Geschiedenis hoofdstuk 4 t/m 6
4 De late middeleeuwen
4.1 De steden komen weer tot bloei
Casus
Streek tussen Parijs en abdij Saint-Dennis -> jaarmarkt van Lendit
- Vanaf 12e eeuw- linnen, schoenen en wol
- Aparte leermarkt + paardenhandelaren
- Volgens plattegrond, monniken zorgden voor planken + zeildoek
9 juni 1053- eerste religieus festival
- Abdij nodigde pelgrims uit voor verering relieken van klooster
- Optochten waarbij relieken werden rondgedragen
- Meer pelgrims naar Saint-Denis -> meer handelaren
Abdij stimuleerde de handel
Bisschop dreigde mensen die tegen handelaren waren uit de kerk te schoppen
Jaarmarkt groeide -> naar gebied net buiten Saint-Denis
- 80 verschillende landen
- 14e eeuw door Franse dichter: jaarmarkt van Lendit belangrijkste in Europa
De opkomst van de handel
Vanaf 11e eeuw terug meer handel
- O.a. door toegenomen opbrengsten landbouw
Oorzaken toename opbrengsten landbouw
- Drieslagstelsel: in herfst 1/3 van land zaaien met graan, in lente bij een ander 1/3 deel, de rest
van het jaar land laten rusten zodat het kon herstellen
o Leverde meer graan op dan tweeslagstelsel
- Ontginningen -> woeste gronden gebruiken als landbouwgrond (bossen en moerassen) ->
toename hoeveelheid akkers
- Vanaf late middeleeuwen gebruik van ijzeren ploegen -> later ossen vervangen door paarden.
Gevolgen toename voedsel
- Bevolking groeide
- Handel nam toe
Markten bij bevaarbare waterwegen of op kruispunten van landwegen
Lokale markten en jaarmarkten
- Saint-Denis: langeafstandshandel
Gevolgen opbloei handel
- Handelssteden werkten samen
o 12e eeuw: de Hanze -> samenwerkingsverband van handelssteden in Noord-Europa
- Koningen en landsheren bemoeiden actief met handel
o Markten stimuleerden welvaart -> landsheren bevorderden handel
o Zorgden voor veiligheid, gaven leenmannen opdracht om toezicht te houden op wegen
en markten
o Rechtbank voor oplossen van conflicten tussen handelaren
- Groeiende vraag naar geld
o Ontstaan geldeconomie en geldhandel
o Ontstaan eerste banken in Italiaanse handelssteden
, De stad herleeft
Handel zorgde voor handelsgemeenschappen in plekken met rijke aannemers (adellijk hof, militaire
vesting of klooster) of op goed bereikbare plaatsen
- Trokken ambachtslieden aan
Eerst kleine handelsgemeenschappen, daarna koning en landsheren betrokken
- Vroegen om privileges
Privileges
- Recht om jaarmarkt te houden, eigen rechtspraak regelen
- Tolvrijheid voor handelaren op plekken van de heer
- Recht om verdedigingsmuur te leggen op hun nederzetting
Stadsrecht- plaats met een aantal privileges
- Landsheren kregen in ruil voor stadsrecht belastingen en militaire steun
- Stad met stadsrechten was relatief onafhankelijk van de heer
o Eigen wetten
Plaatsen met stadsrecht en hun groepen
- Burgerrij -> mensen met burgerrecht, meeste mensen. Werden berecht door stadsgenoten als ze
iets hadden misdreven
- Patriciërs -> rijke, machtige families binnen burgers die belangrijkste bestuursfuncties vervulden
- Armere mensen zonder burgerrecht, konden in burgerrij komen door trouwen of door betalen
van geldsom
Ontstaan van gilde voor voorkomen van meer concurrentie
- Leden van gilde hadden allemaal zelfde beroep
Burgers konden zichzelf beschermen + kochten vrijheid door betalen van belasting aan landsheer
4.2 de expansie van de christelijke wereld
Casus
1187- Jeruzalem opnieuw in handen van moslims, verboden voor christelijke pelgrims
Kruistochten voor vergeving van zonden en plek in hemel
8 juni 1191- Engelse koning Richard 1 Leeuwenhart in Akko (Israël)
- Kruistocht -> strijd met moslims -> christenen terug welkom in Jeruzalem
De christelijke wereld breidt zich uit
Vanaf 11e eeuw- christelijke expansie (3 vormen)
Reconquista (herovering): Islamitisch Spanje en Portugal
- Uiteenvallen Islamitisch rijk -> christenen konden moslims verdrijven
- Omstreeks 1200- christenen al groot deel van Spanje en Portugal in bezit genomen
Kruistochten: Middellands zeegebied
- Doel -> Jeruzalem veroveren
- Katholieke kerk -> heilige missie, moslims waren barbaren die onvoldoende bescherming boden
aan christenen
o 1095- eerste kruistocht (paus Urbanius 2)
- Edelen -> bestond uit mannen van adel
o Zochten roem + leenmannen hoopten op stuk grond in Oosten
- Italiaanse handelaren -> Genua, Pisa en Venetië
o Wilden handelsprivileges in veroverde gebieden + handelsposten
- Volkskruistochten -> normale, armere mensen
o Vergeving van zonden, strandden vaak onderweg
