigmund Freud (1856-1939)
2.2.1 Es, Ich en Über-ich
Es = de mensheid heeft een vat vol driften. Met namen sekuele driften. Het is belangrijk om
deze driften zo spoedig mogelijk te bevredigen.
Ich = vormt een realistisch element in de persoonlijkheid. Het probeert de drift impulsen uit
te stellen of het wordt omgezet in gedrag wat wel door de omgeving geaccepteerd wordt.
Über- ich = standpunten die uit jezelf komen. En waarom je zelf iets niet doet. Bijvoorbeeld
uit schaamte- of schuldgevoel.
2.2.2 De ontwikkelingsfasen
Freud verondersteld dat kinderen met een “Es” geboren worden. Later leren ze ich vanuit de
omgeving en Über- ich vanuit zich zelf waar de omgeving wat aan bij draagt (in welk milieu
ben je opgegroeid en wat zijn je normen er waarden die je daar uit mee genomen hebt).
Freud zegt dat kinderen 5 psychoseksuele stadia hebben.
2.3Het cognitieve ontwikkelingsmodel van Jean Piaget
Verschillende fases van denken (piaget)
- Sensomotorische stadium
0-2 jaar
Ontwikkeling van het functioneren op lichaamsniveau, tasten, voelen,
proeven
Ontwikkelen van de motoriek
Ontwikkelen van het geheugen
Objectpermanentie is ontwikkeld. Voor het kind blijft een object bestaan die
zich niet in zijn gezichtsveld bevind. Dit gebeurd rond 8-12 maanden
- Preoperationele fase
2-7 jaar
Ontwikkeling van het spreken
Verfijning van de motoriek
Ontwikkeling van het ik, egocentrisme. Het kind leert dat he een eigen
persoon is
Animisme. Levenloze objecten wordt een ziel toegekend
- Concreet operationele fase
6 – 12 jaar
Ontwikkelen tot het kunnen vergelijke van lengte en hoeveelheid (meisje met
die verschillende bekers water, filmpje)
Ontwikkeling tot het kunnen ordenen, tellen en rekenen
Ontwikkeling van het figuratieve denken
- Formeel operationele fase
11 jaar en ouder
H1 Kennismaking met ontwikkelingspsychologie
1.1Een definitie van ontwikkeling
Ontwikkelingspsychologie van klein naar groot (=groei), enkelvoudig naar complex (=
differentiatie
Ontwikkeling = een reeks progressieve veranderingen die tot hogere niveau’s van
differentiatie en functioneren lijden
De ontwikkelingspsychologie houd zich met twee fundamentele kwesties bezig:
1. Welke psychologische toestanden doorlopen individuen tijdens hun ontwikkeling
2. Welke mechanismen zijn verantwoordelijk voor de overgang van de ene toestand
naar de volgende
We willen dus de ontwikkelingsprocessen dus beschrijven en verklaren
1.2kinder- en jeugdjaren: een afbakening
1. babyperiode (0-12 maanden) kind loopt nog niet
2. peuterperiode (1-4 jaar) kind wordt meer ondernemend
3. kleuterperiode (4-6 jaar) kind wordt socialer naar andere kinderen
4. schoolperiode (6-12 jaar) cognitieve ontwikkeling ontwikkeld zich
5. adolescentie (12-18 jaar)v pubertijd (periode van geslachtrijping
met kinderen wordt de leeftijdsgroep 0-12 jaar bedoelt. Met jeugdigen/ jongeren 12-18 jaar
1.3Ontwikkelingspsychologie in historisch perspectief
Filosofen Locke en Rousseau
Pas in de 18e eeuw werd verdiepten filosofen zich in de ontwikkeling van het kind.
Locke tabula rasa-principe
Voorloper behaviorisme
Elk kind komt als een onbeschreven blad ter wereld. De omgeving bepaalde voor de
verdere levensloop
Locke pleite voor een strikte opvoeding
Rousseau
Gelooft dat gedrag is aangeboren
Kind is actief en onderzoekend
Het eerste onderzoek naar kinderen
Charles Darwin deed voor het eerst onderzoek naar kinderen in de 19e eeuw.
