Leerdoelen Rechtsstaat 1, onderdeel staatsrecht
Week 1: De Nederlandse staat Inleiding Hoofstuk 1 (1.2 alleen lezen) en 3.2
1De student kan de kenmerken van een staat weergeven en kan de staatkundige verhoudingen
binnen het Koninkrijk der Nederlanden beschrijven; (Statuut, Grondwet)
Kenmerken van een staat:
- Grondgebied: de grenzen van het grondgebied zijn in verdragen vastgesteld
- Gemeenschap: wordt gevormd die daartoe behoren vanwege afstamming of op verzoek.
- Gezag: gericht op het scheppen en handhaven van de algemene orde. Alleen het grootste
gezag mag geweld gebruiken
- (erkenning)
De staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden:
Het Statuur van het Koninkrijk der Nederlanden regelt de staatkundige verhoudingen tussen de
landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn zelfstandige landen in het Koninkrijk der Nederlanden.
Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn een bijzondere deelgemeentes.
Elk land heeft zijn eigen Grondrechten die in de Grondwet staan.
Wetten voor het hele Koninkrijk: Rijkswetten
2. De student kan bronnen van staatsrecht benoemen en kan beschrijven wat de Grondwet is en wat
er in geregeld wordt;
Bronnen van staatsrecht:
1. De Grondwet van het Koninkrijk
2. Het verdrag
3. Het Statuut van het Koninkrijk der Nederlanden
4. Organieke wetten en reglementen
Wetten worden organiek genoemd wanneer zij betrekking hebben op de organen en de
organisatie van de Staat en zijn onderdelen
5. Gewoonterecht
6. Jurisprudentie
Een rechterlijke beslissing over de toepassing van het recht in een concreet geval
Wat is de grondwet en wat wordt erin geregeld?
De Grondwet legt de grondrechten van burgers vast.
Het volgende wordt erin geregeld:
- De inrichting en het functioneren van de Nederlandse staat en staatsorganen
- Verdeling van de staatsmacht
- Vult de staat Statuut aan betreffende zaken van Nederland
- Bevat grondrechten die burgers tegen de staat beschermen
, 3. De student kan de vier pijlers van de rechtsstaat beschrijven (grondrechten, machtenscheiding,
legaliteitsbeginsel, onafhankelijke rechtspraak);
Grondrechten: rechten die burgers tegen de staat beschermen
Machtenscheiding: trias politica
Legaliteitsbeginsel: regels die democratisch tot stand zijn gekomen
Onafhankelijke rechtspraak: onpartijdige en onafhankelijke rechters
Onpartijdige rechters: er mag geen twijfel zijn over diens partijdigheid
Onafhankelijke rechters: de rechter moet zelf een uitspraak vellen en mag zich niet laten beïnvloeden
door instructies van bovenhand.
Week 2 en week 3: Grondrechten Hoofdstuk 2 en 9.1
4. De student kan uitleggen wat er onder klassieke en sociale grondrechten wordt verstaan en wat
het verschil is tussen beiden;
Klassieke grondrechten: gaat om de vrijheid van burgers, beschermen burgers tegen de overheid en
zijn afdwingbaar bij de rechter
Sociale grondrechten: gaat om de bevordering van het welzijn van de burgers, bescherming en inzet
door de overheid en zijn meestal niet afdwingbaar bij de rechter
5. De student kan horizontale en verticale werking van grondrechten toepassen;
Verticale werking van grondrechten: overheid <-> burgers. Dit noem je beperkingssympathiek.
Grondrechten waar je tegen de overheid een beroep op kunt doen.
Horizontale werking van grondrechten: burgers <-> burgers. Dit noem je belangenafweging.
Grondrechten waar je tegenover een andere burger of bedrijf beroep op kunt doen.
6De student kan met behulp van de Grondwet en het EVRM grondrechten toepassen (inclusief
beperkingsmogelijkheden) in een casus;
Verschillende vormen van beperkingen:
- Competentiebepaling: wie mag er beperken?
