2020-2021 Samenvatting
internationale
betrekkingen
Remco van der Schoot
STUDENT INTEGRALE VEILIGHEIDSKUNDE
, Samenvatting internationale betrekkingen | Remco van der Schoot
INHOUDSOPGAVE
Belangrijkste begrippen .......................................................................................................................................... 4
De wereld in beweging .......................................................................................................................................... 16
1. De wording van het wereldbestel ..................................................................................................................... 16
1.1 Ontwikkeling van de internationale betrekkingen (niet volledig) ............................................................... 16
1.1.1. Vier hoofdvormen van politieke organisatie ....................................................................................... 16
1.1.2. Waar gaan internationale betrekkingen over ..................................................................................... 17
1.1.3. Voorlopers van het huidige statenstelsel ............................................................................................ 17
1.1.4. De staat als rechtsfiguur en de scheiding van machten ...................................................................... 17
1.1.5. De vrede van Westfalen en het machtsevenwicht ............................................................................. 18
1.2. Van westfalen tot Wenen .......................................................................................................................... 18
1.2.1. De revoluties van de achtiende eeuw ................................................................................................. 18
1.2.3. economische denken in de internationale betrekking ........................................................................ 20
1.2.4. De opkomst van de natie en het nationalisme ................................................................................... 20
1.2.5. De vermaatschappelijking in de negentiende eeuw ........................................................................... 20
1.3. Europa na het Weens Congres ................................................................................................................... 20
1.3.1. Van Wenen naar Berlijn ...................................................................................................................... 20
1.3.2. Het koloniale imperialisme ................................................................................................................. 21
1.3.3. De aanloop naar de eerste wereldoolog ............................................................................................. 23
1.4. Twee wereld oorlogen ............................................................................................................................... 23
1.4.1. De eerste wereldoorlog....................................................................................................................... 23
1.4.2. Het interbellum ................................................................................................................................... 24
1.4.5. Naar de tweede wereldoorlog ............................................................................................................ 25
1.5. De naoorlogse wereldorde en de ‘new world’ ........................................................................................... 26
1.5.1. De wereldorde na 1945 ....................................................................................................................... 26
1.5.2. De koude oorlog .................................................................................................................................. 27
1.5.3. Dekolonisatie en de oorlog in Vietnam ............................................................................................... 27
1.5.4. het einde van de koude oorlog ........................................................................................................... 28
1.5.5. Een nieuwe wereldorde ...................................................................................................................... 28
2. Economische ontwikkelingen van de internationale betrekkingen .................................................................. 29
2.8. Internationaal, maar illegaal ...................................................................................................................... 29
2.8.2. Aanpak internationale criminaliteit .................................................................................................... 29
2.8.3. Pecunia non olet: illegale financiële stromen en fraude ..................................................................... 30
3. Theorieën van internationale politiek ............................................................................................................... 30
3.1. Internationale betrekkingen op verschillende manieren bekeken ............................................................ 30
3.2. Modellen en scenario’s van de wereldpolitiek .......................................................................................... 30
3.2.1. Internationale scenario’s..................................................................................................................... 31
Pagina 1 van 74
, Samenvatting internationale betrekkingen | Remco van der Schoot
3.3. Internationale macht en invloed ................................................................................................................ 32
3.4. Realisme ..................................................................................................................................................... 33
3.4.1. Eigenschappen van realisme ............................................................................................................... 33
3.4.2. Machtsevenwicht en het veiligheidsdilemma ..................................................................................... 33
3.5. Liberalisme ................................................................................................................................................. 34
3.5.1. Liberalisme als theorie van internationale betrekkingen .................................................................... 34
3.5.2. Liberalisme vs. Realisme ..................................................................................................................... 35
3.6. De rationele keuze- en spelttheorie ........................................................................................................... 35
3.6.1. De rationele keuze-theorie ................................................................................................................. 35
3.6.2. Spelttheorie ......................................................................................................................................... 36
3.7. Tragedie van de meent .............................................................................................................................. 37
3.8. Constructivisme.......................................................................................................................................... 37
3.9. Wereldburgerschap .................................................................................................................................... 38
3.10. Politiek-economische theorieën .............................................................................................................. 39
3.10.1. De internationale politieke economie ............................................................................................... 39
3.10.2. Economische benaderingen van de internationale politiek .............................................................. 40
3.11. Traditionele niet-westerse benaderingen ................................................................................................ 41
