Samenvatting Beleggen en financiële markten
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Beleggen en de vermogensmarkt................................................................................................ 3
1.1 financieringssaldi............................................................................................................................................3
1.1.2 financiële titels........................................................................................................................................3
1.1.3 Financiële markten.................................................................................................................................4
1.1.4 beleggen.................................................................................................................................................4
1.2 Rente..............................................................................................................................................................5
1.2.1 Vraag en aanbod op de markt................................................................................................................5
1.2.2 Inflatieverwachtingen.............................................................................................................................5
1.2.3 Buitenlandse rente en wisselkoers.........................................................................................................6
1.3 Monetair beleid..............................................................................................................................................7
1.3.1 Doel en werking......................................................................................................................................7
1.3.2 het geldhoeveelheidbeleid in de eurozone............................................................................................7
1.3.3 Geldmarktbeleid en rente......................................................................................................................8
1.4 rentestructuur................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2 Risico en rendement................................................................................................................. 10
2.1 De moderne portefeuilletheorie...................................................................................................................10
2.1.1 De keuze van een beleggingsobject.....................................................................................................10
2.1.2 Spreiding door portefeuillevorming.....................................................................................................11
2.1.3 Efficiënte portefeuilles en het optimum van de belegger....................................................................12
2.2 Het Capital Asset Pricing Model...................................................................................................................12
2.2.1 Risicovrij lenen en uitzetten.................................................................................................................12
2.2.2 Marktrisico en uniek risico...................................................................................................................13
2.3 De efficiënte markthypothese......................................................................................................................14
2.3.1 Versies van de efficiënte markthypothese...........................................................................................14
2.3.2 Gevolgen voor het beleggen.................................................................................................................14
2.3.3 Behavioral finance................................................................................................................................14
Hoofdstuk 3 nominale titels......................................................................................................................... 15
3.1 Geldmarkttitels en kapitaalmarkttitels........................................................................................................15
3.1.1 Geldmarkttitels.....................................................................................................................................15
3.1.2 Obligaties..............................................................................................................................................16
3.1.3 Converteerbare obligaties....................................................................................................................18
3.1.4 Rendement op obligaties......................................................................................................................19
3.2 De obligatiemarkt.........................................................................................................................................19
3.2.1 Emissie en handel.................................................................................................................................19
3.2.2 Koersvorming en risicovrije rente........................................................................................................20
3.2.3 De Risico-opslag....................................................................................................................................21
3.2.4 Rentegevoeligheid en duration............................................................................................................21
3.2.5 Koersvorming van converteerbare obligaties......................................................................................23
3.3 Beleggen in obligaties..................................................................................................................................23
3.3.1 Passief beleggen...................................................................................................................................23
3.3.2 Actief beleggen.....................................................................................................................................24
1
,Hoofdstuk 4 Aandelen.................................................................................................................................. 26
4.1 De producten................................................................................................................................................26
4.1.1 Soorten aandelen.................................................................................................................................26
4.1.2 Rendement op aandelen......................................................................................................................27
4.1.3 Aandelen en zeggenschap....................................................................................................................27
4.2 De aandelenmarkt........................................................................................................................................28
4.2.2 Handel op de secundaire markt...........................................................................................................29
4.2.3 Koersvorming........................................................................................................................................29
4.2.4 Aandelenindexcijfers............................................................................................................................30
4.3 Beleggen in aandelen...................................................................................................................................31
4.3.1 Selectie van aandelen...........................................................................................................................31
4.3.2 Aandelenwaardering en selectie..........................................................................................................33
4.3.3 Spreiding...............................................................................................................................................34
4.3.4 Strategieën............................................................................................................................................34
Hoofdstuk 7 Portefeuille vorming................................................................................................................. 36
7.1 Opbouw van een beleggingsportefeuille.....................................................................................................36
7.1.1 Uitgangspunten en doelstellingen........................................................................................................36
7.1.2 De asset mix..........................................................................................................................................36
7.2 Beleggen via fondsen en verzekeraars.........................................................................................................38
7.2.1 Beleggingsinstellingen..........................................................................................................................38
7.2.2 Indeling naar beleggingscategorie........................................................................................................39
7.2.3 Hedgefondsen en private-equity fondsen............................................................................................40
7.2.4 Beleggen en verzekeren.......................................................................................................................40
7.3 Prestatiemeting en-vergelijking...................................................................................................................41
7.3.1 Maatstaven...........................................................................................................................................41
Extra hoofdstuk: Impact Investing................................................................................................................ 42
2
,Hoofdstuk 1 Beleggen en de vermogensmarkt.
