Samenvatting basisbegrippen
microbiologie: Labo
Prof: Veerle Keijers & Sara Moens
Wetenschap Micro-organismen
- Één of meerdere cellen
- Geen of zeer weinig celdifferentiatie
- Bacteriën, schimmels, protozoa, virussen
Labo ‘Basisbegrippen’ microbiologie
- Besef overal micro-organismen belang hygiëne
- Microscoop
- Veilig werken
- Opgroeien / kweken
- Bestuderen soorten
Evaluatie lab (=25% van totale OPO theorie: 75%)
- 40% permanente evaluatie: (geen herkansing in 2e zit)
o = aanwezigheid, attitude, voorbereiding, verslagen, praktisch werk, …
- 60% examenopdracht
o = praktisch + schriftelijk (laatste sessie)
- Indien geslaagd op totale lab (= PE + ex) overdracht cijfer naar 2de zit
Algemene richtlijnen:
- Bioveiligheid door inperking
o Wit werkoppervlak (ontsmet)
o Bunsenbranders
o Pipetvullers gebruiken (bv peertje)
o Vermijd aerosols
Bv. Niets van een hogere hoogte ergens in/op gieten
o Meteen ontsmetten bij morsen
- Merk materiaal
- Einde practicum: alles gepast opruimen – kranen dicht? – tafel ontsmetten (70% ethanol) –
handen wassen…
- Gedraag je energiebewust en duurzaam!
- Biologisch afval:
o Hergebruik: verzamelen (per soort) voor sterilisatie
o Wegwerp: Kartonnen doos / Gele plastic bak
, Kartonnen doos: brandbaar – niet breekbaar – niet scherp, 2,08euro/doos
Plastieken bak: glas – scherpe voorwerpen – vloeistoffen, 6,45euro/doos
- Vloeistoffen (kleuringen): afvalvat
Definities van risicoklassen
Risicoklasse 1 Niet pathogeen Niet pathogeen voor mensen, dieren en planten.
Niet schadelijk voor milieu.
Of verwaarloosbaar risico voor mens en leefmilieu op
laboratoriumschaal.
Evt. allergeen opportunistische pathogenen
Risicoklasse 2 Zwak pathogeen Laag infectievermogen en goed te bestrijden.
Risicoklasse 3 Matig pathogeen Zeer infectieus, maar goed te bestrijden
Of matig infectieus maar nauwelijks te bestrijden
Risicoklasse 4 Zwaar pathogeen Zeer infectieus, vaak dodelijk,
En niet of nauwelijks te bestrijden.
Richtlijnen: verslagen
- Naam, reeks, datum, Staal, vergroting (microscopie)
- Essentie, maar volledig. Begrijp wat je (be)schrijft. Geen copy-paste !
- Wees kritisch: Eigen resultaten. Vermeld fouten & geef mogelijke oplossing
- Schrijfwijze van bacterienamen: Genus species of Genus species vb. Escherichia coli of
Escherichia coli
- Kritische reflectie: Wat heb je geleerd, Wat ging mis, Wat kan beter,…
Hoofdstuk 1: Microscopie – Negatieve kleuring
Grootte-orde biologische structuren: Blote oog – lichtmicroscoop – elektronenmicroscoop
- Lichtmicroscoop: 1mm – 100µm – 100nm
, 1. Bouw en samenstelling
Onderdelen kunnen benoemen + functie kennen
2 lenzensystemen (vergroting)
- Boven: Oculair-lens = 10x
- Onder: Objectief-lens = 4x, 10x, 40x
DROOG
= 100x OLIE
Oculair x objectief = totale vergroting
Oplossend vermogen = resolutie ( Scheidbare
afstand)
~ Numerieke apertuur (lenzen)
~ Golflengte λ
Beeld dat we zien is ondersteboven/gespiegeld.
Olie-immersielens: 100x objectief
Gebruik van immersie-olie betere breking van
lichtstralen
- Bij duidelijk beeld met grootste droog objectief
(40X): revolver halverwege tss 40X en 100X
- Druppel immersie-olie op preparaat (voorzichtig!)
- Immersielens voorzichtig boven preparaat draaien:
lens komt in de olie
- Beeldscherpte (fijnregelschroef) en lichtsterkte (condensor, diafragma) bijregelen
- METEEN na ELK gebruik olie-immersielens reinigen met doekje met reinigingsproduct
(isopropanol)
!!! OPM. GEEN contact tss OLIE- en DROOG (4x/10x/40x)-objectieven !!! (draai altijd in de goede richting)
Preparaat maken
Begin altijd met propere glaasjes! Geen vingerafdrukken!
