In de sociologie betekent het begrip functie "elk objec-tief waarneembaar
gevolg of effect dat menselijk handelen heeft voor de samenleving of
groepering waarbinnen dat handelen zich voordoet." De gevolgen van een
handeling kunnen beoogd zijn (en dus bewust) of niet-beoogd. Het
verbeteren van het technisch en tactisch niveau van de spelers van
eenjeugdteam kan een beoogd gevolg zijn als je een team traint, terwijl het
opvoeden van de jongeren een niet-beoogd gevolg kan zijn. Sportbeoefening
heeft beoogde en niet-beoogde gevolgen voor de omgeving en draagt bij aan
de bevrediging van bepaalde behoeften, individueel of sociaal. Sport kan de
volgende sociale functies hebben:
De genotsfunctie van sport houdt in dat mensen kunnen genieten van actieve
en passieve sportbeoefening. Actieve sporters beleven plezier aan de
spelbedoeling van de sport, maar ook aan de emoties, spanning en
opwinding die bij sportbeoefening horen. De volgers van de sport, de
passieve sportbeoefenaars, genieten van de kwaliteit van de sportprestatie,
maar ook van de spanning die verbonden is met het wedstrijdaspect van
sport.
7.2 De gezondheidsfunctie van sport
De gezondheidsfunctie van sport verwijst naar de bijdrage van het beoefenen
van een sport aan de gezondheid van de burger. Hierbij kan een onderscheid
gemaakt worden tussen de fysieke en de psychische gezondheid. Wat
fysieke gezondheid betreft, is duidelijk dat sportbeoefening kan bijdragen aan
de lichamelijke gezondheid van de burger. Sport en bewegen worden dan
ook doelbewust ingezet voor gezondheidsherstel, -behoud en -verbetering.
Bij de psychische gezondheid kan gewezen worden op de ontladingsfunctie
van sport. De in het dagelijks leven opgebouwde agressie zou door
deelname aan sport op een niet-gewelddadige wijze haar ontlading kunnen
vinden (sport als catharsis). Vanuit de psychoanalytische theorie van
Sigmund Freud kan sportbeoefening worden gezien als een vorm van
sublimering. Volgens Freud stellen de seksuele driften van de mens enorme
hoeveelheden energie beschikbaar. Deze energie mag niet onbeperkt
gebruikt worden in relatie tot seksuele objecten. De seksuele driften die niet
bevredigd kunnen worden, komen terecht in het onbewuste. De energieën
die verbonden zijn aan de driften, kunnen echter wel op een andere manier
aangewend worden. Freud sprak in dit verband over sublimering: het
, vermogen om van oorsprong seksuele
energieën niet op een seksueel object te richten, maar op een ander,
maatschappelijk nuttig object. Sport draagt dus bij aan de sociaalpsychische
gezondheid van mensen, aldus Freud.
Kritische kanttekeningen bij de gezGndheïdssnythe
Midas Dekkers wijst op de miljoenen blessures in Nederland door
sportbeoefening. Elk jaar vallen er in Nederland 150 doden tijdens het
beoefenen van een sport. Dekkers wijst op een tegenstrijdig proces: hoe
gezonder mensen leven, hoe langer ze leven, maar ook hoe langer ze aan
het einde van dat leven verpleegd moeten worden. De wetenschappelijke
bewijsvoering voor de veronderstelling dat er een relatie is tussen
lichamelijke activiteiten en psychisch welbevinden is heel moeizaam. Tot op
een bepaalde hoogte kun je als mens aan je eigen gezondheid werken.
Verder heeft een mens zijn gezondheid niet in de hand. Een factor als aanleg
is veel meer bepalend. De commercie en de medische wereld hebben er
volgens Midas Dekkers alle belang bij om de gezondheidsmythe in de
samenleving te cultiveren en in stand te houden.
7-3 De distinctiefunctie van sport
Door deel te nemen aan een bepaalde sport kan een sporter door zijn
omgeving gewaardeerd worden. We raken hier de statusfunctie van sport.
Sport kan erkenning en sociale goedkeuring opleveren. goede sporters
krijgen in de samenleving extra waardering vanwege de prestaties die ze
geleverd hebben. Daardoor genieten zij een aantal voordelen:
Sport en sociale distinctie
Mensen kunnen zich door sport onderscheiden van andere mensen en
sociale groeperingen. Dit proces wordt sociale distinctie genoemd. Door
keuzes te maken in de sport(en) die men beoefent, kan men zich binden aan
bepaalde sociale groeperingen en onderscheiden van andere groeperingen.
Dit proces wordt distinctieve uittocht genoemd en heeft als sociologische
verklaringsgrond het gegeven dat de hogere klassen zich in hun culturele
oriëntaties willen verbinden met mensen van hun eigen stand en zich willen
onderscheiden van de lagere standen en klassen. Het gevolg van deze
sociale processen was dat tennis als sport steeds meer vanzelfsprekend
werd onder de lagere sociale klassen. Het 'druppelde' als het ware door:
vandaar dat dit in de sportsociologie het druppelmechanisme of trickle down
effect wordt genoemd.
7.4 De opvoedende functie van sport
Er wordt verondersteld dat sport ook een opvoedende functie heeft. Onder
opvoeding verstaan we de omgang tussen volwassenen en jongeren die erop
gericht is steun en richting te geven aan het proces van volwassenwording.