1.1 financieringssaldi
Vermogensmarkt = de vermogensmarkt is de markt waarop financiële titels worden
verhandeld.
De vermogensmarkt zorgt ervoor dat overschotten aan financiële middelen terechtkomen
op plaatsen waar tekorten aan financiële middelen bestaan. Om deze overschotten en
tekorten in beeld te brengen, wordt de economie van een land ingedeeld in drie sectoren.
Bedrijven, gezinnen en overheid.
Tussen het binnenland en buitenland lopen 2 type geldstromen:
1. Bestedingen betalingen die gedaan worden om goederen en diensten aan te
kopen
2. Inkomensoverdrachten betalingen waar geen levering van goederen en diensten
tegenover staat.
Het verschil tussen ontvangsten en uitgaven van een sector heet het financieringssaldo. Het
totaal van het financieringssaldo is altijd 0.
De vermogensmarkt zorgt ervoor dat overschotten van de ene sector worden aangewend
om tekorten van de andere sector te financieren. Dit kan op 2 manieren.
1. Directe financiering: bedrijven kunnen aandelen uitgeven die door gezinnen worden
gekocht.
2. Indirect financiering: gezinnen kunnen hun overschotten in de vorm van spaargelden
bij de banken uitzetten, banken kopen met die middelen obligaties van bedrijven.
1.1.2 financiële titels
Financiële titels geven recht op toekomstig geld. Bijvoorbeeld spaartegoeden, deposito’s,
aandelen en obligaties.
Men kan onderscheid maken tussen effecten en boekvorderingen.
Effecten zijn verhandelbare waardepapieren, hieronder vallen aandelen en obligaties.
Boekvorderingen zijn dingen die alleen te zien zijn in de boeken van de bank, zoals
spaartegoeden of deposito’s.
Het kenmerkende verschil tussen boekvorderingen en effecten is dat effecten meestal
gemakkelijk verhandeld kunnen worden, in het bijzonder op de beurs en boekvorderingen
niet.
3
,Financiële titels kunnen ook worden ingedeeld onder nominale en zakelijke titels.
Een nominale titel geeft recht op een in geld vaststaand bedrag. Bijvoorbeeld een obligatie.
Een zakelijke titel geeft recht op een zakelijk actief, zodat de waarde van een dergelijke titel
bepaald wordt door de waarde van dat zakelijk actief. Bijvoorbeeld een aandeel.
Als laatst kunnen financiële titels worden onderscheiden in derivaten en oorspronkelijke
financiële titels. Derivaten zijn afgeleide financiële titels, dat wil zeggen dat ze gebaseerd zijn
op andere titels.
Financiële titels die geen derivaten zijn kunnen als oorspronkelijke financiële titels worden
aangeduid. Deze spelen de centrale rol in de overdracht van financiële middelen tussen
sectoren met een overschot en sectoren met een tekort. Derivaten hebben als belangrijkste
functie de overdracht van risico.
1.1.3 Financiële markten
De vermogensmarkt kan aan de hand van een aantal criteria worden ingedeeld in financiële
markten. De eerste worden ingedeeld naar looptijd van verhandelde financiële titels.
Geldmarkt hier worden financiële titels verhandeld met een resterende looptijd tot en
met een jaar.
Kapitaalmarkt hier worden financiële titels verhandeld met een resterende looptijd van
meer dan een jaar.
Een tweede indeling is de openheid van de markt.
Openbare markt is gemakkelijk toegankelijk en heeft doorgaans de vorm van een beurs.
Onderhandse markt deze is meer besloten, bijvoorbeeld de markt voor
woninghypotheken. Op de openbare markt worden vooral effecten verhandeld en op de
onderhandse markt vooral boekvorderingen.
De derde indeling delen we de markt in tussen primair en secundaire.
Primaire markt is de markt voor nieuw uitgegeven financiële titels
Secundaire markt hier worden bestaande vermogenstitels verhandeld.
1.1.4 beleggen
Beleggen = het omzetten van geld in financiële titels en andere vermogensobjecten met als
doel het behalen van rendement.
Het totale rendement wat een belegger kan behalen bestaat uit direct en indirect
rendement.
