Hoorcollege aantekeningen Gezondheidscommunicatie (AB_470087)

Gezondheidscommunicatie
Hoorcollege 0 – Introductie
Relevantie voor iedereen

- Volksgezondheid betreft individu en maatschappij
- Ziekte- en sterftecijfers zijn indicatoren voor voorspoed in land
- Ziekte en zorg geeft kosten voor individu en maatschappij
- Gezondheid kan beschermd worden en bevorderd worden

Actueel: preventie

- Preventieakkoord 2018. Na 4 jaar geen enkel effect

Grote successen behaald

- Minder roken
- Autogordels verplicht  minder dodelijke ongelukken
- Betere arbeidsomstandigheden
- Betere geboortezorg, minder babysterfte

Determinanten zijn de redenen dat je bepaald gedrag vertoont

Planmatige gezondheidsbevordering,
evaluatie. Model Planmatige
Gezondheidsvoorlichting en
Gedragsverandering Brug et al (2017)

Waarom planmatige
gezondheidsbevordering?

- Brengt pad in kaart van
herkenning van een naar identificatie en implementatie van oplossing
- Oplossing  Probleem
- Interventie  Determinant  Gedrag  Gezondheidsprobleem
o Bijvoorbeeld: stoppen met roken interventie  intentie om te stoppen met roken 
roken tijdens zwangerschap  zuigelingensterfte

Wat is Intervention Mapping?

- Planmatige aanpak voor interventie ontwikkeling, implementatie en evaluatie
- Protocol met zes stappen dat helpt om adequaat gebruik te maken van
o Theoretische inzichten
o Empirische gegevens
o Input van stakeholders uit gemeenschap

Hoorcollege 1 – Planmatige Gezondheidsbevordering
Analyse gezondheid

- WHO definitie van gezondheid: Health is state of complete physical, mental and social well-
being and not merely absence of disease or infirmity.

, o Complete state
 Definitie is onwerkbaar
 Betekent dat meeste mensen bijna altijd niet gezond zijn
- Positieve gezondheid: vaardigheid om zich aan te passen en om te gaan met sociale, fysieke
en emotionele uitdagingen en veranderingen

Dimensies ziekte

- Illness: subjectief
- Disease: objectief
- Sickness: sociale rol

Indicatoren van gezondheid, omvang en verspreiding gezondheid en ziekte in bevolking

- Indicatoren:
- Ziekte en aandoeningen. Wat zijn
belangrijkste ziekten in NL bevolking?
o Prevalentie
 Aantal mensen dat op
gegeven moment lijdt
aan aandoening
 Fractie, percentage, of
aantal gevallen per 1.000-100.000
 Op een moment: puntprevalentie
 In tijdsperiode: bijvoorbeeld jaarprevalentie
o Incidentie
 Aantal mensen dat gedurende bepaalde periode specifieke aandoening krijgt
(nieuwe diagnoses)
 Per 1.000-100.000
o Gemeten via zorgregistraties, enquêtes, GGD-registraties
o Prevalentie versus
incidentie
- Sterfte en doodsoorzaken
o Levensverwachting:
gemiddeld aantal
levensjaren dat men
mag verwachten te
leven na geboorte
o Sterftecijfer: aantal
sterfgevallen aan
specifieke doodsoorzaak
binnen gegeven periode
 Per 1.000-100.000
 Primaire doodsoorzaak: eerste oorzaak in reeks gebeurtenissen die
tot dood hebben geleid
o Verloren levensjaren (burden of disease): aantal levensjaren dat met sterfgevallen
verloren gaat
- Functioneren en kwaliteit van leven
o Ervaren gezondheid

,  Enkelvoudige vraag: Hoe beoordeelt u uw eigen gezondheid?
 Subjectief
o Kwaliteit van leven
 Beperkingen in functioneren door ziekten, leiden tot verlies kwaliteit leven
 Meerdere domeinen: lichamelijk, psychisch, sociaal
 Zowel subjectieve als objectieve maat
o Functioneren
 Lichamelijke beperkingen, handicaps, ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid
- Samengestelde volksgezondheidsmaten
o Gezonde levensverwachting
 Aantal jaren dat men mag verwachten in goede gezondheid te leven
 Levensverwachting en kwaliteit leven (ervaren gezondheid)
o QALY (quality adjusted life years)
 Met kwaliteit gewogen levensjaar
 Elk jaar in lagere kwaliteit van leven telt minder mee
 = geleefde jaren en kwaliteit van leven
 Maat voor aantal jaren dat iemand nog te leven heeft, gecorrigeerd voor
kwaliteit ervan
 QALY 0,33  3 jaar leven met ziekte of aandoening is gelijk aan 1 jaar leven
in volledige gezondheid
o DALY (disability adjusted life years)
 Aantal levensjaren dat iemand verliest door ziekte
 = verloren levensjaren en verloren ziektejaren
 Optelsom van verloren levensjaren + verloren gezonde jaren
o QALY versus DALY
 QALY + kwaliteit leven, hoe groter hoe beter
 DALY – vermindering kwaliteit leven, hoe kleiner hoe beter
- Ondanks dat er nauwelijks mensen overlijden aan stemmings- en angststoornissen,
veroorzaken deze aandoeningen wel veel ziektelast

Determinanten van gezondheidsanalyse van gedrag

- Lalonde rapport (1974)
o Gezondheid is meer dan gezondheidszorg
o Gezondheid wordt ook beïnvloed door genen, omgeving en leefstijl
o Gezondheidszorgsysteem: slechts vangnet voor slachtoffers van bedreigingen van
omgeving en gedrag
o Omgeving en leefstijl bieden beste mogelijkheden voor bevorderen volksgezondheid
o Determinanten Gezondheid Lalonde
 Omgeving
 Fysieke omgeving:
schone omgeving en
lucht, veilige huizen
en wegen
 Sociale omgeving:
opleiding, inkomen
 Gezondheidszorg
 Kwaliteit zorg, toegang tot zorg