Samenvatting ziekteleerboek
Bloed en bloedvormende organen
Anemie
Ernstige anemie = weefsels in rust krijgen te weinig zuurstof
anemische patiënt komt in moeilijkheden wanneer bepaalde belangrijke organen zuurstof tekort
hebben.
Ziekteprocessen voorafgaand aan anemie:
- verstoring van erytropoëse
- versnelde afbraak erytrocyten (hemolyse)
- bloedverlies
- of combinatie van alle 3
Verschijnselen lichte anemie
- bleke huid en slijmvliezen
- verminderd prestatie vermogen (vermoeid, minder melk of groei)
Verschijnselen ernstige anemie
- vitale organen met zuurstoftekort na inspanning maar uiteindelijk ook na rust
Pathogenese kan ook invloed hebben op de verschijnselen:
- bloeding in voorste of achterste deel van maag-darmkanaal melaena (zwarte ontlasting) of
ontlasting met bloed
- bloeding in urinewegen geeft hematurie (bloedige urine)
- bloeding in thorax door compressie van longen leidt tot benauwdheid
- bloeding in spieren of gewrichten leidt tot pijn en locomotieproblemen
- hemolyse geeft afbraakproducten van erytrocyten rode of bruine urine als gevolg van
hemoglobinurie en bilirubinurie of oranje ontlasting door verhoogde urobilineconcentratie en soms
icterus (=geelzucht)
Klinische gevolgen:
- versnelling ademhaling en pols en vergroot slagvolume (onmiddellijke gevolgen)
- hart hypertrofie
- lage hematocriet geeft compenserende factor
- lage viscositeit (steile pols, hartgeruis)
2,3-difosfoglyceraat (2,3-DPG)
neemt onder invloed van lage zuurstofspanning binnen 24 uur toe. Zuurstofdissociatiecurve schuift
naar rechts, hemoglobine staat gemakkelijker zuurstof af aan weefsels.
patiënten met geleidelijke ontstane anemie vertonen minder verschijnselen dan acute hemolytische
anemie patiënten.
Honden met acute hemolytische anemie:
- levernecrose
door als gevolg van acute daling van zuurstofspanning in de vena portae met daardoor een acuut
zuurstoftekort. zichtbaar als icterus door uitscheiden bilirubine via gal
, Bij inwendige bloedingen gaat geen ijzer verloren. Afhankelijk van de plaats kunnen erytrocyten weer
terug opgenomen worden. Bij afbraak door macrofagen kan ijzer worden hergebruikt.
Hemolyse
intravasaal, extravasaal of als combinatie plaatsvinden
Oorzaken:
- erfelijke deficiënties van enzymen die bij glycolyse zijn betrokken, zoals hexokinase, pyruvaatkinase
en fosfofructokinase (vaak bij alkalose na bijv. hyperventilatie).
- deficiëntie van glucose-6-fosfaat dehydrogenase, wanneer erytrocyt aan sterke oxydatie wordt
blootgesteld zodat vrije radicalen ontstaan
Heinz-body anemie = wanneer hemaglobine denatureert en samen klontert tot heinz bodies, de
celmembraan raakt beschadigd en erytrocyt wordt opgeruimd (kan ontstaat door vergiftiging met
kamfer, uien en nitraat). Vaak gepaard met methemoglobinemie. Paracetamol veroorzaakt bij katten
in lage dosis heinz body anmie samen met methemoglobinemie.
Hereditaire sferocytose = erytrocyten zijn stug en bolvormig, passeren de capillairen vertraagd en
worden snel afgebroken door macrofagen. Golden retriever, nauwelijks verschijnselen maar in enkel
geval treedt hemolyse op door infectieziekten of medicijnen.
Leveraandoeningen kunnen lipidensamenstelling van het plasma verstoren en aldus tot abnormale
opbouw van celmembraan leiden.
verlies cholesterol doet cel zwellen. Bij toename van cholesterol plat de cel af
Immuungemedieerde hemolytische anemie (IHA) = autologe antilichamen, komt secundair voor in
combinatie met neoplasieën van bloedcelvormende organen.
Bij primaire IHA zit de oorzaak in kruisactiviteit van erytrocytaire antigenen en exogene antigenen
(viraal, bacterieel). Idiopatische IHA = auto-immune IHA
Incomplete (niet hemolyserende) antilichamen (IgG) opsoniseren de erytrocyt dan gefagocyteerd
door monocyt buiten bloedbaan afgebroken
Complete (hemolyserende) antilichamen zijn van IgM klasse. IgM kan makkelijker agglutineren dan
IgG doordat het de erytrocyten afstand makkelijker kan overbruggen door agglutinatie lopen de
capillairen vast, in extreme omstandigheden (hoge concentratie IgM en lage temperatuur) gebeurt
dit in de extremiteiten en veroorzaakt necrose (koudeagglutinatiesyndroom).
MCV = mean cell volume
MCH = mean hemaglobin volume
MCHC = mean celle hemoglobin concetration
Nieren geven EPO af afhankelijk van zuurstof spanning in bloed bevorderd proliferatie van
stamcellen tot (pr)erytroblasten in beenmerg
ernstige anemie en goed functionerend beenmerg: verlopen celrijping en celdeling sneller en wordt
kern van erytroblast eerder uitgestoten, waarna celdelingen stoppen celproductie neemt toe en
erytrocyten in bloed zijn rijker aan RNA en groter hoger MCV, hoger MCH, lage MCHC deze
jonge cellen zijn blauwer (polychromatisch) in bloeduitstrijkje.