Direct rendement wordt gevormd door de ontvangende opbrengsten als percentage van het
belegde bedrag (huuropbrengsten, dividenduitkeringen, rentebetalingen)
4
, Indirect rendement is de waardeverandering van het vermogensobject als percentage van
het belegde bedrag. (Bijvoorbeeld het meer waard worden van een woning/pand).
1.2 Rente
De rente is de prijs die op de vermogensmarkt wordt betaald. Er wordt een onderscheid
gemaakt tussen geldmarktrente en kapitaalmarktrente.
Geldmarktrente = is de meest gebruikte maatstaf vaak ‘benchmark’ genoemd. – De
driemaands euribor, dat is de rente die banken aan elkaar in rekening brengen voor
driemaandse deposito’s in euro’s.
Voor de kapitaalmarktrente bestaan twee benchmarks. De belangrijkste is het effectieve
rendement op staatleningen, waarbij tegenwoordig meestal staatsleningen met een
resterende looptijd van tien jaar worden gebruikt. Daarnaast wordt ook de swaprente als
benchmark voor de kapitaalmarktrente gebruikt.
Deze factoren hebben invloed op de rente:
- Vraag en aanbodverhoudingen op de vermogen markt
- Inflatieverwachtingen
- Invloed van buitenlandse rente in samenhang met de wisselkoers
- Monetaire beleid
1.2.1 Vraag en aanbod op de markt
Onder invloed van vraag en aanbod komt de prijs, de rentevoet, tot stand.
Gezinsbesparingen vallen in twee categorieën. De eerste is contractuele besparingen. Deze
verlopen via premiebetalingen aan levensverzekeraars en pensioenfondsen. De overige
besparingen zijn vrijetijdsbesparingen. Hieronder vallen bijvoorbeeld besparingen via
banken.
Zie figuur 1.4 in het boek. Blz 8
1.2.2 Inflatieverwachtingen
Inflatie (stijging van het prijspeil) is van grote invloed op de rente. Bij beleggen spreken we
van nominale en reële waarde.
Nominale rente = de rente uitgedrukt in geld.
Reële rente = de rente die men ontvangt na correctie voor de waardedaling van het
vermogen.
De reële rente is bij benadering gelijk aan de nominale rente verminderd met de inflatie.
Daalt het prijspeil dan is er sprake van deflatie.
5
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Beleggen en de vermogensmarkt................................................................................................ 3
1.1 financieringssaldi............................................................................................................................................3
1.1.2 financiële titels........................................................................................................................................3
1.1.3 Financiële markten.................................................................................................................................4
1.1.4 beleggen.................................................................................................................................................4
1.2 Rente..............................................................................................................................................................5
1.2.1 Vraag en aanbod op de markt................................................................................................................5
1.2.2 Inflatieverwachtingen.............................................................................................................................5
1.2.3 Buitenlandse rente en wisselkoers.........................................................................................................6
1.3 Monetair beleid..............................................................................................................................................7
1.3.1 Doel en werking......................................................................................................................................7
1.3.2 het geldhoeveelheidbeleid in de eurozone............................................................................................7
1.3.3 Geldmarktbeleid en rente......................................................................................................................8
1.4 rentestructuur................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2 Risico en rendement................................................................................................................. 10
2.1 De moderne portefeuilletheorie...................................................................................................................10
2.1.1 De keuze van een beleggingsobject.....................................................................................................10
2.1.2 Spreiding door portefeuillevorming.....................................................................................................11
2.1.3 Efficiënte portefeuilles en het optimum van de belegger....................................................................12
2.2 Het Capital Asset Pricing Model...................................................................................................................12
2.2.1 Risicovrij lenen en uitzetten.................................................................................................................12
2.2.2 Marktrisico en uniek risico...................................................................................................................13
2.3 De efficiënte markthypothese......................................................................................................................14
2.3.1 Versies van de efficiënte markthypothese...........................................................................................14
2.3.2 Gevolgen voor het beleggen.................................................................................................................14
2.3.3 Behavioral finance................................................................................................................................14
Hoofdstuk 3 nominale titels......................................................................................................................... 15
3.1 Geldmarkttitels en kapitaalmarkttitels........................................................................................................15
3.1.1 Geldmarkttitels.....................................................................................................................................15
3.1.2 Obligaties..............................................................................................................................................16
3.1.3 Converteerbare obligaties....................................................................................................................18
3.1.4 Rendement op obligaties......................................................................................................................19
3.2 De obligatiemarkt.........................................................................................................................................19
