UU, 13 september 2022
Vertaalmethoden en -ethiek: prevertaling & VRTA
Preliminaire, operationele en evaluatieve fasen. Kunstmatige indeling, niet lineair maar
circulair.
1. Opdracht (translation brief)
2. Contextanalyse
3. Vertaalrelevante tekstanalyse, VRTA
“De brontekst lezen” is dus de laatste stap!
Skopos: de functie van de vertaling. Het doel van de vertaling (doeltekst) staat voorop. De
analyse van de brontekst vindt pas plaats nadat de functie van de doeltekst duidelijk is,
aldus Nord. Dit volgens gemaakte afspraken en de vertaalopdracht.
Functionalistisch model in 4 stappen
1. Expliciteren opdracht doeltekstprofiel
Vertaalopdracht: doelpubliek, functies, tijd & plaats receptie, medium en aanleiding
voor productie, aldus Nord (idealiter! Vaak zal je zelf navraag moeten doen).
Let op verschil tekstdoel, tekstfunctie en tekstsoort! Tekstfunctie duidt een
communicatief doel aan, tekstsoort is een specifiekere indeling op basis van
gemeenschappelijke kenmerken, gelinkt aan genreconventies (kan per taal/cultuur
verschillen!). Nord en Reiss onderscheiden vier tekstfuncties:
informatief/referentieel, appellatief/operatief, expressief en fatisch.
2. Contrasteren doeltekst- en brontekstprofiel
Op macroniveau levert dit inzicht in het type vertaling op (Nord: documentair of
instrumenteel). Op microniveau maak je een leidraad voor de identificatie van
vertaalproblemen en het vinden van een oplossing daarvoor.
3. VRTA, brontekstanalyse
Onderscheid vertaalproblemen en vertaalmoeilijkheden: problemen zijn objectief en
blijvend, moeilijkheden zijn subjectief en afhankelijk van individuele gebrekken van
de vertaler.
4 soorten vertaalproblemen
- Pragmatische problemen (met betrekking tot tekstprofiel, o.a. realia)
- Cultuurgebonden problemen (tekstextern)
- Talenpaarspecifieke problemen (tekstintern, syntactisch)
- Tekstspecifieke problemen
4. Formuleren vertaalstrategie
Oplossingen voor vertaalproblemen vinden door problemen top-down af te werken,
van pragmatisch tot tekstspecifiek. Wat zijn mogelijke strategieën? Kies hieruit de
beste strategie aan de hand van het doeltekstprofiel.
Vertaalmethoden en -ethiek: prevertaling & VRTA
Preliminaire, operationele en evaluatieve fasen. Kunstmatige indeling, niet lineair maar
circulair.
1. Opdracht (translation brief)
2. Contextanalyse
3. Vertaalrelevante tekstanalyse, VRTA
“De brontekst lezen” is dus de laatste stap!
Skopos: de functie van de vertaling. Het doel van de vertaling (doeltekst) staat voorop. De
analyse van de brontekst vindt pas plaats nadat de functie van de doeltekst duidelijk is,
aldus Nord. Dit volgens gemaakte afspraken en de vertaalopdracht.
Functionalistisch model in 4 stappen
1. Expliciteren opdracht doeltekstprofiel
Vertaalopdracht: doelpubliek, functies, tijd & plaats receptie, medium en aanleiding
voor productie, aldus Nord (idealiter! Vaak zal je zelf navraag moeten doen).
Let op verschil tekstdoel, tekstfunctie en tekstsoort! Tekstfunctie duidt een
communicatief doel aan, tekstsoort is een specifiekere indeling op basis van
gemeenschappelijke kenmerken, gelinkt aan genreconventies (kan per taal/cultuur
verschillen!). Nord en Reiss onderscheiden vier tekstfuncties:
informatief/referentieel, appellatief/operatief, expressief en fatisch.
2. Contrasteren doeltekst- en brontekstprofiel
Op macroniveau levert dit inzicht in het type vertaling op (Nord: documentair of
instrumenteel). Op microniveau maak je een leidraad voor de identificatie van
vertaalproblemen en het vinden van een oplossing daarvoor.
3. VRTA, brontekstanalyse
Onderscheid vertaalproblemen en vertaalmoeilijkheden: problemen zijn objectief en
blijvend, moeilijkheden zijn subjectief en afhankelijk van individuele gebrekken van
de vertaler.
4 soorten vertaalproblemen
- Pragmatische problemen (met betrekking tot tekstprofiel, o.a. realia)
- Cultuurgebonden problemen (tekstextern)
- Talenpaarspecifieke problemen (tekstintern, syntactisch)
- Tekstspecifieke problemen
4. Formuleren vertaalstrategie
Oplossingen voor vertaalproblemen vinden door problemen top-down af te werken,
van pragmatisch tot tekstspecifiek. Wat zijn mogelijke strategieën? Kies hieruit de
beste strategie aan de hand van het doeltekstprofiel.