Niet-opvoeden is onmogelijk, aangezien het negeren van opvoedende
gevolg of effect dat menselijk handelen heeft voor de samenleving of
groepering waarbinnen dat handelen zich voordoet." De gevolgen van een
handeling kunnen beoogd zijn (en dus bewust) of niet-beoogd. Het
verbeteren van het technisch en tactisch niveau van de spelers van
eenjeugdteam kan een beoogd gevolg zijn als je een team traint, terwijl het
opvoeden van de jongeren een niet-beoogd gevolg kan zijn. Sportbeoefening
heeft beoogde en niet-beoogde gevolgen voor de omgeving en draagt bij aan
de bevrediging van bepaalde behoeften, individueel of sociaal. Sport kan de
volgende sociale functies hebben:
De genotsfunctie van sport houdt in dat mensen kunnen genieten van actieve
en passieve sportbeoefening. Actieve sporters beleven plezier aan de
spelbedoeling van de sport, maar ook aan de emoties, spanning en
opwinding die bij sportbeoefening horen. De volgers van de sport, de
passieve sportbeoefenaars, genieten van de kwaliteit van de sportprestatie,
maar ook van de spanning die verbonden is met het wedstrijdaspect van
sport.
7.2 De gezondheidsfunctie van sport
De gezondheidsfunctie van sport verwijst naar de bijdrage van het beoefenen
van een sport aan de gezondheid van de burger. Hierbij kan een onderscheid
gemaakt worden tussen de fysieke en de psychische gezondheid. Wat
fysieke gezondheid betreft, is duidelijk dat sportbeoefening kan bijdragen aan
de lichamelijke gezondheid van de burger. Sport en bewegen worden dan
ook doelbewust ingezet voor gezondheidsherstel, -behoud en -verbetering.
Bij de psychische gezondheid kan gewezen worden op de ontladingsfunctie
van sport. De in het dagelijks leven opgebouwde agressie zou door
deelname aan sport op een niet-gewelddadige wijze haar ontlading kunnen
vinden (sport als catharsis). Vanuit de psychoanalytische theorie van
Sigmund Freud kan sportbeoefening worden gezien als een vorm van
sublimering. Volgens Freud stellen de seksuele driften van de mens enorme
hoeveelheden energie beschikbaar. Deze energie mag niet onbeperkt
gebruikt worden in relatie tot seksuele objecten. De seksuele driften die niet
bevredigd kunnen worden, komen terecht in het onbewuste. De energieën
die verbonden zijn aan de driften, kunnen echter wel op een andere manier
aangewend worden. Freud sprak in dit verband over sublimering: het
, vermogen om van oorsprong seksuele
energieën niet op een seksueel object te richten, maar op een ander,
maatschappelijk nuttig object. Sport draagt dus bij aan de sociaalpsychische
gezondheid van mensen, aldus Freud.
Kritische kanttekeningen bij de gezGndheïdssnythe
Midas Dekkers wijst op de miljoenen blessures in Nederland door
sportbeoefening. Elk jaar vallen er in Nederland 150 doden tijdens het
beoefenen van een sport. Dekkers wijst op een tegenstrijdig proces: hoe
gezonder mensen leven, hoe langer ze leven, maar ook hoe langer ze aan
het einde van dat leven verpleegd moeten worden. De wetenschappelijke
bewijsvoering voor de veronderstelling dat er een relatie is tussen
lichamelijke activiteiten en psychisch welbevinden is heel moeizaam. Tot op
een bepaalde hoogte kun je als mens aan je eigen gezondheid werken.
Verder heeft een mens zijn gezondheid niet in de hand. Een factor als aanleg
is veel meer bepalend. De commercie en de medische wereld hebben er
volgens Midas Dekkers alle belang bij om de gezondheidsmythe in de
samenleving te cultiveren en in stand te houden.
7-3 De distinctiefunctie van sport
Door deel te nemen aan een bepaalde sport kan een sporter door zijn
omgeving gewaardeerd worden. We raken hier de statusfunctie van sport.
Sport kan erkenning en sociale goedkeuring opleveren. goede sporters
krijgen in de samenleving extra waardering vanwege de prestaties die ze
geleverd hebben. Daardoor genieten zij een aantal voordelen:
Sport en sociale distinctie
Mensen kunnen zich door sport onderscheiden van andere mensen en
sociale groeperingen. Dit proces wordt sociale distinctie genoemd. Door
keuzes te maken in de sport(en) die men beoefent, kan men zich binden aan
bepaalde sociale groeperingen en onderscheiden van andere groeperingen.
Dit proces wordt distinctieve uittocht genoemd en heeft als sociologische
verklaringsgrond het gegeven dat de hogere klassen zich in hun culturele
oriëntaties willen verbinden met mensen van hun eigen stand en zich willen
onderscheiden van de lagere standen en klassen. Het gevolg van deze
sociale processen was dat tennis als sport steeds meer vanzelfsprekend
werd onder de lagere sociale klassen. Het 'druppelde' als het ware door:
vandaar dat dit in de sportsociologie het druppelmechanisme of trickle down
effect wordt genoemd.
7.4 De opvoedende functie van sport
Er wordt verondersteld dat sport ook een opvoedende functie heeft. Onder
opvoeding verstaan we de omgang tussen volwassenen en jongeren die erop
gericht is steun en richting te geven aan het proces van volwassenwording.
Niet-opvoeden is onmogelijk, aangezien het negeren van opvoedende