3.2.1 Emissie en handel.................................................................................................................................19
3.2.2 Koersvorming en risicovrije rente........................................................................................................20
3.2.3 De Risico-opslag....................................................................................................................................21
3.2.4 Rentegevoeligheid en duration............................................................................................................21
3.2.5 Koersvorming van converteerbare obligaties......................................................................................23
3.3 Beleggen in obligaties..................................................................................................................................23
3.3.1 Passief beleggen...................................................................................................................................23
3.3.2 Actief beleggen.....................................................................................................................................24
1
,Hoofdstuk 4 Aandelen.................................................................................................................................. 26
4.1 De producten................................................................................................................................................26
4.1.1 Soorten aandelen.................................................................................................................................26
4.1.2 Rendement op aandelen......................................................................................................................27
4.1.3 Aandelen en zeggenschap....................................................................................................................27
4.2 De aandelenmarkt........................................................................................................................................28
4.2.2 Handel op de secundaire markt...........................................................................................................29
4.2.3 Koersvorming........................................................................................................................................29
4.2.4 Aandelenindexcijfers............................................................................................................................30
4.3 Beleggen in aandelen...................................................................................................................................31
4.3.1 Selectie van aandelen...........................................................................................................................31
4.3.2 Aandelenwaardering en selectie..........................................................................................................33
4.3.3 Spreiding...............................................................................................................................................34
4.3.4 Strategieën............................................................................................................................................34
Hoofdstuk 7 Portefeuille vorming................................................................................................................. 36
7.1 Opbouw van een beleggingsportefeuille.....................................................................................................36
7.1.1 Uitgangspunten en doelstellingen........................................................................................................36
7.1.2 De asset mix..........................................................................................................................................36
7.2 Beleggen via fondsen en verzekeraars.........................................................................................................38
7.2.1 Beleggingsinstellingen..........................................................................................................................38
7.2.2 Indeling naar beleggingscategorie........................................................................................................39
7.2.3 Hedgefondsen en private-equity fondsen............................................................................................40
7.2.4 Beleggen en verzekeren.......................................................................................................................40
7.3 Prestatiemeting en-vergelijking...................................................................................................................41
7.3.1 Maatstaven...........................................................................................................................................41
Extra hoofdstuk: Impact Investing................................................................................................................ 42
2
,Hoofdstuk 1 Beleggen en de vermogensmarkt.
1.1 financieringssaldi
Vermogensmarkt = de vermogensmarkt is de markt waarop financiële titels worden
verhandeld.
De vermogensmarkt zorgt ervoor dat overschotten aan financiële middelen terechtkomen
op plaatsen waar tekorten aan financiële middelen bestaan. Om deze overschotten en
tekorten in beeld te brengen, wordt de economie van een land ingedeeld in drie sectoren.
Bedrijven, gezinnen en overheid.
Tussen het binnenland en buitenland lopen 2 type geldstromen:
1. Bestedingen betalingen die gedaan worden om goederen en diensten aan te
kopen
2. Inkomensoverdrachten betalingen waar geen levering van goederen en diensten
tegenover staat.
Het verschil tussen ontvangsten en uitgaven van een sector heet het financieringssaldo. Het
totaal van het financieringssaldo is altijd 0.
De vermogensmarkt zorgt ervoor dat overschotten van de ene sector worden aangewend
om tekorten van de andere sector te financieren. Dit kan op 2 manieren.
1. Directe financiering: bedrijven kunnen aandelen uitgeven die door gezinnen worden
gekocht.
2. Indirect financiering: gezinnen kunnen hun overschotten in de vorm van spaargelden
bij de banken uitzetten, banken kopen met die middelen obligaties van bedrijven.
1.1.2 financiële titels
Financiële titels geven recht op toekomstig geld. Bijvoorbeeld spaartegoeden, deposito’s,
aandelen en obligaties.
Men kan onderscheid maken tussen effecten en boekvorderingen.
Effecten zijn verhandelbare waardepapieren, hieronder vallen aandelen en obligaties.
Boekvorderingen zijn dingen die alleen te zien zijn in de boeken van de bank, zoals
spaartegoeden of deposito’s.
Het kenmerkende verschil tussen boekvorderingen en effecten is dat effecten meestal
gemakkelijk verhandeld kunnen worden, in het bijzonder op de beurs en boekvorderingen
niet.
3
,Financiële titels kunnen ook worden ingedeeld onder nominale en zakelijke titels.
