Samenvatting Ontwikkelingsstoornissen (V5G521)

H1: VERSTOORDE ONTWIKKELING
“Een ontwikkelingsstoornis is een neurobiologische stoornis die in de (vroege)
ontwikkelingsperiode tot uiting komt, gekenmerkt wordt door de ontwikkelingsvertragingen en/of
achterstanden op één of meerdere functiedomeinen en die levenslang beperkingen veroorzaakt in
het persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatige functioneren.”

1. RISICOFACTOREN
 W onderverdeeld in kind- en omgevingsfactoren

Aanwezigheid van de factor vergroot statistisch de KANS op een ontwikkelingsstoornis dan
afwezigheid ervan

1.1 Risicofactoren op kindniveau
1.1.1 Aanleg

Genetica

- Erfelijke code stuurt de ontwikkeling aan
- Belangrijke oorzaak van ontwikkelingsstoornissen
- Erfelijk versus aangeboren (= kan niet overgedragen worden)


Centraal zenuwstelsel & hersenen

- Normale ontwikkeling: nood aan volledig ontwikkelde, gerijpte en ongeschonden hersenen
- Verstoring door:
o Hersenbeschadiging of -afwijking
o Rijpingsproblemen

Groei van de hersenen Hersenafwijking of- Rijping
beschadiging
- Vorming tijdens de - Impact op functioneren - Functioneren van de hersenen
zwangerschap afhankelijk van plaats en - Ook plaats en omvang van
- Specialisatie en migratie omvang van getroffen getroffen gebied belangrijk
 genetisch bepaald gebied(en) - Sterk ingrijpend voor typisch
- Gevoelig voor invloeden - Kan pre- peri- postnataal menselijke functies
van omgeving zijn - Grote verschillen jongens-
- Hoog tempo! - Zuurstoftekort of meisjes
- ¼ van totale gewicht bij hersenbloeding -  Vertraagde rijping
geboorte
- Na geboorte  rijping en Gevolgen van rijpingsstoornissen:
verdere specialisatie ‘niet’ zichtbaar
- Flexibel tot +/- 2 jaar  schuld voor gedrag wordt bij
omgeving gelegd
 Diagnose van rijpingsstoornissen
moeilijker




1

, Geslacht

- Beschermend of risicovol  afhankelijk van geslacht
- Mannelijk: ‘risicofactor’
- Prevalentie van stoornissen en ziekten hoger bij jongens
- Sterftecijfer hoger bij jongens


Temperament

- Vanaf geboorte: karaktertrekjes
- Actiever, ondernemender, nieuwsgieriger, angstiger, …
- Moeilijk temperament  verband met problemen later
o Huilgedrag, slechte troostbaarheid
o Veel protestreacties
o Onvoorspelbaar gedrag
o Moeilijke aanpassing aan nieuwe situaties en/of prikkels
o Veel activiteit
- Som ligt probleem bij mismatch kind-ouders


1.1.2 Zwangerschaps- en/of geboortecomplicatie


Kwaliteit van eicel en zaadcel

- Voldoende voedsel (voldoende calorieën)
- Alcohol- en druggebruik
- Milieuverontreiniging
- Leeftijd (beide geslachten!)


Ondervoeding van de moeder

- Voedsel belangrijk kwaliteit (eicel, zwangerschap, borstvoeding)
- Ondervoeding: grotere kans op prematuriteit, dysmaturiteit, miskraam
- Grote impact op ontwikkeling


Middelengebruik

Softenonschandaal

- Medicatie, alcohol, drugs, nicotine
- Miskraam, prematuriteit, wiegedood, psychische
problemen
- Altijd samenspel van meerdere factoren
- Middelenmisbruik verstoort de groei
- Extreem: verslaafd geboren worden
- Reeds bij twee glazen witte wijn, verstoring van de slaapprocessen 
verstoring rijping ZS
- 6 glazen per dag: foetaal alcoholsyndroom




2

, Stress

- Dierenexperimenten
 Stress beïnvloedt gedrag van nakomelingen (Schrikachtiger, moeilijker gedrag)
- Mensen: afhankelijk van hoe de ouder de stress interpreteert en verwerkt
 Coping!
- Stressvolle situatie hoeft niet storend te zijn voor moeder en kind
- Uitzonderingen: vb oorlog en geweld


Leeftijd van moeder

- 20-35 jaar wenselijk
- >35 jaar
o lagere kwaliteit eicel, meer kans op chromosomale afwijkingen
o Hogere kans op prematuriteit
- <20 jaar (tienerzwangerschappen)
o Hogere kans prematuriteit en dysmaturiteit
o Samenspel meerdere risicofactoren


1.1.3 Prematuriteit en dysmaturiteit


Prematuur: 3 weken of meer te vroeg geboren
Dysmatuur: te laag geboortegewicht (<2,5kg)

Hoe vroeger geboren & hoe lager geboortegewicht  meer kans op ontwikkelingsverstoring

(Ernstige) prematuriteit stijgt door:

- Hogere leeftijd vrouwen
- Kunstmatige bevruchting
- Gebruik van hormonen


1.2 Risicofactoren op omgevingsniveau
1.2.1 Ingrijpende gebeurtenissen


Langdurige ziektes

Kinderen vaak ziek  impact op ontwikkeling

Ziekenhuisopname :

- Strijd tegen de ziekte
- Scheiding vd hechtingsfiguur (trauma)
- Slapeloosheid, sociaal isolement, angsten, negatief zelfbeeld, gedragsstoornissen




3

, Mishandeling en misbruik

Mishandeling: grensoverschrijdend gedrag tov kind door pleger met fysieke en/of psychische letsels
tot gevolg

- Misbruik: vorm van mishandeling
- Machtsmisbruik
- Mishandeling soms moeilijk te ‘herkennen’


Andere psychotrauma’s

Wanneer gebeurtenis ondraaglijk gevaar, extreme angst en verlammende machteloosheid met zich
meebrengt: traumatisch

Vaak gevolg: infantiele hulpeloosheid
 Regressies en verlies van verworven vaardigheden

1.2.2 Levensgeschiedenis en opvoedingsgedrag van de ouders

Levensgeschiedenis ouders

Ouders spelen cruciale rol bij ontwikkeling kinderen
 Eigen opvoeding en identiteitsontwikkeling bepalend

‘Intergenerationaliteit’ (veel zaken w overgedragen van generatie op generatie)

Levensgeschiedenis helpt vorm geven aan

- Persoonlijkheid
- Welbevinden
 invloed op opvoedingsvaardigheden
 invloed op ontwikkeling kind

Opvoeding

- Structurele factor
- Doelen:
o Mogelijkheden ontwikkelen bij kind
o Stimuleren van gewenst/sociaal aangepast gedrag
o Afremmen en afleren van ongewenst gedrag


Twee dimensies:

1. Ondersteuning (verzorgend, beschermend
2. Controle (structuur, overbrengen kennis)



Risicovolle gezinsklimaten:

Los zand gezinnen Kluwengezinnen
- Tekort aan betrokkenheid - Te grote betrokkenheid
- Geen structuur - Geen zelfstandigheid noch exploratie
- Geen regels

4