Inleiding
Veel wijzigingen in de loop der jaren:
• echtscheiding
Voorbeeld:
Politiek: echtscheiding zo lang mogelijk trekken zodat mensen het beu worden -> vrouw
van 55 jaar wou scheiden want man zat elke dag op café en kwam zat elke avond thuis
en rook naar de sigaretten -> advocaat: “hoeveel inkomen van jullie samen?” -> vrouw:
2.000 euro -> na echtscheiding zal vrouw het moeten stellen met 1.000 -> onmogelijk om
te overleven kost veel geld + moeilijk maken door het lang te laten duren
nu: veel makkelijker
• holebi-adoptie
holebi-huwelijk bestaat nu ook
• internering
= wanneer iemand een misdrijf begaat en blijkt dat die persoon op dat moment niet over
alle geestesvermogens beschikte
behandeling in de plaats van gevangenisstraf
Paar jaar geleden: aparte vleugel in gevangenis & cipiers droegen witte jas & gaven soms
pillen -> door Europees hof tientallen keren veroordeeld -> nu: op Linkeroever forensisch
psychiatrisch centrum (ook in Gent) evolutie -> menselijker gelaat gekregen
• bescherming persoon
Voorbeeld:
Vrouw gaat naar huisarts & zegt mijn man misdraagt zich -> dokter schrijft briefje -> naar
burgemeester daarmee -> die zegt dan dat de politie die man moet gaan ophalen, want
die hoort niet thuis in de samenleving, maar in het gekkenhuis
vandaag: vrederechter oordeelt -> max. 2 jaar in instelling opgenomen worden onder
controle
• nationaliteit
er zijn er die geen nationaliteit hebben & sommigen die er 3 hebben
Voorbeeld:
Kind wordt in Palestina geboren in een vluchtelingenkamp -> je krijgt in Palestina geen
nationaliteit -> dus je hebt er geen
nationaliteit kan ook worden afgenomen
, Voorbeeld:
Vader is Spaans, moeder Belg & kind geboren in Argentinië -> 3 nationaliteiten, want
Argentinië geeft u een nationaliteit als je daar wordt geboren
• relativiteit bij geschiedkundige & rechtsvergelijkende analyse
geschiedkundig: 30 jaar geleden zag een echtscheiding er helemaal anders uit
rechtsvergelijkend: huwen in Zweden is helemaal anders dan huwen in Roemenië
ze doen nog altijd alsof het “nieuw” is
1. Begripsbepaling
A. Formele begripsbepaling
• burgerlijk recht
• “personen” -> art. 7 – 515 oud BW
• afzonderlijke wetgeving
heel aantal wijzigingen gebeurd -> menselijke relaties zijn geëvolueerd
• internationale verdragen -> garantie tegen de politiek die soms maatregelen
opleggen die niet goed zijn voor burgers
B. Inhoudelijke begripsbepaling
Personenrecht
= algemene begrippen & beginselen van de persoon + de regeling omtrent het
statuut & de bescherming van de persoon als enkeling
Familierecht
= privaatrechtelijke verhoudingen tussen personen
• verticaal familierecht
verhoudingen die ontstaan uit seksuele betrekkingen & uit andere wijzen van
voortplanting & daarmee vergelijkbare verhoudingen
• horizontaal familierecht
verhoudingen tussen personen die zich in een samenlevingsverband bevinden
dat doorgaans (niet noodzakelijk) rechtstreeks / onrechtstreeks op seksualiteit
is gebaseerd
“gezinsrecht” = binnen het gezin -> gedeelte van familierecht
2. Raakvlakken met andere rechtsvakken
het huwelijksvermogensrecht
vermogensstelsels van de echtgenoten worden geregeld
verbonden met huwelijksrecht (dus met familierecht) + familiaal vermogensrecht
Huwelijksgoederenrecht: belangrijk bij echtscheiding + erfenis
, het erfrecht
erfrechtelijke overgang van de goederen binnen de familie
verhoudingen tussen partners & tussen personen tussen wie een
afstammingsrelatie bestaat
Voorbeeld:
Familielid had verre aangetrouwde familie & krijgt erfenis -> man & vrouw
afgesproken om alles aan dierenbescherming te geven, maar nog niet geregeld ->
vrouw wordt heel ziek & man ongelukkig waardoor die ook in ziekenhuis beland ->
vrouw ’s morgens dood & man in de middag -> familielid alles geërfd -> als man eerst
was gestorven & dan vrouw -> had die dat niet geërfd
het gerechtelijk privaatrecht
+-10 jaar geleden: familierechtbank -> 1 dossier + 1 rechter
Personenrecht: geconcentreerd bij vrederechter
Bemiddelen via KMS
bemiddeling voor juristen moeilijk omdat ze snel geneigd zijn om te zeggen zo is
het & niet anders, maar mensen moeten zelf oplossing vinden -> je kan ook naar