‘bij de wet’ ‘behoudens ieder verantwoordelijkheid volgens de wet’ mag alleen de formele
wetgever de wet beperken (dus regering en Staten-Generaal)
‘bij of krachtens de wet’, elke vorm van het woord regelen. = delegatieterminologie, ook
andere wetgevers mogen de wet beperken
- Doelcriteria: beperkingen zijn alleen toegestaan met het oog op de bescherming van
specifiek genoemde doelen
- De methode van het kernrecht: alleen art. 9 lid 1 Gw
Week 1: De Nederlandse staat Inleiding Hoofstuk 1 (1.2 alleen lezen) en 3.2
1De student kan de kenmerken van een staat weergeven en kan de staatkundige verhoudingen
binnen het Koninkrijk der Nederlanden beschrijven; (Statuut, Grondwet)
Kenmerken van een staat:
- Grondgebied: de grenzen van het grondgebied zijn in verdragen vastgesteld
- Gemeenschap: wordt gevormd die daartoe behoren vanwege afstamming of op verzoek.
- Gezag: gericht op het scheppen en handhaven van de algemene orde. Alleen het grootste
gezag mag geweld gebruiken
- (erkenning)
De staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden:
Het Statuur van het Koninkrijk der Nederlanden regelt de staatkundige verhoudingen tussen de
landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn zelfstandige landen in het Koninkrijk der Nederlanden.
Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn een bijzondere deelgemeentes.
Elk land heeft zijn eigen Grondrechten die in de Grondwet staan.
Wetten voor het hele Koninkrijk: Rijkswetten
2. De student kan bronnen van staatsrecht benoemen en kan beschrijven wat de Grondwet is en wat
er in geregeld wordt;
Bronnen van staatsrecht:
1. De Grondwet van het Koninkrijk
2. Het verdrag
3. Het Statuut van het Koninkrijk der Nederlanden
4. Organieke wetten en reglementen
Wetten worden organiek genoemd wanneer zij betrekking hebben op de organen en de
organisatie van de Staat en zijn onderdelen
5. Gewoonterecht
6. Jurisprudentie
Een rechterlijke beslissing over de toepassing van het recht in een concreet geval
Wat is de grondwet en wat wordt erin geregeld?
De Grondwet legt de grondrechten van burgers vast.
Het volgende wordt erin geregeld:
- De inrichting en het functioneren van de Nederlandse staat en staatsorganen
- Verdeling van de staatsmacht
- Vult de staat Statuut aan betreffende zaken van Nederland
- Bevat grondrechten die burgers tegen de staat beschermen
, 3. De student kan de vier pijlers van de rechtsstaat beschrijven (grondrechten, machtenscheiding,
legaliteitsbeginsel, onafhankelijke rechtspraak);
Grondrechten: rechten die burgers tegen de staat beschermen
Machtenscheiding: trias politica
Legaliteitsbeginsel: regels die democratisch tot stand zijn gekomen
Onafhankelijke rechtspraak: onpartijdige en onafhankelijke rechters
Onpartijdige rechters: er mag geen twijfel zijn over diens partijdigheid
Onafhankelijke rechters: de rechter moet zelf een uitspraak vellen en mag zich niet laten beïnvloeden
door instructies van bovenhand.
Week 2 en week 3: Grondrechten Hoofdstuk 2 en 9.1
4. De student kan uitleggen wat er onder klassieke en sociale grondrechten wordt verstaan en wat
het verschil is tussen beiden;
Klassieke grondrechten: gaat om de vrijheid van burgers, beschermen burgers tegen de overheid en
zijn afdwingbaar bij de rechter
Sociale grondrechten: gaat om de bevordering van het welzijn van de burgers, bescherming en inzet
door de overheid en zijn meestal niet afdwingbaar bij de rechter
5. De student kan horizontale en verticale werking van grondrechten toepassen;
Verticale werking van grondrechten: overheid <-> burgers. Dit noem je beperkingssympathiek.
Grondrechten waar je tegen de overheid een beroep op kunt doen.
Horizontale werking van grondrechten: burgers <-> burgers. Dit noem je belangenafweging.
Grondrechten waar je tegenover een andere burger of bedrijf beroep op kunt doen.
6De student kan met behulp van de Grondwet en het EVRM grondrechten toepassen (inclusief
beperkingsmogelijkheden) in een casus;
Verschillende vormen van beperkingen:
- Competentiebepaling: wie mag er beperken?
‘bij de wet’ ‘behoudens ieder verantwoordelijkheid volgens de wet’ mag alleen de formele
wetgever de wet beperken (dus regering en Staten-Generaal)
‘bij of krachtens de wet’, elke vorm van het woord regelen. = delegatieterminologie, ook
andere wetgevers mogen de wet beperken
- Doelcriteria: beperkingen zijn alleen toegestaan met het oog op de bescherming van
specifiek genoemde doelen
- De methode van het kernrecht: alleen art. 9 lid 1 Gw