- Droog preparaat: draagglaasje - dekglaasje
- Nat preparaat:
o Druppel water (of fysiologische zoutoplossing) op draagglas & te onderzoeken item
(‘vast’) in de druppel leggen
, o OF: (‘vloeibaar’) druppel staal op draagglaasje
Afdekken met dekglaasje (opletten voor luchtbellen): voorzichtig vanuit schuine stand
2. Werking
3. Werkwijze
A. Gebruik
Bekijken van preparaten: werkwijze:
- Microscoop aan - condensor boven
- Afstand tussen oculairen goed?
- Objecttafel: laagste stand (grofregelschroef)
- Klem preparaat op objecttafel
- kleinste vergroting (4x objectief)
- objecttafel helemaal boven (grofregelschroef)
- langzaam objecttafel beneden, tot je een beeld krijgt (grofregelschroef)
OPM. vanaf nu enkel nog fijnregelschroef!!!
- Verschuif preparaat tot mooi centraal beeld (kruistafelschroeven), scan het beeld regelmatig
- Stel scherp (fijnregelschroef)
- Regel condensor en diafragma optimale belichting (bij elke verandering van vergroting en
voor elk preparaat opnieuw)
- Ga stelselmatig over naar grotere vergroting en micrometreer (enkel fijnregelschroef-
parfocaal! (= de objectieflenzen zijn alle 4 met dezelfde focus ingebouwd in die revolver))
B. Onderhoud microscoop
- Microscoop verplaatsen: bij statief (ophangarm en voet!)
- Bij morsen: direct reinigen met doekje (evt detergent)
- Lenzen evt reinigen met doekje
- Olie-immersielens onmiddellijk na gebruik proper maken (isopropanol)
o OPM: GEEN contact tss OLIE en DROOG-objectieven!!!
- Aan het einde van een oefening/practicum: CHECK LIST
o Objecttafel in laagste stand
o Kleinste objectieflens voordraaien
o Preparaat verwijderen
o Objecttafel reinigen
o Microscoop uitschakelen
o Microscoop afdekken (hoes)
o Microscoop op de hoek van de tafel zetten
4. Richtlijnen schetsen
1) Algemeen
a. Volledige titel van preparaat
b. Totale vergroting
c. Kleurpotlood of fijne stiften
d. Voldoende groot, open vormen
e. Beknopte beschrijving van je waarneming
2) Detailtekening
a. Weergave van 1 cel of klein groepje cellen
b. Vorm van de cellen
c. Verschil in grootte en celwanddikte
microbiologie: Labo
Prof: Veerle Keijers & Sara Moens
Wetenschap Micro-organismen
- Één of meerdere cellen
- Geen of zeer weinig celdifferentiatie
- Bacteriën, schimmels, protozoa, virussen
Labo ‘Basisbegrippen’ microbiologie
- Besef overal micro-organismen belang hygiëne
- Microscoop
- Veilig werken
- Opgroeien / kweken
- Bestuderen soorten
Evaluatie lab (=25% van totale OPO theorie: 75%)
- 40% permanente evaluatie: (geen herkansing in 2e zit)
o = aanwezigheid, attitude, voorbereiding, verslagen, praktisch werk, …
- 60% examenopdracht
o = praktisch + schriftelijk (laatste sessie)
- Indien geslaagd op totale lab (= PE + ex) overdracht cijfer naar 2de zit
Algemene richtlijnen:
- Bioveiligheid door inperking
o Wit werkoppervlak (ontsmet)
o Bunsenbranders
o Pipetvullers gebruiken (bv peertje)
o Vermijd aerosols
Bv. Niets van een hogere hoogte ergens in/op gieten
o Meteen ontsmetten bij morsen
- Merk materiaal
- Einde practicum: alles gepast opruimen – kranen dicht? – tafel ontsmetten (70% ethanol) –
handen wassen…
- Gedraag je energiebewust en duurzaam!
- Biologisch afval:
o Hergebruik: verzamelen (per soort) voor sterilisatie
o Wegwerp: Kartonnen doos / Gele plastic bak
, Kartonnen doos: brandbaar – niet breekbaar – niet scherp, 2,08euro/doos
Plastieken bak: glas – scherpe voorwerpen – vloeistoffen, 6,45euro/doos
- Vloeistoffen (kleuringen): afvalvat
Definities van risicoklassen
Risicoklasse 1 Niet pathogeen Niet pathogeen voor mensen, dieren en planten.
Niet schadelijk voor milieu.
Of verwaarloosbaar risico voor mens en leefmilieu op
laboratoriumschaal.
Evt. allergeen opportunistische pathogenen
Risicoklasse 2 Zwak pathogeen Laag infectievermogen en goed te bestrijden.
