LU41 Belemmeringen in
DATUM relatie tot het Veilig
Incident Melden (VIM)
Naam student: xxx
Studentnummer: xxx
Leer/werkplek: xxx
1e beoordelaar: xxx
Begeleider/2e beoordelaar: xxx
Gelegenheid: 1e
,Voorwoord
Voor u ligt een afstudeeropdracht die hoort bij leeruitkomst 41 van de opleiding tot HBO-
verpleegkundige aan de xxx te xxx en is uitgevoerd op basis van de praktijk in het xxx
ziekenhuis locatie xxx te xxx Dit betreft de afdeling xxx.
De afgelopen periode heb ik als zeer leerzaam ervaren. Hierbij heb ik veel inzichten
gekregen in het opzetten en ontwerpen van een afstudeeronderzoek.
Ik wil graag een aantal personen bedanken die hebben bijgedragen aan de totstandkoming
van deze opdracht.
Mijn dank gaat uit naar xxx, docentbegeleider aan de xxx, voor het meedenken en de
begeleiding tijdens deze opdracht.
Ook wil ik xxx bedanken voor haar input vanuit de praktijk als meewerkend
teamleidinggevende in het xxx ziekenhuis locatie xxx, afdeling xxx.
Ik wens u veel plezier met het lezen van deze opdracht.
,Inhoudsopgave
Voorwoord..........................................................................................................................1
Inhoudsopgave...................................................................................................................2
Samenvatting......................................................................................................................3
Inleiding..............................................................................................................................4
Hoofdstuk 2 Methode.........................................................................................................8
2.1 Grondvorm/onderzoeksmethode.............................................................................................8
2.2 Onderzoekspopulatie...............................................................................................................8
2.3 Data-verzamelingsmethode......................................................................................................9
2.4 Data-analysemethode............................................................................................................10
2.5 Tijdspad..................................................................................................................................12
Hoofdstuk 3 Resultaten.....................................................................................................13
3.1 Respondenten........................................................................................................................13
3.2 Topics.....................................................................................................................................13
3.3 Resultaten per topic...............................................................................................................14
Topic 1 – Ervaringen VIM in relatie tot kwaliteit van zorg:.............................................................14
Topic 2 – Belemmeringen bij het maken van een VIM:..................................................................15
Topic 3 – Interventies om meldingsbereidheid te vergroten:........................................................16
Hoofdstuk 4 Discussie en conclusie...................................................................................18
4.1 Methodologische discussie.....................................................................................................18
4.2 Inhoudelijke discussie.............................................................................................................19
4.3 Conclusie in relatie tot onderzoeksvraag................................................................................20
Hoofdstuk 4 Aanbevelingen..............................................................................................22
Literatuurlijst....................................................................................................................23
Bijlage 1 Literatuur onderzoek/zoekstrategie....................................................................25
1.1 Databanken............................................................................................................................25
1.2 Zoektermen............................................................................................................................25
1.3 In- en exclusiecriteria..............................................................................................................26
1.4 Zoekstrategie..........................................................................................................................26
1.4.1 Relevante artikelen..............................................................................................................26
Bijlage 2 Uitnodigingen.....................................................................................................29
Bijlage 3 Getranscribeerde interviews...............................................................................30
Transcript interview 1..................................................................................................................30
Transcript interview 2..................................................................................................................33
Transcript interview 3..................................................................................................................35
Transcript interview 4..................................................................................................................37
Transcript interview 5..................................................................................................................40
Transcript interview 6..................................................................................................................42
, Bijlage 4 Interview met open codering..............................................................................45
Bijlage 5 Interview met axiaal codering.............................................................................48
Bijlage 6 Membercheck.....................................................................................................51
Bijlage 7 Peer examination................................................................................................52
Bijlage 8 Reflectie proces afstuderen.................................................................................53
Bijlage 9 Opdrachtformulier afstuderen HBO-Verpleegkunde Deeltijd...............................55
Samenvatting
Inleiding: De veiligheid van de patiënt is erbij gebaat als instellingen leren van (bijna)
incidenten. In de literatuur en praktijk komt er naar voren dat verschillende barrières
verpleegkundigen ervan weerhouden om incidenten te melden: angst dat ze de schuld
zouden krijgen van het incident, angst dat ze gestraft zouden worden voor het overtreden
van wetten en geen duidelijke richtlijnen over welke fouten gemeld moeten worden.