- Origins of species (evolutieleer)
- Nog geen goed onderzoek (gebruikte zijn eigen zoon en meningen waren subjectief)
1.4Verklarend onderzoek
Het onderzoek wat door de wetenschappers na Dawin werden verricht waren eerst niet
wetenschappelijk.
Correlatie = statistiek die in functie met elkaar staan (als je lang bent ben je ook zwaarder)
,1.5Meten in de gedragswetenschap
- Aangezien de psychologie niet gemeten kan worden wordt deze vertaald naar een
wel te meten systeem (=operationaliseren)
Er kunnen observaties gedaan worden en testen afgenomen. De moeten wel gevalideerd
en betrouwbaar zijn.
1.5.1 Observatie
Er moet geobserveerd worden. Het liefst in een verhulde vorm
1.5.2 Methoden om ontwikkeling te meten
Er worden verschillende onderzoeksmethoden toegepast. Zoals een
dwarsdoorsnedeonderzoek en longitudinaal onderzoek
Dwarsdoorsnedeonderzoek
Bij een dwarsdoorsnedeonderzoek wordt een grote groep kinderen vergeleken met een
groep kinderen van een andere leeftijd. Dit geeft niet altijd een betrouwbaar resultaat. Bijv
als er een hele erge generatie kloof is waardoor bijvoorbeeld ouderen uit hun jeugd als een
leerachterstand hebben opgedaan
Longitudinaal onderzoek
Het gedrag van kinderen wordt op twee verschillende tijdstippen vastgelegd. Nu en over 10
jaar om te kijken wat het verschil is. Nadeel: veel afhakers
, H2 Ontwikkelingspsychologie theorieën
2.1aanleg of omgeving
nature = van nature ontwikkelde factoren
talent, instinct, groei, temperament en drift
nurtute = door vorming van de omgeving
opvoeding, vaardigheden, kennis en ervaring
2.2de psychoseksuele ontwikkelingstheorie van Sigmund Freud (1856-1939)
2.2.1 Es, Ich en Über-ich
Es = de mensheid heeft een vat vol driften. Met namen sekuele driften. Het is belangrijk om
deze driften zo spoedig mogelijk te bevredigen.
Ich = vormt een realistisch element in de persoonlijkheid. Het probeert de drift impulsen uit
te stellen of het wordt omgezet in gedrag wat wel door de omgeving geaccepteerd wordt.
Über- ich = standpunten die uit jezelf komen. En waarom je zelf iets niet doet. Bijvoorbeeld
uit schaamte- of schuldgevoel.
2.2.2 De ontwikkelingsfasen
Freud verondersteld dat kinderen met een “Es” geboren worden. Later leren ze ich vanuit de
omgeving en Über- ich vanuit zich zelf waar de omgeving wat aan bij draagt (in welk milieu
ben je opgegroeid en wat zijn je normen er waarden die je daar uit mee genomen hebt).
Freud zegt dat kinderen 5 psychoseksuele stadia hebben.
2.3Het cognitieve ontwikkelingsmodel van Jean Piaget
Verschillende fases van denken (piaget)
- Sensomotorische stadium
0-2 jaar
Ontwikkeling van het functioneren op lichaamsniveau, tasten, voelen,
proeven
Ontwikkelen van de motoriek
Ontwikkelen van het geheugen
Objectpermanentie is ontwikkeld. Voor het kind blijft een object bestaan die
zich niet in zijn gezichtsveld bevind. Dit gebeurd rond 8-12 maanden
- Preoperationele fase
2-7 jaar
Ontwikkeling van het spreken
Verfijning van de motoriek
Ontwikkeling van het ik, egocentrisme. Het kind leert dat he een eigen
persoon is
Animisme. Levenloze objecten wordt een ziel toegekend
- Concreet operationele fase
6 – 12 jaar
Ontwikkelen tot het kunnen vergelijke van lengte en hoeveelheid (meisje met
die verschillende bekers water, filmpje)
Ontwikkeling tot het kunnen ordenen, tellen en rekenen
Ontwikkeling van het figuratieve denken
- Formeel operationele fase
11 jaar en ouder
