Hoorcolleges Neuro- en Revalidatiepsychologie
Hoorcollege 1. Achtergrond - inleiding; indeling in drie stoornisgroepen.
Neuropsychologie: wetenschap die de samenhang tussen het centraal zenuwstelsel en het menselijk of dierlijk gedrag
bestudeert.
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH): naast duidelijk zichtbare lichamelijke gevolgen (hemiplegie) allerlei niet-lichamelijke
gevolgen --> cognitieve, emotionele en/of gedragsmatige gevolgen zijn voor de buitenwereld niet of nauwelijks
zichtbaar, maar deze problemen kunnen de verdere behandeling van de lichamelijke gevolgen sterk (negatief)
beïnvloeden.
Neurorevalidatie: revalidatiegeneeskunde die zich specifiek richt op het behandelen en onderzoeken van patiënten die
lijden aan neurologische aandoeningen.
Neuropsychologisch onderzoek
- Oriëntatie (tijd, plaats, persoon)
- Tempo van informatieverwerking
- Aandacht (richten, vasthouden, verdelen)
- Executieve functies (starten/stoppen, plannen, organiseren,
probleemoplossen, zelfcontrole)
- Geheugen (opnemen, opslaan, opdiepen)
- Ruimtelijke functies (visuele perceptie, constructie)
- Neglect (ruimtelijke aandachtsstoornis)
- Inzicht (anosognosie = verminderd ziekte-inzicht)
- Taal (begrijpen, spreken, schrijven, lezen, intonatie)
- Abstract redeneren
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) - 85.000 mensen per jaar opgenomen in ziekenhuizen.
- Stroke (beroerte, cerebrovasculair accident/CVA): jaarlijks krijgen zo'n 41.000 Nederlanders een beroerte (circa 7000
recidieven); zo'n 226.600 mensen leven met de gevolgen van een beroerte.
- Traumatisch hersenletsel (70% verkeersongelukken).
- Ruimte-innemende processen (tumoren), infecties (hersenvliesontsteking) of andere ziekten waardoor degeneratie van
het hersenweefsel optreedt (bijv. de ziekte van Parkinson).
Herseninfarct = afsluiting van een slagader
Atherosclerotisch = bloedprop vernauwt en blokkeert slagader.
Trombo-embolisch = stolsel blokkeert slagader.
Hersenbloeding = bloedige beroerte; gescheurde (slag)ader.
Bijna 1/4 van de patiënten is jonger dan 65 jaar. Tweede belangrijkste doodsoorzaak in Nederland; #1 plaats bij vrouwen;
#3 plaats bij mannen. Beroerte is de belangrijkste oorzaak van invaliditeit in Nederland --> meer mensen invalide door
beroerten dan door ongevallen. Door demografische ontwikkelingen zal het absoluut aantal personen met een beroerte
tussen 2005 en 2025 naar verwachting met 40% toenemen.
Neurorevalidatie: 5 issues
- hersenen
- schade
- functieverlies
- adaptatie
- behandeling
World health organisation: 3 levels of illness/accidents
- Impairment (stoornis) = structuur.
- Disability (beperking) = functie.
- Handicap = dagelijks functioneren.
, Drie stoornisgroepen (van Cranenburgh, 1999)
Hersenbeschadiging; CVA en trauma
Stoornissen/veranderingen
Neurologisch Neuropsychologisch Psychologisch
primaire functies cognitieve functies persoonlijkheid/gedrag
--> zelden op zichzelf staand!
1. Hoe is het zenuwstelsel georganiseerd?
Zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel Perifeer zenuwstelsel
(ontvangt en verwerkt informatie) (zendt signalen tussen het CNS en het lichaam)
Hersenen Ruggenmerg Autonoom zenuwstelsel Somatisch zenuwstelsel
(onvrijwillige responsen) (vrijwillige beweging)
Sympathisch zenuwstelsel Parasympathisch zenuwstelsel
(fight or flight) (tijdens rust)
2. Functies van neurale structuren.
- Reticulaire formatie = slaap, arousal, aandacht.
- Thalamus = slaap, 'doorgeefluik' van informatie naar de cortex.
- Corpus callosum = verbinding tussen de 2 hersenhelften.
- Hippocampus = leren, met name episodisch en spatieel geheugen.
3. Hersenschorsgebieden (cortical areas).
4. Voorbeelden neurale plasticiteit.
- Long-term depression in cerebellum.
- Celgroei (neurogenese)
- Aanmaken nieuwe verbindingen
- Chemische verstering in the synaps
- Groei nieuwe uitlopers (sprouting)
- Verandering somatosensorische cortex
- Habituatie/sensitisatie
- Hebbiaans leren
Hoorcollege 1. Achtergrond - inleiding; indeling in drie stoornisgroepen.
