ZSO 23 preventie en opvolging vallen en fixatie
Vallen
: onverwachte gebeurtenis waarbij persoon op grond, vloer / lager gelegen niveau
terechtkomt
Gevolgen vallen:
- Fysieke gevolgen
: botfracturen, letsels, ontwrichtingen, hersentrauma, overlijden
- Pyschische gevolgen
: angst opnieuw vallen verhoogde afh depressie, sociale isolatie, verminderd
zelfvertrouwen
- Juridische gevolgen
: klachten pt en familieleden juridische geschillen
- Financiële gevolgen
: alle bovenstaande gevolgen brengen extra kosten met zich mee
Praktijkrichtlijnen
STAP 1: CASE FINDING
: Identificeren risicogroep adhv valgeschiedenis en klinisch oordeel (lid team arts / vpk)
Risico pt:
- Opgenomen zh omw val / gevallen afgelopen 6 mnd / gevallen tijdens zh opname
- Gzh werkers oordelen of pt verhoogd valrisico heeft
STAP 2: MULTIFACTORIËLE EVALUATIE
Doel: valrisicofactoren gedatailleerde, systematische wijze in kaart brengen en evalueren
door team, noteren pt dossier valrisico’s in kaart brengen
Valgescheidenis nagaan door:
- Hoe vaak gevallen in laatste 6 mnd?
- Valincident volledig beschrijven
o Wat pt vlak ervoor / tijdens aan doen
o Of pt voelde aankomen prodromen
o Zelf recht geraakt
o Bewustzijn verloren
Risicofactoren vallen (geriatrische zh setting)
- Evenwicht Medicatie Mentale status Valangst Orthostatische Zicht - Voeten
- Mobiliteit hypotensie - Schoeisel
- Spierkracht
, 1. Evenwicht, mobiliteit, spierkracht
Bij onderzoeken, evalueren bovenstaande factoren rekening houden met:
- Testen in staat fysieke mogelijkheden oudere na gaan
- Mogelijk geïndividualiseerd oefenprogramma opstellen
- Dezelfde testen ook in staat effect interventie nagaan
- Tijdens testen blijft vpk bij pt
Versch testen:
- Timed up & go test
- Four test balance scale
- Functional reach
- Timed chair-stand-test
2. Medicatie
- Vaak meerdere gnm tegelijk -> onderlinge interactie mogelijk -> verhoogd risico
vallen
- Bep gnm grotere impact valrisico risicovolle gnm
- Werking, klaring gnm gewijzigd door nierfalen, leverfalen, veranderde
lichaamsconstitutie, gewijzigde albuminegehalte bloed
Bij opname steeds medicatielijst pt nakijken
Gnm met hoger valrisico:
Sedativa (vooral Benzodiazepines)
: verhoogd valrisico door effecten centraal zs sederend (kalmerend) effect
Antidepressiva
: verhoogd valrisico door effecten centraal zs, SSRI’s effect botopbouw waardoor ouderen
gevoeliger zijn voor bijwerking deze middelen
Anti-parkinson
: verhoogd valrisico door kans anticholinerge effecten bv. wazig zien, verwardheid, duizeligheid, problemen
cognitie
Anti-hypertensiva
: verhoogd valrisico door bd verlagend effect (symptomen orthostatische hypotensie indicatie kritisch bekijken om
doseringverlaging overwegen)
Diuretica
: risico hypokaliëmie (kan leiden tot hartritmestoornissen) met zwaktegevoel, paresthesieën,
spierkrampen onderste lidmaten voornamelijk in combi antihypertensiva
Hypnotica
- Langwerkende middelen vermijden bv. diazepam, nitrazepam, flunitrazepam, flurazepam
- Kortwerkende middelen hoger valrisico door snelle inwerkingstijd bv. midazolam
Vallen
: onverwachte gebeurtenis waarbij persoon op grond, vloer / lager gelegen niveau
terechtkomt
Gevolgen vallen:
- Fysieke gevolgen
: botfracturen, letsels, ontwrichtingen, hersentrauma, overlijden
- Pyschische gevolgen
: angst opnieuw vallen verhoogde afh depressie, sociale isolatie, verminderd
zelfvertrouwen
- Juridische gevolgen
: klachten pt en familieleden juridische geschillen
- Financiële gevolgen
: alle bovenstaande gevolgen brengen extra kosten met zich mee
Praktijkrichtlijnen
STAP 1: CASE FINDING
: Identificeren risicogroep adhv valgeschiedenis en klinisch oordeel (lid team arts / vpk)
Risico pt:
- Opgenomen zh omw val / gevallen afgelopen 6 mnd / gevallen tijdens zh opname
- Gzh werkers oordelen of pt verhoogd valrisico heeft
STAP 2: MULTIFACTORIËLE EVALUATIE
Doel: valrisicofactoren gedatailleerde, systematische wijze in kaart brengen en evalueren
door team, noteren pt dossier valrisico’s in kaart brengen
Valgescheidenis nagaan door:
- Hoe vaak gevallen in laatste 6 mnd?
- Valincident volledig beschrijven
o Wat pt vlak ervoor / tijdens aan doen
o Of pt voelde aankomen prodromen
o Zelf recht geraakt
o Bewustzijn verloren
Risicofactoren vallen (geriatrische zh setting)
- Evenwicht Medicatie Mentale status Valangst Orthostatische Zicht - Voeten
- Mobiliteit hypotensie - Schoeisel
- Spierkracht
, 1. Evenwicht, mobiliteit, spierkracht
Bij onderzoeken, evalueren bovenstaande factoren rekening houden met:
- Testen in staat fysieke mogelijkheden oudere na gaan
- Mogelijk geïndividualiseerd oefenprogramma opstellen
- Dezelfde testen ook in staat effect interventie nagaan
- Tijdens testen blijft vpk bij pt
Versch testen:
- Timed up & go test
- Four test balance scale
- Functional reach
- Timed chair-stand-test
2. Medicatie
- Vaak meerdere gnm tegelijk -> onderlinge interactie mogelijk -> verhoogd risico
vallen
- Bep gnm grotere impact valrisico risicovolle gnm
- Werking, klaring gnm gewijzigd door nierfalen, leverfalen, veranderde
lichaamsconstitutie, gewijzigde albuminegehalte bloed
Bij opname steeds medicatielijst pt nakijken
Gnm met hoger valrisico:
Sedativa (vooral Benzodiazepines)
: verhoogd valrisico door effecten centraal zs sederend (kalmerend) effect
Antidepressiva
: verhoogd valrisico door effecten centraal zs, SSRI’s effect botopbouw waardoor ouderen
gevoeliger zijn voor bijwerking deze middelen
Anti-parkinson
: verhoogd valrisico door kans anticholinerge effecten bv. wazig zien, verwardheid, duizeligheid, problemen
cognitie
Anti-hypertensiva
: verhoogd valrisico door bd verlagend effect (symptomen orthostatische hypotensie indicatie kritisch bekijken om
doseringverlaging overwegen)
Diuretica
: risico hypokaliëmie (kan leiden tot hartritmestoornissen) met zwaktegevoel, paresthesieën,
spierkrampen onderste lidmaten voornamelijk in combi antihypertensiva
Hypnotica
- Langwerkende middelen vermijden bv. diazepam, nitrazepam, flunitrazepam, flurazepam
- Kortwerkende middelen hoger valrisico door snelle inwerkingstijd bv. midazolam
