Historiek: naar wetenschappelijk...
Soorten onderzoek
• Experiment
• Correlationeel onderzoek
◦Correlatie = een verband tussen 2 variabelen
• Survey
◦= vragenlijst
• Observatie
◦Systematisch, via video werken (verschil tussen real life en online)
• Case study
◦Gevalsstudie
◦De wilde van aveyron = wolfskind van Frankrijk
Meten van verandering
• longitudinaal onderzoek
◦Over een langere tijd
◦Gedrag en verandering onderzoeken in dezelfde groep over een langere tijd
• Dwarsdoorsnede onderzoek
◦Op een bepaald moment mensen van verschillende leeftijden met elkaar vergelijken
◦Bv. IQ
• Cross-sequentieel onderzoek
◦Soort van combo van bovenstaande
◦Een bepaald moment in de tijd bestuderen, dit doe je om de zoveel tijd opnieuw (een 5 jarige
bestuderen en later wanneer hij 10 is nog eens, daarna 15)
• Levenslooppsychologie
◦Levenslang: geboorte tot dood
◦Link met sociologie, bijvoorbeeld:
‣ Mei 1968: naoorlogse sceptische generatie
‣ Jaren 1930: massabewegingen in politieke of kerkelijke agenda
◦Ouderen
‣ Geneeskunde
‣ Sociologie
‣ Psychogerontologie
• Hoe denkt een ouder persoon?
• Hoe stelt die zijn gedrag?
◦Volwassen
◦Levensloop
‣ Integratie: kunnen we daar 1 overkoepelende theorie over maken?
Hedendaagse stand van zaken
Wetenschappelijke discipline
• titel van het OPO: 'ontwikkelingspsychologie'
◦Eenduidig?
◦Discussie..
‣ Indeling in fasen?
‣ Factoren die ontwikkeling sturen?
‣ Ontwikkelingsdomeinen en opgaven?
‣ Theorieën?
‣ Modellen?
,Indeling in fasen
Typische fasen
• Continuïteit of discontinuïteit
◦Fasen
‣ Kwaliteit versus kwantiteit
◦Discontinuïteit
‣ Crisissen
‣ Verschillen vooral kwalitatief
◦Continuïteit
‣ Geleidelijke, continue verandering
‣ Verschillen zijn vooral kwantitatief
Gelaagd model
Geen zinvol, bedacht idee achter
Wijst niet naar een levensdoel
Freud: ontwikkelingsmodel
Lijnmodel
• Behaviorisme
• Informatieverwerkingstheorie: als persoon gaan wij info verwerken, bij onze geboorte mee gekregen
• Aan de overgangen geen aandacht besteden
• Klemtoon op (dis)continuïteit
◦Lijnmodel: continuïteit
◦Gelaagd model: discontinuïteit
◦Trapmodel: combinatie
• continu of discontinu
◦Vele invloeden
◦Context
◦Uitspraken over gemiddelden, maar ook individuele verschillen
‣ Stagnatie, depressie, regressie, veerkracht
◦Gevoelige periodes
Factoren die ontwikkeling sturen
• Erfelijkheid
• Milieu: urie bronfenbrenner
◦Micro, meso, exo, macro en chrono
◦Bio- ecologisch
‣ Erfelijkheid
‣ Sociale omgeving
,• Interactie erfelijkheid en milieu
◦Siamese tweeling
◦Relatief gewicht en erfelijkheid en milieu
◦Invloed van erfelijkheid op milieu
◦Invloed van milieu op erfelijkheid
• Zelfsturing?