Risicoklasse 3 Matig pathogeen Zeer infectieus, maar goed te bestrijden
Of matig infectieus maar nauwelijks te bestrijden
Risicoklasse 4 Zwaar pathogeen Zeer infectieus, vaak dodelijk,
En niet of nauwelijks te bestrijden.
Richtlijnen: verslagen
- Naam, reeks, datum, Staal, vergroting (microscopie)
- Essentie, maar volledig. Begrijp wat je (be)schrijft. Geen copy-paste !
- Wees kritisch: Eigen resultaten. Vermeld fouten & geef mogelijke oplossing
- Schrijfwijze van bacterienamen: Genus species of Genus species vb. Escherichia coli of
Escherichia coli
- Kritische reflectie: Wat heb je geleerd, Wat ging mis, Wat kan beter,…
Hoofdstuk 1: Microscopie – Negatieve kleuring
Grootte-orde biologische structuren: Blote oog – lichtmicroscoop – elektronenmicroscoop
- Lichtmicroscoop: 1mm – 100µm – 100nm
, 1. Bouw en samenstelling
Onderdelen kunnen benoemen + functie kennen
2 lenzensystemen (vergroting)
- Boven: Oculair-lens = 10x
- Onder: Objectief-lens = 4x, 10x, 40x
DROOG
= 100x OLIE
Oculair x objectief = totale vergroting
Oplossend vermogen = resolutie ( Scheidbare
afstand)
~ Numerieke apertuur (lenzen)
~ Golflengte λ
Beeld dat we zien is ondersteboven/gespiegeld.
Olie-immersielens: 100x objectief
Gebruik van immersie-olie betere breking van
lichtstralen
- Bij duidelijk beeld met grootste droog objectief
(40X): revolver halverwege tss 40X en 100X
- Druppel immersie-olie op preparaat (voorzichtig!)
- Immersielens voorzichtig boven preparaat draaien:
lens komt in de olie
- Beeldscherpte (fijnregelschroef) en lichtsterkte (condensor, diafragma) bijregelen
- METEEN na ELK gebruik olie-immersielens reinigen met doekje met reinigingsproduct
(isopropanol)
!!! OPM. GEEN contact tss OLIE- en DROOG (4x/10x/40x)-objectieven !!! (draai altijd in de goede richting)
Preparaat maken
Begin altijd met propere glaasjes! Geen vingerafdrukken!
- Droog preparaat: draagglaasje - dekglaasje
- Nat preparaat:
o Druppel water (of fysiologische zoutoplossing) op draagglas & te onderzoeken item
(‘vast’) in de druppel leggen
, o OF: (‘vloeibaar’) druppel staal op draagglaasje
Afdekken met dekglaasje (opletten voor luchtbellen): voorzichtig vanuit schuine stand
2. Werking
3. Werkwijze
A. Gebruik
Bekijken van preparaten: werkwijze:
- Microscoop aan - condensor boven
- Afstand tussen oculairen goed?
- Objecttafel: laagste stand (grofregelschroef)
- Klem preparaat op objecttafel
- kleinste vergroting (4x objectief)
- objecttafel helemaal boven (grofregelschroef)
- langzaam objecttafel beneden, tot je een beeld krijgt (grofregelschroef)
OPM. vanaf nu enkel nog fijnregelschroef!!!
- Verschuif preparaat tot mooi centraal beeld (kruistafelschroeven), scan het beeld regelmatig
- Stel scherp (fijnregelschroef)
- Regel condensor en diafragma optimale belichting (bij elke verandering van vergroting en
voor elk preparaat opnieuw)
- Ga stelselmatig over naar grotere vergroting en micrometreer (enkel fijnregelschroef-
parfocaal! (= de objectieflenzen zijn alle 4 met dezelfde focus ingebouwd in die revolver))
B. Onderhoud microscoop
- Microscoop verplaatsen: bij statief (ophangarm en voet!)
- Bij morsen: direct reinigen met doekje (evt detergent)
- Lenzen evt reinigen met doekje
- Olie-immersielens onmiddellijk na gebruik proper maken (isopropanol)
o OPM: GEEN contact tss OLIE en DROOG-objectieven!!!
- Aan het einde van een oefening/practicum: CHECK LIST
o Objecttafel in laagste stand
o Kleinste objectieflens voordraaien
o Preparaat verwijderen
o Objecttafel reinigen
o Microscoop uitschakelen
o Microscoop afdekken (hoes)
o Microscoop op de hoek van de tafel zetten
4. Richtlijnen schetsen
1) Algemeen
a. Volledige titel van preparaat
b. Totale vergroting
c. Kleurpotlood of fijne stiften
d. Voldoende groot, open vormen
e. Beknopte beschrijving van je waarneming
2) Detailtekening
a. Weergave van 1 cel of klein groepje cellen
b. Vorm van de cellen
c. Verschil in grootte en celwanddikte