Een nominale titel geeft recht op een in geld vaststaand bedrag. Bijvoorbeeld een obligatie.
Een zakelijke titel geeft recht op een zakelijk actief, zodat de waarde van een dergelijke titel
bepaald wordt door de waarde van dat zakelijk actief. Bijvoorbeeld een aandeel.
Als laatst kunnen financiële titels worden onderscheiden in derivaten en oorspronkelijke
financiële titels. Derivaten zijn afgeleide financiële titels, dat wil zeggen dat ze gebaseerd zijn
op andere titels.
Financiële titels die geen derivaten zijn kunnen als oorspronkelijke financiële titels worden
aangeduid. Deze spelen de centrale rol in de overdracht van financiële middelen tussen
sectoren met een overschot en sectoren met een tekort. Derivaten hebben als belangrijkste
functie de overdracht van risico.
1.1.3 Financiële markten
De vermogensmarkt kan aan de hand van een aantal criteria worden ingedeeld in financiële
markten. De eerste worden ingedeeld naar looptijd van verhandelde financiële titels.
Geldmarkt hier worden financiële titels verhandeld met een resterende looptijd tot en
met een jaar.
Kapitaalmarkt hier worden financiële titels verhandeld met een resterende looptijd van
meer dan een jaar.
Een tweede indeling is de openheid van de markt.
Openbare markt is gemakkelijk toegankelijk en heeft doorgaans de vorm van een beurs.
Onderhandse markt deze is meer besloten, bijvoorbeeld de markt voor
woninghypotheken. Op de openbare markt worden vooral effecten verhandeld en op de
onderhandse markt vooral boekvorderingen.
De derde indeling delen we de markt in tussen primair en secundaire.
Primaire markt is de markt voor nieuw uitgegeven financiële titels
Secundaire markt hier worden bestaande vermogenstitels verhandeld.
1.1.4 beleggen
Beleggen = het omzetten van geld in financiële titels en andere vermogensobjecten met als
doel het behalen van rendement.
Het totale rendement wat een belegger kan behalen bestaat uit direct en indirect
rendement.
Direct rendement wordt gevormd door de ontvangende opbrengsten als percentage van het
belegde bedrag (huuropbrengsten, dividenduitkeringen, rentebetalingen)
4
, Indirect rendement is de waardeverandering van het vermogensobject als percentage van
het belegde bedrag. (Bijvoorbeeld het meer waard worden van een woning/pand).
1.2 Rente
De rente is de prijs die op de vermogensmarkt wordt betaald. Er wordt een onderscheid
gemaakt tussen geldmarktrente en kapitaalmarktrente.
Geldmarktrente = is de meest gebruikte maatstaf vaak ‘benchmark’ genoemd. – De
driemaands euribor, dat is de rente die banken aan elkaar in rekening brengen voor
driemaandse deposito’s in euro’s.
Voor de kapitaalmarktrente bestaan twee benchmarks. De belangrijkste is het effectieve
rendement op staatleningen, waarbij tegenwoordig meestal staatsleningen met een
resterende looptijd van tien jaar worden gebruikt. Daarnaast wordt ook de swaprente als
benchmark voor de kapitaalmarktrente gebruikt.
Deze factoren hebben invloed op de rente:
- Vraag en aanbodverhoudingen op de vermogen markt
- Inflatieverwachtingen
- Invloed van buitenlandse rente in samenhang met de wisselkoers
- Monetaire beleid
1.2.1 Vraag en aanbod op de markt
Onder invloed van vraag en aanbod komt de prijs, de rentevoet, tot stand.
Gezinsbesparingen vallen in twee categorieën. De eerste is contractuele besparingen. Deze
verlopen via premiebetalingen aan levensverzekeraars en pensioenfondsen. De overige
besparingen zijn vrijetijdsbesparingen. Hieronder vallen bijvoorbeeld besparingen via
banken.
Zie figuur 1.4 in het boek. Blz 8
1.2.2 Inflatieverwachtingen
Inflatie (stijging van het prijspeil) is van grote invloed op de rente. Bij beleggen spreken we
van nominale en reële waarde.
Nominale rente = de rente uitgedrukt in geld.
Reële rente = de rente die men ontvangt na correctie voor de waardedaling van het
vermogen.
De reële rente is bij benadering gelijk aan de nominale rente verminderd met de inflatie.
Daalt het prijspeil dan is er sprake van deflatie.
5