Ontwikkelingsdomeinn en -opgaven
• Lichamelijkeen seksuele
• Cognitieve en morele
• Psychologische en sociale
• Problemen en beperkingen
Van theorieën tot modellen
• Van onderzoeksgegevens naar theorieën en modellen
• Constructie
◦Niet zien als de waarheid, ze hebben met alle inzichten van hun tijd een constructie/theorie
gemaakt
• Verschillende visises
◦Grote namen/denkers
‣ Bv piaget, Erikson
• Hedendaagse modellen: visises op menselijke levensloop
Overzicht modellen
• Rijpingsmodel
• Milieumodel
• Interactionistisch model
• Culturele model
• Deficit model
• Veerkrachtmodel
Rijpingsmodel (nature)
• Biologisch
• Epigenese
◦Alles is vanaf begin aanwezig en dat moet zich ontplooien
• Spontane veranderingen
• Eindpunt: adolescentie
• Invloed van omgeving
• Man/vrouw: biologisch
• Vertegenwoordigers: Bowbly, lorenz (enkel belangrijk wnr ze op andere dia's ook terug komen)
Milieumodel (nurture)
• Tabula rasa
◦= onbeschreven blad
• Exogene ontwikkeling
• Jongvolwassene: eindpunt
• Invloed van genetisch materiaal
• Man/vrouw: verschillen
• Vertegenwoordigers
, ◦Behaviorisme (skinner, Thorndike)
◦Cognitieve gedragspsychologen (Bandura)
◦Antropologen (Mead)
Interactionistisch model
• Actief, zichzelf ontwikkeld wezen
• Progressie
• Interactie
• Golven, schommelingen, fasen en overgangen
• Belang v evenwicht
• Volledige levenscyclus
• Man/vrouw: ontwikkelingsbehoeften?
• Vertegenwoordigers: Erikson, Kohlberg, Bronfenbrenner
Cultureel model
• Tijdsgeest: hoe bepaald die hoe je ontwikkeld?
• Grond-weten
• Cultureel-historische constructie
• Geen gelijke ontwikkelingskansen
• Man/vrouw: cultuur/tijdsgeest
• Vertegenwoordiger: Vygotsky
Deficitmodel
• In het leven geworpen
• Intrapsychische krachten
• Crisissen en trauma's
• Leven is overleven
• Adolescentie: eindpunt
• Man/vrouw: intrapsychische krachten
• Vertegenwoordiger: Freud, Jung, Bettelheim
Veerkrachtmodel
• Basisinstrumenten
• Hele levenscyclus
• Vertegenwoordigers: empowermentdenken, positieve psychologie
Soorten onderzoek
• Experiment
• Correlationeel onderzoek
◦Correlatie = een verband tussen 2 variabelen
• Survey
◦= vragenlijst
• Observatie
◦Systematisch, via video werken (verschil tussen real life en online)
• Case study
◦Gevalsstudie
◦De wilde van aveyron = wolfskind van Frankrijk
Meten van verandering
• longitudinaal onderzoek
◦Over een langere tijd
◦Gedrag en verandering onderzoeken in dezelfde groep over een langere tijd
• Dwarsdoorsnede onderzoek
◦Op een bepaald moment mensen van verschillende leeftijden met elkaar vergelijken
◦Bv. IQ
• Cross-sequentieel onderzoek
◦Soort van combo van bovenstaande
◦Een bepaald moment in de tijd bestuderen, dit doe je om de zoveel tijd opnieuw (een 5 jarige
bestuderen en later wanneer hij 10 is nog eens, daarna 15)
• Levenslooppsychologie
◦Levenslang: geboorte tot dood
◦Link met sociologie, bijvoorbeeld:
‣ Mei 1968: naoorlogse sceptische generatie
‣ Jaren 1930: massabewegingen in politieke of kerkelijke agenda
◦Ouderen
‣ Geneeskunde
‣ Sociologie
‣ Psychogerontologie
• Hoe denkt een ouder persoon?
• Hoe stelt die zijn gedrag?
◦Volwassen
◦Levensloop
‣ Integratie: kunnen we daar 1 overkoepelende theorie over maken?
Hedendaagse stand van zaken
Wetenschappelijke discipline
• titel van het OPO: 'ontwikkelingspsychologie'
◦Eenduidig?
◦Discussie..
‣ Indeling in fasen?
‣ Factoren die ontwikkeling sturen?
‣ Ontwikkelingsdomeinen en opgaven?
‣ Theorieën?
‣ Modellen?
