Hoofdstuk 2 - Waarnemen van op de aarde
Functie satellieten - Gps (=plaatsbepaling)
- Communicatie
Nadeel satellieten Satellieten die niet meer werken blijven en zijn afval. Ze zijn
ook gevaarlijk.
Waarom is Om juiste kaarten te hebben en niet verouderde kaarten.
plaatsbepaling op aarde
belangrijk?
1. De vorm van de aarde beïnvloedt de waarneming
1.1 Het vermoeden
Aarde In de oudheid:
- Geen platte schijf.
- Bol
Hoe wisten ze dat + Aan de hand van een bootje:
waarom? - Het bootje verdwijnt langzaam.
De onderkant verdwijnt als eerste.
De aarde moet dan wel rond zijn.
Ook aan de hand van een maanverduistering:
- Zie tekening taak ‘Bolvorm van de aarde’
Verduisteringen - Maanverduistering
- Zonsverduistering
Eratostenes - 220 voor Christus
- Berekende de omtrek van de aarde.
- A.d.h.v. driehoeksmeetkunde.
1.2 Vermoeden bevestigd
Wanneer werd het In de tweede helft van de 20ste eeuw.
vermoeden bevestigd?
Hoe? Op satellietbeelden konden ze goed zien dat de aarde
bolvormig is. De aardbol vertoont wel wat onregelmatigheden.
Is de aarde een perfecte - Afgeplat aan de Polen.
bol? (De polaire straal is 21 km korter.)
(De vervormingen zijn niet te zien op een
satellietbeeld.)
Gevolgen - Storingen in het zwaartekrachtveld.
- Storingen in koers van de satellieten.
Geoïde Gemiddeld zeeniveau of denkbeeldig referentieopp.
(De aarde is niet homogeen -> geoïde is een vervormd opp.)
Hoe worden satellieten Via de geoïde. -> Vlak zwaartekracht even groot.
, gepositioneerd?
2. Onze plaats op aarde
2.1 Geografische coördinaten
Doel De positie van een object op aarde ondubbelzinnig bepalen.
Hoe? - Geografische lengte
- Geografische breedte
Geografische lengte De afstand van de plaats tot de nul meridiaan gemeten langs
de plaatselijke parallel.
Uitgedrukt in graden, minuten en seconden.
OL of WL
(Max. 180°)
Geografische breedte De afstand van de plaats tot de evenaar gemeten langs de
plaatselijke meridiaan.
Uitgedrukt in graden minuten en seconden.
(Max. 90°)
2.2 De poolshoogte bepaalt de breedteligging
Poolshoogte De hoogte (in hoekmaat) van de hemel-Noordpool boven de
horizon.
= geografische breedte
Hoogte van de 90° - geografische breedte
hemelevenaar boven het
zuiden
Verband poolshoogte en Handig voor plaatsbepaling.
geografische breedte
2.3 Tijdsmeting voor lengteligging
Aardrotatie 360° in 24 uur
15° in 1 uur
1° in 4 min.
Formule lengteligging Greenwichtijd – plaatselijke tijd
4
-L= oosterlengte
+L=westerlengte
2.4 GPS
GPS Global Positioning System
- 24 satellieten
- 6 omloopbanen
Functie satellieten - Gps (=plaatsbepaling)
- Communicatie
Nadeel satellieten Satellieten die niet meer werken blijven en zijn afval. Ze zijn
ook gevaarlijk.
Waarom is Om juiste kaarten te hebben en niet verouderde kaarten.
plaatsbepaling op aarde
belangrijk?
1. De vorm van de aarde beïnvloedt de waarneming
1.1 Het vermoeden
Aarde In de oudheid:
- Geen platte schijf.
- Bol
Hoe wisten ze dat + Aan de hand van een bootje:
waarom? - Het bootje verdwijnt langzaam.
De onderkant verdwijnt als eerste.
De aarde moet dan wel rond zijn.
Ook aan de hand van een maanverduistering:
- Zie tekening taak ‘Bolvorm van de aarde’
Verduisteringen - Maanverduistering
- Zonsverduistering
Eratostenes - 220 voor Christus
- Berekende de omtrek van de aarde.
- A.d.h.v. driehoeksmeetkunde.
1.2 Vermoeden bevestigd
Wanneer werd het In de tweede helft van de 20ste eeuw.
vermoeden bevestigd?
Hoe? Op satellietbeelden konden ze goed zien dat de aarde
bolvormig is. De aardbol vertoont wel wat onregelmatigheden.
Is de aarde een perfecte - Afgeplat aan de Polen.
bol? (De polaire straal is 21 km korter.)
(De vervormingen zijn niet te zien op een
satellietbeeld.)
Gevolgen - Storingen in het zwaartekrachtveld.
- Storingen in koers van de satellieten.
Geoïde Gemiddeld zeeniveau of denkbeeldig referentieopp.
(De aarde is niet homogeen -> geoïde is een vervormd opp.)
Hoe worden satellieten Via de geoïde. -> Vlak zwaartekracht even groot.
, gepositioneerd?
2. Onze plaats op aarde
2.1 Geografische coördinaten
Doel De positie van een object op aarde ondubbelzinnig bepalen.
Hoe? - Geografische lengte
- Geografische breedte
Geografische lengte De afstand van de plaats tot de nul meridiaan gemeten langs
de plaatselijke parallel.
Uitgedrukt in graden, minuten en seconden.
OL of WL
(Max. 180°)
Geografische breedte De afstand van de plaats tot de evenaar gemeten langs de
plaatselijke meridiaan.
Uitgedrukt in graden minuten en seconden.
(Max. 90°)
2.2 De poolshoogte bepaalt de breedteligging
Poolshoogte De hoogte (in hoekmaat) van de hemel-Noordpool boven de
horizon.
= geografische breedte
Hoogte van de 90° - geografische breedte
hemelevenaar boven het
zuiden
Verband poolshoogte en Handig voor plaatsbepaling.
geografische breedte
2.3 Tijdsmeting voor lengteligging
Aardrotatie 360° in 24 uur
15° in 1 uur
1° in 4 min.
Formule lengteligging Greenwichtijd – plaatselijke tijd
4
-L= oosterlengte
+L=westerlengte
2.4 GPS
GPS Global Positioning System
- 24 satellieten
- 6 omloopbanen