rechtbank gaan (gratis)
KMS: kamer minnelijke schikking
proberen mensen aan te sturen om bemiddeling te proberen
Hoorrecht
kinderen vanaf 12 jaar iets in de rechtszaak i.v.m. echtscheiding te zeggen hebben
Voorbeeld:
Echtscheiding: man & vrouw hebben kind van 12 jaar -> mama komt thuis & zegt
“voortaan om de 14 dagen moet je van vrijdag tot zondag naar papa” -> kind wil dat
niet -> mama zegt “het moet” -> geen goed systeem oplossing: hoorrecht ->
kinderen vanaf 12 jaar (soms vroeger) met rechter praten -> rechter zal dan zeggen
“kind komt enkel zondag & je gaat iets nuttig daarmee doen, daarna ga ik horen hoe
het is geweest”
het strafrecht
Voorbeelden:
- familieverlating: kinderen maken is 1 zaak, verantwoordelijkheid nemen volgende
zaak
Bv: vader weigert alimentatie te betalen -> kan 6m gevangenisstraf krijgen
- kindermisbruik
zware veroordelingen
, het fiscaal recht & sociaalzekerheidsrecht
de familiale verhoudingen
Voorbeeld:
Gezinspensioen van 2.000 euro/maand -> scheiden -> 1.000 voor man & 1.000 voor
vrouw -> sociale wetgeving zegt “man 35 jaar gewerkt & vrouw maar 10 jaar” ->
1.400 voor man & 600 voor vrouw botst met personenrecht
3. Samenhang tussen personenrecht en familierecht
historische reden
inhoudelijke reden
Belangrijke raakvlakken & verbanden
Bv:
- naamrecht
personenrecht: staat van personen
familierecht: verwerving via afstamming / adoptie
- jeugdrecht
personenbeschermingsrecht: jeugdbeschermingsrecht -> belang van het kind
familierecht: opvoeding
4. Bronnen van het personen- en familierecht
de wet
hoofdbron
- BW
- Ger.W.
- tal van bijzondere wetten
federaal
Gemeenschappen & gewesten
- rechtspositie van de minderjarige
- begraafplaatsen & lijkbezorging
- interlandelijke adoptie van kinderen
wetgeving federaal, toepassing Vlaams -> jeugdrechter moet Vlaamse wetten
toepassen & kinderen plaatsen in Vlaamse instellingen + soms waar België in
moet leveren (ambtenaren / bepaalde structuren)
- integrale jeugdzorg
het verdrag
Art. 8 EVRM: eerbiediging van het privéleven
Art. 12 EVRM: fundamentele recht om te huwen & een gezin te stichten
Veel wijzigingen in de loop der jaren:
• echtscheiding
Voorbeeld:
Politiek: echtscheiding zo lang mogelijk trekken zodat mensen het beu worden -> vrouw
van 55 jaar wou scheiden want man zat elke dag op café en kwam zat elke avond thuis
en rook naar de sigaretten -> advocaat: “hoeveel inkomen van jullie samen?” -> vrouw:
2.000 euro -> na echtscheiding zal vrouw het moeten stellen met 1.000 -> onmogelijk om
te overleven kost veel geld + moeilijk maken door het lang te laten duren
nu: veel makkelijker
• holebi-adoptie
holebi-huwelijk bestaat nu ook
• internering
= wanneer iemand een misdrijf begaat en blijkt dat die persoon op dat moment niet over
alle geestesvermogens beschikte
behandeling in de plaats van gevangenisstraf
Paar jaar geleden: aparte vleugel in gevangenis & cipiers droegen witte jas & gaven soms
pillen -> door Europees hof tientallen keren veroordeeld -> nu: op Linkeroever forensisch
psychiatrisch centrum (ook in Gent) evolutie -> menselijker gelaat gekregen
• bescherming persoon
Voorbeeld:
Vrouw gaat naar huisarts & zegt mijn man misdraagt zich -> dokter schrijft briefje -> naar
burgemeester daarmee -> die zegt dan dat de politie die man moet gaan ophalen, want
die hoort niet thuis in de samenleving, maar in het gekkenhuis
vandaag: vrederechter oordeelt -> max. 2 jaar in instelling opgenomen worden onder
controle
• nationaliteit
er zijn er die geen nationaliteit hebben & sommigen die er 3 hebben
Voorbeeld:
Kind wordt in Palestina geboren in een vluchtelingenkamp -> je krijgt in Palestina geen
nationaliteit -> dus je hebt er geen
nationaliteit kan ook worden afgenomen
, Voorbeeld:
Vader is Spaans, moeder Belg & kind geboren in Argentinië -> 3 nationaliteiten, want
Argentinië geeft u een nationaliteit als je daar wordt geboren
• relativiteit bij geschiedkundige & rechtsvergelijkende analyse
geschiedkundig: 30 jaar geleden zag een echtscheiding er helemaal anders uit
rechtsvergelijkend: huwen in Zweden is helemaal anders dan huwen in Roemenië
ze doen nog altijd alsof het “nieuw” is
1. Begripsbepaling
A. Formele begripsbepaling