,Indeling in fasen
Typische fasen
• Continuïteit of discontinuïteit
◦Fasen
‣ Kwaliteit versus kwantiteit
◦Discontinuïteit
‣ Crisissen
‣ Verschillen vooral kwalitatief
◦Continuïteit
‣ Geleidelijke, continue verandering
‣ Verschillen zijn vooral kwantitatief
Gelaagd model
Geen zinvol, bedacht idee achter
Wijst niet naar een levensdoel
Freud: ontwikkelingsmodel
Lijnmodel
• Behaviorisme
• Informatieverwerkingstheorie: als persoon gaan wij info verwerken, bij onze geboorte mee gekregen
• Aan de overgangen geen aandacht besteden
• Klemtoon op (dis)continuïteit
◦Lijnmodel: continuïteit
◦Gelaagd model: discontinuïteit
◦Trapmodel: combinatie
• continu of discontinu
◦Vele invloeden
◦Context
◦Uitspraken over gemiddelden, maar ook individuele verschillen
‣ Stagnatie, depressie, regressie, veerkracht
◦Gevoelige periodes
Factoren die ontwikkeling sturen
• Erfelijkheid
• Milieu: urie bronfenbrenner
◦Micro, meso, exo, macro en chrono
◦Bio- ecologisch
‣ Erfelijkheid
‣ Sociale omgeving
,• Interactie erfelijkheid en milieu
◦Siamese tweeling
◦Relatief gewicht en erfelijkheid en milieu
◦Invloed van erfelijkheid op milieu
◦Invloed van milieu op erfelijkheid
• Zelfsturing?
Ontwikkelingsdomeinn en -opgaven
• Lichamelijkeen seksuele
• Cognitieve en morele
• Psychologische en sociale
• Problemen en beperkingen
Van theorieën tot modellen
• Van onderzoeksgegevens naar theorieën en modellen
• Constructie
◦Niet zien als de waarheid, ze hebben met alle inzichten van hun tijd een constructie/theorie
gemaakt
• Verschillende visises
◦Grote namen/denkers
‣ Bv piaget, Erikson
• Hedendaagse modellen: visises op menselijke levensloop
Overzicht modellen
• Rijpingsmodel
• Milieumodel
• Interactionistisch model
• Culturele model
• Deficit model
• Veerkrachtmodel
Rijpingsmodel (nature)
• Biologisch
• Epigenese
◦Alles is vanaf begin aanwezig en dat moet zich ontplooien
• Spontane veranderingen
• Eindpunt: adolescentie
• Invloed van omgeving
• Man/vrouw: biologisch
• Vertegenwoordigers: Bowbly, lorenz (enkel belangrijk wnr ze op andere dia's ook terug komen)
Milieumodel (nurture)
• Tabula rasa
◦= onbeschreven blad
• Exogene ontwikkeling
• Jongvolwassene: eindpunt
• Invloed van genetisch materiaal
• Man/vrouw: verschillen
• Vertegenwoordigers
, ◦Behaviorisme (skinner, Thorndike)
◦Cognitieve gedragspsychologen (Bandura)
◦Antropologen (Mead)
Interactionistisch model
• Actief, zichzelf ontwikkeld wezen
• Progressie
• Interactie
• Golven, schommelingen, fasen en overgangen
• Belang v evenwicht
• Volledige levenscyclus
• Man/vrouw: ontwikkelingsbehoeften?
• Vertegenwoordigers: Erikson, Kohlberg, Bronfenbrenner
Cultureel model
• Tijdsgeest: hoe bepaald die hoe je ontwikkeld?
• Grond-weten
• Cultureel-historische constructie
• Geen gelijke ontwikkelingskansen
• Man/vrouw: cultuur/tijdsgeest
• Vertegenwoordiger: Vygotsky
Deficitmodel
• In het leven geworpen
• Intrapsychische krachten
• Crisissen en trauma's
• Leven is overleven
• Adolescentie: eindpunt
• Man/vrouw: intrapsychische krachten
• Vertegenwoordiger: Freud, Jung, Bettelheim
Veerkrachtmodel
• Basisinstrumenten
• Hele levenscyclus
• Vertegenwoordigers: empowermentdenken, positieve psychologie
