Europese grootmachten
Aan het einde van de 19e eeuw namen de spanningen tussen de grote Europese landen toe. Dat
kwam door deze drie dingen:
1. Het nationalisme was in de landen sterk gegroeid, mensen waren trots op hun land, cultuur
en volk. Ze voelde zich vaak ook beter dan de andere landen.
2. Het modern imperialisme, Frankrijk en Groot-Brittannië hadden in Azië en Afrika grote
koloniale rijken gesticht. Dat zorgde ook voor grondstoffen en afzetmarkten die belangrijk
waren voor de industrie.
3. De opkomst van Duitsland. In 1800 was dat nog geen land maar een verzameling van losse
landjes. Nadat de Duitsers de Franse-Duitse oorlog hadden gewonnen, riepen ze het Duitse
keizerrijk uit. Tegelijk namen ze het Franse mijn- en industriegebied Elzas-Lotharingen in.
Daarover waren de fransen heel boos.
Ook tussen Duitsland en Groot-Brittannië liepen de spanningen op. Vanaf 1890 eiste de Duitse keizer
Wilhelm II daarom gebieden in Afrika en Azië op. Ook moest er een vloot worden gemaakt. In reactie
daarop begon groot Brittannië, het land met de machtigste marine, ook zijn oorlogsvloot uit te
breiden. Zo ontstond er een wapenwedloop tussen Groot-Brittannië en Duitsland.
De Balkan
Vooral in zuidoost Europa ontstonden rond 1900 grote spanningen. Eeuwen lang behoorde de Balkan
tot het Ottomaanse rijk, net als een groot deel van het midden oosten en Noord-Afrika. Er werden
veel volken overheerst: zoals Grieken, Roemenen, Bulgaren en Serviërs. Dat kwam vooral door de
opkomst van het nationalisme, deze volken wilden eigen staten dus kwamen in opstand tegen het
Turkse bestuur. Twee andere grote landen Rusland en Oostenrijk Hongarije wilden profiteren van de
zwakte van de ottomanen. Russen wilden hun invloed op Balkan vergroten door de volken te
steunen. Oostenrijk-Hongarije had het zelfde gedaan bij het Balkan staatje Bosnië (Serviërs waren
woedend), dat tot het Ottomaanse rijk behoorde. Veel inwoners van Bosnië waren Serviërs. De
inname van Bosnië vergrootte de spanning tussen Oostenrijk Hongarije aan de ene kant en Servië en
rusland aan de andere kant.