Samenvatting SK 1 Casus 2: Esotropie

Samenvatting SK1 Casus 2 Werkcolleges
Esotropie

Werkcollege 1
Concomitant scheelzien is meestal horizontaal. Verticaal scheelzien is in het begin bijna altijd
incomitant, veroorzaakt door hersenzenuwverlamming of oogspierafwijkingen, waaronder restrictief
scheelzien als gevolg van een geboorteafwijking, ontsteking van de extraoculaire spier of trauma.

Secundaire concomitantie kan optreden in sommige langdurige gevallen van horizontaal en verticaal
scheelzien veroorzaakt door spierverlamming

Horizontaal concomitant scheelzien kan als volgt worden ingedeeld:
 Primair manifest strabismus
o Constant of intermitterend
o Exotroop of esotroop
o Afwijkingshoek kan variëren van zeer klein, resulterend in microtropie, tot zeer
groot.
o Het begin kan in de kindertijd zijn, meestal tussen 2-4 maanden oud (infantiele)
strabismus), of later in de kindertijd.
 Het optreden na de leeftijd van 6 jaar komt soms voor en suggereert de
mogelijkheid van neurologische of pathologische oorzaak.
 Erfelijk
 Latent strabismus
o Komt het meeste voor
o Een esoforie of exoforie
o Aangeboren / erfelijk
 Consecutieve strabismus
o Betekent letterlijk omslag strabismus
o Treedt op wanneer de richting van de afwijking omkeert, hetzij na een operatie of
met het verstrijken van de tijd (spontaan).
o Dit resulteert in:
 Exotropie na primaire esotropie
 Esotropie na primaire exotropie
 Secundair strabismus
o Na pathologisch verlies van het gezichtsvermogen in één of beide ogen, wat kan
leiden tot esotropie of exotropie, grotendeels afhankelijk van de leeftijd waarop de
ziekte begint.
 Exotropie  gezichtsvermogen gaat verloren bij of zeer kort na de geboorte
of op volwassen leeftijd.
 Esotropie  gezichtsvermogen gaat verloren in de jeugd
 Residueel strabismus
o Rest strabismus
o Treedt op wanneer een manifest strabismus na een operatie blijft voor een grotere
primaire afwijking.

Er kan sprake zijn van binoculair enkelzien bij een concomitant strabismus:
 Microtropie
 Latent Strabismus
 Intermitterend strabismus


1

, De differentiaal diagnose van concomitant en incomitant strabismus is niet altijd duidelijk.

Overactie van een of beide inferieure schuine spieren is bijvoorbeeld een vrij veel voorkomende
bevinding bij primaire constante esotropie, vooral in die van vroeg ontstane, terwijl bepaalde
gevallen van consecutiebe strabismus postoperatieve incomitantie vertonen na liberale recessie of
resectie van de horizontale rectus spieren


Etiologie
Een aantal factoren, afzonderlijk of vaker in combinatie, kan het binoculaire zicht tijdens de
ontwikkelingsperiode verstoren.

De belangrijkste factoren:
 Erfelijkheid
 Brekingsfouten
 Ontwikkelingsachterstand
 Innervatie oorzaak
 Anatomische / mechanische effecten
 Koorts


Erfelijkheid
Manifest scheelzien komt voor bij 3-4% van de bevolking op het westelijk halfrond.
 Als een van beide ouders scheelzien heeft, is het risico dat het kind wordt getroffen 4x zo
groot.
 60% van de getroffen kinderen heeft een naaste verwant met scheelzien.

Genetische gevoeligheid geassocieerd met een onbekend gen op de STBMS1-locus is geïdentificeerd
bij primaire niet-syndromale concomitante esotropie.
 Het overervingspatroon is multifactorieel.
 Het type scheelzien varieert tussen gezinsleden en wordt waarschijnlijk geacht dat de
predisponerende factor wordt geërfd in plaats van het scheelzien zelf.

Gebaseerd op twin-studies vereist manifest strabismus een genetische aansprakelijkheid, terwijl
omgevingsfactoren voldoende zijn om de meeste forieën te veroorzaken.

Een voorgeschiedenis van strabismus lijkt vaker voor te komen bij hypermetrope accommodatieve
esotropie dan bij infantiele esotropie, anisometropie esotropie of exotropie.



Brekingsfouten
Niet-gecorrigeerde brekingsfouten beïnvloeden de ontwikkeling van verschillende soorten
strabismus.
 Meestal accommoderende esotropie geassocieerd met een matige mate van hypermetropie.

Kinderen met hypermetropie van +3,50 dpt of hoger hebben een verhoogd risico op
(ametrope)amblyopie en strabismus (exotropie) die hun visuele functie bedreigd .
 Accommodatie is meestal het mechanisme die verantwoordelijk is voor een esotropie bij
patiënten met hoge hypermetropie.

Anisometropie beïnvloed de ontwikkeling van het gezichtsvermogen, wat leidt tot centrale
suppressie en amblyopie, en wordt vaak aangetroffen bij patiënten met microtropie.

2