3.11.1. China ................................................................................................................................................. 41
3.11.2. India................................................................................................................................................... 43
3.11.3. Zuidoost-Azië..................................................................................................................................... 44
3.11.4. De wereld van de Islam ..................................................................................................................... 44
3.12. Kritiek op het westerse systeem .............................................................................................................. 45
3.12.1. Marxisme in Latijns-Amerika ............................................................................................................. 45
3.12.2. Derdewereldbewegingen .................................................................................................................. 45
3.12.3. fundamentalisme .............................................................................................................................. 46
3.12.4. Hedendaagse kritische denkers ........................................................................................................ 47
4. Internationaal publiekrecht .............................................................................................................................. 48
4.1. Actoren in het internationaal recht ........................................................................................................... 48
4.2. De aard van het internationale publiekrecht ............................................................................................. 48
4.3. Beslechten van geschillen .......................................................................................................................... 49
4.4. Bronnen van internationaal recht .............................................................................................................. 50
4.5. Het klassieke volkenrecht .......................................................................................................................... 51
4.6. Moderne onderwerpen van internationaal pubiekrecht ........................................................................... 52
4.7. Vredeshadhaving: het systeem van collectieve veiligheid ......................................................................... 53
5.1. Indeling internationale organisaties .......................................................................................................... 54
5.1.1. Sterkte van staten ............................................................................................................................... 55
5.1.2. Dynamiek van het schema .................................................................................................................. 55
Pagina 2 van 74
, Samenvatting internationale betrekkingen | Remco van der Schoot
5.1.3. Internationale non-gouvernementele organisaties ............................................................................ 56
5.1.4. Integratie, invloed en macht ............................................................................................................... 56
5.2. Theorieën – het realisme ........................................................................................................................... 56
5.2.1. Realisme .............................................................................................................................................. 56
5.2.2. Collectieve veiligheid........................................................................................................................... 56
5.2.3. De VN en de collectieve veiligheidstheorie ......................................................................................... 56
5.2.4. Veronderstellingen van de collectieve veiligheidstheorie .................................................................. 57
5.3. Theorieën – het functionalisme ................................................................................................................. 59
5.3.1. De Vn en het functionalisme ............................................................................................................... 59
5.3.2. Fondsen, programma’s, gespecialiseerde organisatie en andere VN-instellingen ............................. 59
5.4. De NAVO..................................................................................................................................................... 60
6. De Europese Unie .............................................................................................................................................. 61
6.1. Inleiding ...................................................................................................................................................... 61
6.2. Geschiedenis .............................................................................................................................................. 61
6.3. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden ................................................................................................ 62
6.4. Twee verdragen ......................................................................................................................................... 63
6.5. Subsidiariteitsbeginsel en artikel 5 VEU ..................................................................................................... 64
6.6. De instelling, organen en agentschappen .................................................................................................. 64
6.6.1. Instellingen .......................................................................................................................................... 64
6.6.2. Organen en agentschappen ................................................................................................................ 66
6.7. Besluitvorming op Europees niveau en rol nationale parlement ............................................................... 66
6.7.1. Co-decisieprocedure ........................................................................................................................... 66
6.8. Juridische instrumenten, eigen middelen, begroting en rechtspersoonlijkheid ........................................ 67
6.9. Externe betrekkingen ................................................................................................................................. 68
6.10. De burger ................................................................................................................................................. 68
6.11. Dreigingen en uitdagingen ....................................................................................................................... 68
6.12. Hervormingen .......................................................................................................................................... 69
8. Andere spelers .................................................................................................................................................. 70
8.2. Veiligheidsbedrijven en private strijdkrachten .......................................................................................... 70
8.2.1. Private strijdkrachten .......................................................................................................................... 70
8.3. Terroristische organisaties ......................................................................................................................... 71
9. Een onzekere toekomst..................................................................................................................................... 73
Pagina 3 van 74