Neuropsychologie: wetenschap die de samenhang tussen het centraal zenuwstelsel en het menselijk of dierlijk gedrag
bestudeert.
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH): naast duidelijk zichtbare lichamelijke gevolgen (hemiplegie) allerlei niet-lichamelijke
gevolgen --> cognitieve, emotionele en/of gedragsmatige gevolgen zijn voor de buitenwereld niet of nauwelijks
zichtbaar, maar deze problemen kunnen de verdere behandeling van de lichamelijke gevolgen sterk (negatief)
beïnvloeden.
Neurorevalidatie: revalidatiegeneeskunde die zich specifiek richt op het behandelen en onderzoeken van patiënten die
lijden aan neurologische aandoeningen.
Neuropsychologisch onderzoek
- Oriëntatie (tijd, plaats, persoon)
- Tempo van informatieverwerking
- Aandacht (richten, vasthouden, verdelen)
- Executieve functies (starten/stoppen, plannen, organiseren,
probleemoplossen, zelfcontrole)
- Geheugen (opnemen, opslaan, opdiepen)
- Ruimtelijke functies (visuele perceptie, constructie)
- Neglect (ruimtelijke aandachtsstoornis)
- Inzicht (anosognosie = verminderd ziekte-inzicht)
- Taal (begrijpen, spreken, schrijven, lezen, intonatie)
- Abstract redeneren
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) - 85.000 mensen per jaar opgenomen in ziekenhuizen.
- Stroke (beroerte, cerebrovasculair accident/CVA): jaarlijks krijgen zo'n 41.000 Nederlanders een beroerte (circa 7000
recidieven); zo'n 226.600 mensen leven met de gevolgen van een beroerte.
- Traumatisch hersenletsel (70% verkeersongelukken).
- Ruimte-innemende processen (tumoren), infecties (hersenvliesontsteking) of andere ziekten waardoor degeneratie van
het hersenweefsel optreedt (bijv. de ziekte van Parkinson).
Herseninfarct = afsluiting van een slagader
Atherosclerotisch = bloedprop vernauwt en blokkeert slagader.
Trombo-embolisch = stolsel blokkeert slagader.
Hersenbloeding = bloedige beroerte; gescheurde (slag)ader.
Bijna 1/4 van de patiënten is jonger dan 65 jaar. Tweede belangrijkste doodsoorzaak in Nederland; #1 plaats bij vrouwen;
#3 plaats bij mannen. Beroerte is de belangrijkste oorzaak van invaliditeit in Nederland --> meer mensen invalide door
beroerten dan door ongevallen. Door demografische ontwikkelingen zal het absoluut aantal personen met een beroerte
tussen 2005 en 2025 naar verwachting met 40% toenemen.
Neurorevalidatie: 5 issues
- hersenen
- schade
- functieverlies
- adaptatie
- behandeling
World health organisation: 3 levels of illness/accidents
- Impairment (stoornis) = structuur.
- Disability (beperking) = functie.
- Handicap = dagelijks functioneren.
, Drie stoornisgroepen (van Cranenburgh, 1999)
Hersenbeschadiging; CVA en trauma
Stoornissen/veranderingen
Neurologisch Neuropsychologisch Psychologisch
primaire functies cognitieve functies persoonlijkheid/gedrag
--> zelden op zichzelf staand!
1. Hoe is het zenuwstelsel georganiseerd?
Zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel Perifeer zenuwstelsel
(ontvangt en verwerkt informatie) (zendt signalen tussen het CNS en het lichaam)
Hersenen Ruggenmerg Autonoom zenuwstelsel Somatisch zenuwstelsel
(onvrijwillige responsen) (vrijwillige beweging)
Sympathisch zenuwstelsel Parasympathisch zenuwstelsel
(fight or flight) (tijdens rust)
2. Functies van neurale structuren.
- Reticulaire formatie = slaap, arousal, aandacht.
- Thalamus = slaap, 'doorgeefluik' van informatie naar de cortex.
- Corpus callosum = verbinding tussen de 2 hersenhelften.
- Hippocampus = leren, met name episodisch en spatieel geheugen.
3. Hersenschorsgebieden (cortical areas).
4. Voorbeelden neurale plasticiteit.
- Long-term depression in cerebellum.
- Celgroei (neurogenese)
- Aanmaken nieuwe verbindingen
- Chemische verstering in the synaps
- Groei nieuwe uitlopers (sprouting)
- Verandering somatosensorische cortex
- Habituatie/sensitisatie
- Hebbiaans leren