• burgerlijk recht
• “personen” -> art. 7 – 515 oud BW
• afzonderlijke wetgeving
heel aantal wijzigingen gebeurd -> menselijke relaties zijn geëvolueerd
• internationale verdragen -> garantie tegen de politiek die soms maatregelen
opleggen die niet goed zijn voor burgers
B. Inhoudelijke begripsbepaling
Personenrecht
= algemene begrippen & beginselen van de persoon + de regeling omtrent het
statuut & de bescherming van de persoon als enkeling
Familierecht
= privaatrechtelijke verhoudingen tussen personen
• verticaal familierecht
verhoudingen die ontstaan uit seksuele betrekkingen & uit andere wijzen van
voortplanting & daarmee vergelijkbare verhoudingen
• horizontaal familierecht
verhoudingen tussen personen die zich in een samenlevingsverband bevinden
dat doorgaans (niet noodzakelijk) rechtstreeks / onrechtstreeks op seksualiteit
is gebaseerd
“gezinsrecht” = binnen het gezin -> gedeelte van familierecht
2. Raakvlakken met andere rechtsvakken
het huwelijksvermogensrecht
vermogensstelsels van de echtgenoten worden geregeld
verbonden met huwelijksrecht (dus met familierecht) + familiaal vermogensrecht
Huwelijksgoederenrecht: belangrijk bij echtscheiding + erfenis
, het erfrecht
erfrechtelijke overgang van de goederen binnen de familie
verhoudingen tussen partners & tussen personen tussen wie een
afstammingsrelatie bestaat
Voorbeeld:
Familielid had verre aangetrouwde familie & krijgt erfenis -> man & vrouw
afgesproken om alles aan dierenbescherming te geven, maar nog niet geregeld ->
vrouw wordt heel ziek & man ongelukkig waardoor die ook in ziekenhuis beland ->
vrouw ’s morgens dood & man in de middag -> familielid alles geërfd -> als man eerst
was gestorven & dan vrouw -> had die dat niet geërfd
het gerechtelijk privaatrecht
+-10 jaar geleden: familierechtbank -> 1 dossier + 1 rechter
Personenrecht: geconcentreerd bij vrederechter
Bemiddelen via KMS
bemiddeling voor juristen moeilijk omdat ze snel geneigd zijn om te zeggen zo is
het & niet anders, maar mensen moeten zelf oplossing vinden -> je kan ook naar
rechtbank gaan (gratis)
KMS: kamer minnelijke schikking
proberen mensen aan te sturen om bemiddeling te proberen
Hoorrecht
kinderen vanaf 12 jaar iets in de rechtszaak i.v.m. echtscheiding te zeggen hebben
Voorbeeld:
Echtscheiding: man & vrouw hebben kind van 12 jaar -> mama komt thuis & zegt
“voortaan om de 14 dagen moet je van vrijdag tot zondag naar papa” -> kind wil dat
niet -> mama zegt “het moet” -> geen goed systeem oplossing: hoorrecht ->
kinderen vanaf 12 jaar (soms vroeger) met rechter praten -> rechter zal dan zeggen
“kind komt enkel zondag & je gaat iets nuttig daarmee doen, daarna ga ik horen hoe
het is geweest”
het strafrecht
Voorbeelden:
- familieverlating: kinderen maken is 1 zaak, verantwoordelijkheid nemen volgende
zaak
Bv: vader weigert alimentatie te betalen -> kan 6m gevangenisstraf krijgen
- kindermisbruik
zware veroordelingen
, het fiscaal recht & sociaalzekerheidsrecht
de familiale verhoudingen
Voorbeeld:
Gezinspensioen van 2.000 euro/maand -> scheiden -> 1.000 voor man & 1.000 voor
vrouw -> sociale wetgeving zegt “man 35 jaar gewerkt & vrouw maar 10 jaar” ->
1.400 voor man & 600 voor vrouw botst met personenrecht
3. Samenhang tussen personenrecht en familierecht
historische reden
inhoudelijke reden
Belangrijke raakvlakken & verbanden
Bv:
- naamrecht
personenrecht: staat van personen
familierecht: verwerving via afstamming / adoptie
- jeugdrecht
personenbeschermingsrecht: jeugdbeschermingsrecht -> belang van het kind
familierecht: opvoeding
4. Bronnen van het personen- en familierecht
de wet
hoofdbron
- BW
- Ger.W.
- tal van bijzondere wetten
federaal
Gemeenschappen & gewesten
- rechtspositie van de minderjarige
- begraafplaatsen & lijkbezorging
- interlandelijke adoptie van kinderen
wetgeving federaal, toepassing Vlaams -> jeugdrechter moet Vlaamse wetten
toepassen & kinderen plaatsen in Vlaamse instellingen + soms waar België in
moet leveren (ambtenaren / bepaalde structuren)
- integrale jeugdzorg
het verdrag
Art. 8 EVRM: eerbiediging van het privéleven
Art. 12 EVRM: fundamentele recht om te huwen & een gezin te stichten