Vraagstelling: De centrale vraagstelling van dit afstudeeronderzoek luidt: ‘Welke
belemmeringen ervaren de verpleegkundigen op de afdeling xxx binnen het xxx ziekenhuis
te xxx ten aanzien van de meldingsbereidheid in relatie tot het Veilig Incident Melden (VIM)
en welke interventies zouden deze meldingsbereidheid kunnen vergroten?’.
Methode: Binnen dit kwalitatieve onderzoek werd gebruik gemaakt van semi-
gestructureerde interviews. Er werd gebruik gemaakt van vooraf opgestelde interviewvragen
welke voor alle respondenten gelijk was. De gesloten vragen waren vragen op demografisch
niveau en de open vragen werden beperkt tot drie afgebakende vragen. Er werd door de
onderzoeker doorgevraagd totdat er datasaturatie bereikt was.
Resultaten: Ten aanzien van de belemmeringen ervaart men het als een belemmering om
te melden omdat de melder er vaak op aangekeken wordt als schuldige. Ook wordt er
aangegeven dat het vinden en invullen van het formulier veel tijd kost. De vragenlijst die
ingevuld moet worden bij het melden van een VIM is lang en uitgebreid.
Als interventies geven de respondenten aan dat het de meldingsbereidheid zou vergroten als
de negatieve lading eraf wordt gehaald bij alle partijen die betrokken zijn bij een VIM.
Er zou meer transparantie moeten komen, ook naar het gehele ziekenhuis toe. Bepaalde
zaken komen niet alleen voor op de afdeling Xxx, maar zullen ook heus voorkomen op
andere afdelingen. Een open cultuur zou gecreëerd moeten worden.
Conclusie: De resultaten binnen het onderzoek komen overeen met de uitgevoerde
literatuurstudie waarin diverse barrières ten aanzien van het maken van een VIM aan de
orde komen. De respondenten geven aan dat deze barrières doorbroken moeten worden om
tot het gewenste resultaat te komen.
Aanbevelingen: Het is belangrijk om een open cultuur te creëren waarin er niet met vingers
naar elkaar gewezen wordt maar juist naar het incident zelf. Een systeemgerichte
benadering in plaats van een persoonsgerichte benadering. Zo verdiend de VIM-commissie
een podium om tekst een uitleg te geven over het onderwerp en het belang van een VIM en
dient er een vervolgonderzoek plaats te vinden, xxx breed.
DATUM relatie tot het Veilig
Incident Melden (VIM)
Naam student: xxx
Studentnummer: xxx
Leer/werkplek: xxx
1e beoordelaar: xxx
Begeleider/2e beoordelaar: xxx
Gelegenheid: 1e
,Voorwoord
Voor u ligt een afstudeeropdracht die hoort bij leeruitkomst 41 van de opleiding tot HBO-
verpleegkundige aan de xxx te xxx en is uitgevoerd op basis van de praktijk in het xxx
ziekenhuis locatie xxx te xxx Dit betreft de afdeling xxx.
De afgelopen periode heb ik als zeer leerzaam ervaren. Hierbij heb ik veel inzichten
gekregen in het opzetten en ontwerpen van een afstudeeronderzoek.
Ik wil graag een aantal personen bedanken die hebben bijgedragen aan de totstandkoming
van deze opdracht.
Mijn dank gaat uit naar xxx, docentbegeleider aan de xxx, voor het meedenken en de
begeleiding tijdens deze opdracht.
Ook wil ik xxx bedanken voor haar input vanuit de praktijk als meewerkend
teamleidinggevende in het xxx ziekenhuis locatie xxx, afdeling xxx.
Ik wens u veel plezier met het lezen van deze opdracht.
