Samenvatting Belgische Historische Inzichten I

Belgische Historische Inzichten
Inleidende lessen: p.1-63 in handboek

Ancien Régime 1200-1789
Onderscheid tussen late middeleeuwen (1200-1500) en moderne tijden (1500-
1789)
Algemene kenmerken late middeleeuwen:
- Veel meer dan nu: anarchie = stateloosheid, wetteloosheid,
rechteloosheid
 Recht van de sterkste
 Chaotische maatschappij
- Geweld: anarchi, religieus en folteren (manier van ondervragen)
 Religieus geweld door kerk (in naam van God) of door heersers en
vorsten
 Tegen heidenen = anders gelovigen (germanen, moslims, 1 e kruistocht
voor de strijd om Jeruzalem in 1096)
 Tegen Joden: antijudaïsme = kerk verzet zich tegen joodse geloofsleer
 bij joden is Jezus geen mesias en de joden zijn de moordenaars van
Christus
Verbonden via het Oude Testament
Geweld nadat Joden worden gediscrimineerd (anti-semitisme)  niet
toegelaten op universiteiten, worden verweten dat ze gierig zijn,
moeten ster dragen,...
 Tegen ketters = christenen met kritiek op geloofsleer, met verzet, met
andere levenswijze (andere sociale opvattingen)
 Tegen katharen = christenen die nog anders leven

 Bv. Geen doopsel voor kinderen omdat die nog niet kunnen
kiezen of ze gedoopt willen worden
 God heeft enkel goede geschapen, het kwade komt van de Duivel
en Jezus is dus niet nodig
 Andere levenswijze

 Trokken veel gelovigen aan

 2e kruistocht (1146): alle katharen uitgemoord
- Geen scheiding van kerk en staat
 Bemoeien met elkaar

,  Geen levensbeschouwelijk pluralisme = meerdere godsdiensten
toegelaten
 Geen individuele godsdienstvrijdheid
 Geen lekenstaat = staat waarin vertegenwoordigers van het volk de
wetten opstellen
 De kerk maakt de wetten

 Het geloof (bijbel) is de bron van de wet
- Standenmaatschappij = maatschappij ingedeeld in groepen
 Individuele rechten <-> groepsrecht
 Grote massa rechteloos
 Klein deel had rechten (bijzondere rechten of voorrechten)
 Organische maatschappij = orde en hiërarchie

 Elke groep had welbepaalde plaats en oefende welbepaalde
functies uit
 Elke groep verplicht te schikken naar positie

 Geen mobiliteit van laag naar hoog

 Groepen zijn organen: als alles hun functie uitoefent loopt het
volgens plan  harmonie
 Leidende standen:

 Katholieke geestelijken = clerus
 Voorrechten (van paus van Rome)
 Af en toe conflicten tussen pausen en vorsten door
politieke leiderschap in Europa (tot 17e eeuw paus leider,
daarna omgekeerd)
 Adel
 Tot 15e eeuw: via erfrecht (inteelt en luiheid)
 Kinderen stedelijke burgerij (rijk) naar grote universiteiten
 voorsprong op adel
 Vorsten willen staten vormen  intellectuele mensen
nodig  adelijke titels velenen en vormen nieuwe adelijke
klasse (gebeurt nog steeds)
 Stedelijke burgerij
 Enkel aanwezig in steden (concurrentie). Steden zijn
afgescheiden van het platte land door muren  2
verschillende werelden. Mensen van het platte land
moeten tol betalen om in de stad te mogen. Stad =
stadsstaat met eigen leger, recht, munten,... Bij platte land
clerus, adel en landsheren. Grote steden van toen: Ieper