4 De late middeleeuwen
4.1 De steden komen weer tot bloei
Casus
Streek tussen Parijs en abdij Saint-Dennis -> jaarmarkt van Lendit
- Vanaf 12e eeuw- linnen, schoenen en wol
- Aparte leermarkt + paardenhandelaren
- Volgens plattegrond, monniken zorgden voor planken + zeildoek
9 juni 1053- eerste religieus festival
- Abdij nodigde pelgrims uit voor verering relieken van klooster
- Optochten waarbij relieken werden rondgedragen
- Meer pelgrims naar Saint-Denis -> meer handelaren
Abdij stimuleerde de handel
Bisschop dreigde mensen die tegen handelaren waren uit de kerk te schoppen
Jaarmarkt groeide -> naar gebied net buiten Saint-Denis
- 80 verschillende landen
- 14e eeuw door Franse dichter: jaarmarkt van Lendit belangrijkste in Europa
De opkomst van de handel
Vanaf 11e eeuw terug meer handel
- O.a. door toegenomen opbrengsten landbouw
Oorzaken toename opbrengsten landbouw
- Drieslagstelsel: in herfst 1/3 van land zaaien met graan, in lente bij een ander 1/3 deel, de rest
van het jaar land laten rusten zodat het kon herstellen
o Leverde meer graan op dan tweeslagstelsel
- Ontginningen -> woeste gronden gebruiken als landbouwgrond (bossen en moerassen) ->
toename hoeveelheid akkers
- Vanaf late middeleeuwen gebruik van ijzeren ploegen -> later ossen vervangen door paarden.
Gevolgen toename voedsel
- Bevolking groeide
- Handel nam toe
Markten bij bevaarbare waterwegen of op kruispunten van landwegen
Lokale markten en jaarmarkten
- Saint-Denis: langeafstandshandel
Gevolgen opbloei handel
- Handelssteden werkten samen
o 12e eeuw: de Hanze -> samenwerkingsverband van handelssteden in Noord-Europa
- Koningen en landsheren bemoeiden actief met handel
o Markten stimuleerden welvaart -> landsheren bevorderden handel
o Zorgden voor veiligheid, gaven leenmannen opdracht om toezicht te houden op wegen
en markten
o Rechtbank voor oplossen van conflicten tussen handelaren
- Groeiende vraag naar geld
o Ontstaan geldeconomie en geldhandel
o Ontstaan eerste banken in Italiaanse handelssteden
, De stad herleeft
Handel zorgde voor handelsgemeenschappen in plekken met rijke aannemers (adellijk hof, militaire
vesting of klooster) of op goed bereikbare plaatsen
- Trokken ambachtslieden aan
Eerst kleine handelsgemeenschappen, daarna koning en landsheren betrokken
- Vroegen om privileges
Privileges
- Recht om jaarmarkt te houden, eigen rechtspraak regelen
- Tolvrijheid voor handelaren op plekken van de heer
- Recht om verdedigingsmuur te leggen op hun nederzetting
Stadsrecht- plaats met een aantal privileges
- Landsheren kregen in ruil voor stadsrecht belastingen en militaire steun
- Stad met stadsrechten was relatief onafhankelijk van de heer
o Eigen wetten
Plaatsen met stadsrecht en hun groepen
- Burgerrij -> mensen met burgerrecht, meeste mensen. Werden berecht door stadsgenoten als ze
iets hadden misdreven
- Patriciërs -> rijke, machtige families binnen burgers die belangrijkste bestuursfuncties vervulden
- Armere mensen zonder burgerrecht, konden in burgerrij komen door trouwen of door betalen
van geldsom
Ontstaan van gilde voor voorkomen van meer concurrentie
- Leden van gilde hadden allemaal zelfde beroep
Burgers konden zichzelf beschermen + kochten vrijheid door betalen van belasting aan landsheer
4.2 de expansie van de christelijke wereld
Casus
1187- Jeruzalem opnieuw in handen van moslims, verboden voor christelijke pelgrims
Kruistochten voor vergeving van zonden en plek in hemel
8 juni 1191- Engelse koning Richard 1 Leeuwenhart in Akko (Israël)
- Kruistocht -> strijd met moslims -> christenen terug welkom in Jeruzalem
De christelijke wereld breidt zich uit
Vanaf 11e eeuw- christelijke expansie (3 vormen)
Reconquista (herovering): Islamitisch Spanje en Portugal
- Uiteenvallen Islamitisch rijk -> christenen konden moslims verdrijven
- Omstreeks 1200- christenen al groot deel van Spanje en Portugal in bezit genomen
Kruistochten: Middellands zeegebied
- Doel -> Jeruzalem veroveren
- Katholieke kerk -> heilige missie, moslims waren barbaren die onvoldoende bescherming boden
aan christenen
o 1095- eerste kruistocht (paus Urbanius 2)
- Edelen -> bestond uit mannen van adel
o Zochten roem + leenmannen hoopten op stuk grond in Oosten
- Italiaanse handelaren -> Genua, Pisa en Venetië
o Wilden handelsprivileges in veroverde gebieden + handelsposten
- Volkskruistochten -> normale, armere mensen
o Vergeving van zonden, strandden vaak onderweg