Bloed en bloedvormende organen
Anemie
Ernstige anemie = weefsels in rust krijgen te weinig zuurstof
anemische patiënt komt in moeilijkheden wanneer bepaalde belangrijke organen zuurstof tekort
hebben.
Ziekteprocessen voorafgaand aan anemie:
- verstoring van erytropoëse
- versnelde afbraak erytrocyten (hemolyse)
- bloedverlies
- of combinatie van alle 3
Verschijnselen lichte anemie
- bleke huid en slijmvliezen
- verminderd prestatie vermogen (vermoeid, minder melk of groei)
Verschijnselen ernstige anemie
- vitale organen met zuurstoftekort na inspanning maar uiteindelijk ook na rust
Pathogenese kan ook invloed hebben op de verschijnselen:
- bloeding in voorste of achterste deel van maag-darmkanaal melaena (zwarte ontlasting) of
ontlasting met bloed
- bloeding in urinewegen geeft hematurie (bloedige urine)
- bloeding in thorax door compressie van longen leidt tot benauwdheid
- bloeding in spieren of gewrichten leidt tot pijn en locomotieproblemen
- hemolyse geeft afbraakproducten van erytrocyten rode of bruine urine als gevolg van
hemoglobinurie en bilirubinurie of oranje ontlasting door verhoogde urobilineconcentratie en soms
icterus (=geelzucht)
Klinische gevolgen:
- versnelling ademhaling en pols en vergroot slagvolume (onmiddellijke gevolgen)
- hart hypertrofie
- lage hematocriet geeft compenserende factor
- lage viscositeit (steile pols, hartgeruis)
2,3-difosfoglyceraat (2,3-DPG)
neemt onder invloed van lage zuurstofspanning binnen 24 uur toe. Zuurstofdissociatiecurve schuift
naar rechts, hemoglobine staat gemakkelijker zuurstof af aan weefsels.
patiënten met geleidelijke ontstane anemie vertonen minder verschijnselen dan acute hemolytische
anemie patiënten.
Honden met acute hemolytische anemie:
- levernecrose
door als gevolg van acute daling van zuurstofspanning in de vena portae met daardoor een acuut
zuurstoftekort. zichtbaar als icterus door uitscheiden bilirubine via gal
, Bij inwendige bloedingen gaat geen ijzer verloren. Afhankelijk van de plaats kunnen erytrocyten weer
terug opgenomen worden. Bij afbraak door macrofagen kan ijzer worden hergebruikt.
Hemolyse
intravasaal, extravasaal of als combinatie plaatsvinden
Oorzaken:
- erfelijke deficiënties van enzymen die bij glycolyse zijn betrokken, zoals hexokinase, pyruvaatkinase
en fosfofructokinase (vaak bij alkalose na bijv. hyperventilatie).
- deficiëntie van glucose-6-fosfaat dehydrogenase, wanneer erytrocyt aan sterke oxydatie wordt
blootgesteld zodat vrije radicalen ontstaan
Heinz-body anemie = wanneer hemaglobine denatureert en samen klontert tot heinz bodies, de
celmembraan raakt beschadigd en erytrocyt wordt opgeruimd (kan ontstaat door vergiftiging met
kamfer, uien en nitraat). Vaak gepaard met methemoglobinemie. Paracetamol veroorzaakt bij katten
in lage dosis heinz body anmie samen met methemoglobinemie.
Hereditaire sferocytose = erytrocyten zijn stug en bolvormig, passeren de capillairen vertraagd en
worden snel afgebroken door macrofagen. Golden retriever, nauwelijks verschijnselen maar in enkel
geval treedt hemolyse op door infectieziekten of medicijnen.
Leveraandoeningen kunnen lipidensamenstelling van het plasma verstoren en aldus tot abnormale
opbouw van celmembraan leiden.
verlies cholesterol doet cel zwellen. Bij toename van cholesterol plat de cel af
Immuungemedieerde hemolytische anemie (IHA) = autologe antilichamen, komt secundair voor in
combinatie met neoplasieën van bloedcelvormende organen.
Bij primaire IHA zit de oorzaak in kruisactiviteit van erytrocytaire antigenen en exogene antigenen
(viraal, bacterieel). Idiopatische IHA = auto-immune IHA
Incomplete (niet hemolyserende) antilichamen (IgG) opsoniseren de erytrocyt dan gefagocyteerd
door monocyt buiten bloedbaan afgebroken
Complete (hemolyserende) antilichamen zijn van IgM klasse. IgM kan makkelijker agglutineren dan
IgG doordat het de erytrocyten afstand makkelijker kan overbruggen door agglutinatie lopen de
capillairen vast, in extreme omstandigheden (hoge concentratie IgM en lage temperatuur) gebeurt
dit in de extremiteiten en veroorzaakt necrose (koudeagglutinatiesyndroom).
MCV = mean cell volume
MCH = mean hemaglobin volume
MCHC = mean celle hemoglobin concetration
Nieren geven EPO af afhankelijk van zuurstof spanning in bloed bevorderd proliferatie van
stamcellen tot (pr)erytroblasten in beenmerg
ernstige anemie en goed functionerend beenmerg: verlopen celrijping en celdeling sneller en wordt
kern van erytroblast eerder uitgestoten, waarna celdelingen stoppen celproductie neemt toe en
erytrocyten in bloed zijn rijker aan RNA en groter hoger MCV, hoger MCH, lage MCHC deze
jonge cellen zijn blauwer (polychromatisch) in bloeduitstrijkje.