,Inhoudsopgave
Voorwoord..........................................................................................................................1
Inhoudsopgave...................................................................................................................2
Samenvatting......................................................................................................................3
Inleiding..............................................................................................................................4
Hoofdstuk 2 Methode.........................................................................................................8
2.1 Grondvorm/onderzoeksmethode.............................................................................................8
2.2 Onderzoekspopulatie...............................................................................................................8
2.3 Data-verzamelingsmethode......................................................................................................9
2.4 Data-analysemethode............................................................................................................10
2.5 Tijdspad..................................................................................................................................12
Hoofdstuk 3 Resultaten.....................................................................................................13
3.1 Respondenten........................................................................................................................13
3.2 Topics.....................................................................................................................................13
3.3 Resultaten per topic...............................................................................................................14
Topic 1 – Ervaringen VIM in relatie tot kwaliteit van zorg:.............................................................14
Topic 2 – Belemmeringen bij het maken van een VIM:..................................................................15
Topic 3 – Interventies om meldingsbereidheid te vergroten:........................................................16
Hoofdstuk 4 Discussie en conclusie...................................................................................18
4.1 Methodologische discussie.....................................................................................................18
4.2 Inhoudelijke discussie.............................................................................................................19
4.3 Conclusie in relatie tot onderzoeksvraag................................................................................20
Hoofdstuk 4 Aanbevelingen..............................................................................................22
Literatuurlijst....................................................................................................................23
Bijlage 1 Literatuur onderzoek/zoekstrategie....................................................................25
1.1 Databanken............................................................................................................................25
1.2 Zoektermen............................................................................................................................25
1.3 In- en exclusiecriteria..............................................................................................................26
1.4 Zoekstrategie..........................................................................................................................26
1.4.1 Relevante artikelen..............................................................................................................26
Bijlage 2 Uitnodigingen.....................................................................................................29
Bijlage 3 Getranscribeerde interviews...............................................................................30
Transcript interview 1..................................................................................................................30
Transcript interview 2..................................................................................................................33
Transcript interview 3..................................................................................................................35
Transcript interview 4..................................................................................................................37
Transcript interview 5..................................................................................................................40
Transcript interview 6..................................................................................................................42
, Bijlage 4 Interview met open codering..............................................................................45
Bijlage 5 Interview met axiaal codering.............................................................................48
Bijlage 6 Membercheck.....................................................................................................51
Bijlage 7 Peer examination................................................................................................52
Bijlage 8 Reflectie proces afstuderen.................................................................................53
Bijlage 9 Opdrachtformulier afstuderen HBO-Verpleegkunde Deeltijd...............................55
Samenvatting
Inleiding: De veiligheid van de patiënt is erbij gebaat als instellingen leren van (bijna)
incidenten. In de literatuur en praktijk komt er naar voren dat verschillende barrières
verpleegkundigen ervan weerhouden om incidenten te melden: angst dat ze de schuld
zouden krijgen van het incident, angst dat ze gestraft zouden worden voor het overtreden
van wetten en geen duidelijke richtlijnen over welke fouten gemeld moeten worden.
Vraagstelling: De centrale vraagstelling van dit afstudeeronderzoek luidt: ‘Welke
belemmeringen ervaren de verpleegkundigen op de afdeling xxx binnen het xxx ziekenhuis
te xxx ten aanzien van de meldingsbereidheid in relatie tot het Veilig Incident Melden (VIM)
en welke interventies zouden deze meldingsbereidheid kunnen vergroten?’.
Methode: Binnen dit kwalitatieve onderzoek werd gebruik gemaakt van semi-
gestructureerde interviews. Er werd gebruik gemaakt van vooraf opgestelde interviewvragen
welke voor alle respondenten gelijk was. De gesloten vragen waren vragen op demografisch
niveau en de open vragen werden beperkt tot drie afgebakende vragen. Er werd door de
onderzoeker doorgevraagd totdat er datasaturatie bereikt was.
Resultaten: Ten aanzien van de belemmeringen ervaart men het als een belemmering om
te melden omdat de melder er vaak op aangekeken wordt als schuldige. Ook wordt er
aangegeven dat het vinden en invullen van het formulier veel tijd kost. De vragenlijst die
ingevuld moet worden bij het melden van een VIM is lang en uitgebreid.
Als interventies geven de respondenten aan dat het de meldingsbereidheid zou vergroten als
de negatieve lading eraf wordt gehaald bij alle partijen die betrokken zijn bij een VIM.
Er zou meer transparantie moeten komen, ook naar het gehele ziekenhuis toe. Bepaalde
zaken komen niet alleen voor op de afdeling Xxx, maar zullen ook heus voorkomen op
andere afdelingen. Een open cultuur zou gecreëerd moeten worden.
Conclusie: De resultaten binnen het onderzoek komen overeen met de uitgevoerde
literatuurstudie waarin diverse barrières ten aanzien van het maken van een VIM aan de
orde komen. De respondenten geven aan dat deze barrières doorbroken moeten worden om
tot het gewenste resultaat te komen.
Aanbevelingen: Het is belangrijk om een open cultuur te creëren waarin er niet met vingers
naar elkaar gewezen wordt maar juist naar het incident zelf. Een systeemgerichte
benadering in plaats van een persoonsgerichte benadering. Zo verdiend de VIM-commissie
een podium om tekst een uitleg te geven over het onderwerp en het belang van een VIM en
dient er een vervolgonderzoek plaats te vinden, xxx breed.
