Hoorcollege 5 – 03/11/15
Migratie, etniciteit en cultuur
Verklaringen van migratie – redenen waarom men naar Nederland komt
Deels gedwongen (oorlog, vervolging, onderdrukking), deels vrijwillig. Niet
altijd goed te onderscheiden
Vluchteling = “.. iemand die in zijn thuisland gegronde vrees heeft voor
vervolging vanwege ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of
seksuele voorkeur en die in eigen land geen bescherming kan krijgen
tegen deze vervolging” (VN)
Economische verklaring van migratie: opbrengsten hoger dan kosten voor
overkomst en eerste vestiging – migranten verwachten voordeel
Sociologische verklaringen van migratie: sociale netwerken steunen
migranten (migratie wordt goedkoper!) – onderlinge hulp bij de migranten
voortbestaan van migratie. Migratie als zichzelf versterkend proces,
vanwege de ‘feedbackmechanismen’.
Ras en etniciteit: definitie en discussies
Ras:
Categorie mensen met overeenkomstige uiterlijke, biologische kenmerken
(m.n. huidskleur)
Kwam op sinds 17de eeuw: vanzelfsprekende realiteit in koloniale tijd
Nieuwe kenmerken bedacht: Niet alleen huidskleur, ook
(vermeende!) verschillen in intellectuele capaciteiten, cultuur,
gedrag, enz.
Hierdoor is ene groep superieur aan andere (hiërarchie) –
verschillende rassen kun geplaatst worden in verschillende
hiërarchieën.
Maar: verschillen binnen categorieën veel groter dan tussen de groepen.
Biologische uiterlijkheden zeggen weinig over andere eigenschappen van
mensen! - Diversiteit binnen raciale groepen is groter dan de verschillen tussen
de raciale groepen.
CBS-definitie: allochtoon= iedereen buiten Nederland geboren of met
(minstens) één buiten Nederland geboren ouder + onderscheid tussen westerse
en niet-westerse landen
Etniciteit:
“.. a shared cultural and historical heritage. Members of an ethnic
category have common ancestors, a language or a relgion that, together,
confer a distinctive social identity” (M&P 330) – Een gedeelde culturele en
historische erfenis. Leden van een etnische groep hebben
gemeenschappelijke voorouders, taal, religie of gebruiken, die hen een
aparte identiteit geven.
, ”…human groups that entertain a subjective belief in their common
descent because of similarities of physical type or of customs or both, or
because of memories of colonization and migration” (Max Weber –
sociologische definitie) – Categorieën mensen die de subjectieve
overtuiging hebben dat ze een bepaalde gedeelde achtergrond hebben en
daardoor bepaalde overeenkomsten hebben.
Etniciteit, identiteit en cultuur
Meest cruciale vraag:
Hebben etnische groepen een eigen identiteit cultuur?
Turken of Marokkanen wezenlijk anders dan Nederlanders?
Verschillende visies m.b.t. etniciteiten:
1. “Primordialisme” (of ”essentialisme”): geloof in vaste kenmerken of
identiteit van een individu of groep (“zo zijn Marokkanen….”) – niet enkel labels
van buitenaf:
Etnische en identiteitsverschillen overgedragen van de ene generatie op
andere, dus duurzaam – zekere culture verschillen tussen etnische groepen
gevolg: er wordt vanuit gegaan dat er..
Weinig verschillen zijn binnen een categorie: “de” Marokkanen
“For primordialists there exist objective entities with inherent features
such as territory, language, recognisable membership, and even a
common mentality”
– objectieve groepen..
Kritiek op primordialisme
Geen aandacht voor culturele verandering: aanpassing, nieuw opkomende
identiteiten, enz.
Geen aandacht voor verschillen binnen bepaalde categorieën. (er is zeker
wel sprake van bijvoorbeeld klassenverschillen binnen de groep)
Etnische verschillen zijn de dominante verschillen, waardoor er geen
aandacht voor multipele identiteiten. (vgl. etniciteit èn klasse èn gender
enz.)
Mens als gevangene van de cultuur.
Alternatieve visie: sociaal constructivisme
Uitgangspunt: Etnische identiteiten geen vaststaande, gegeven entiteiten – deze
worden namelijk gemaakt, men identificeert zich met een bepaalde groep of juist
niet.
Etnische identiteiten en affiliaties worden gemaakt doordat mensen
grenzen trekken tussen zichzelf en de ander (‘boundary making’) – zowel
van binnen als van buiten. creëren van groepsverschillen.
Bepaalde culturele ‘markers’ worden aangemerkt als kenmerkend voor de
groep (‘wij’ versus ‘zij’)
Migratie, etniciteit en cultuur
Verklaringen van migratie – redenen waarom men naar Nederland komt
Deels gedwongen (oorlog, vervolging, onderdrukking), deels vrijwillig. Niet
altijd goed te onderscheiden
Vluchteling = “.. iemand die in zijn thuisland gegronde vrees heeft voor
vervolging vanwege ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of
seksuele voorkeur en die in eigen land geen bescherming kan krijgen
tegen deze vervolging” (VN)
Economische verklaring van migratie: opbrengsten hoger dan kosten voor
overkomst en eerste vestiging – migranten verwachten voordeel
Sociologische verklaringen van migratie: sociale netwerken steunen
migranten (migratie wordt goedkoper!) – onderlinge hulp bij de migranten
voortbestaan van migratie. Migratie als zichzelf versterkend proces,
vanwege de ‘feedbackmechanismen’.
Ras en etniciteit: definitie en discussies
Ras:
Categorie mensen met overeenkomstige uiterlijke, biologische kenmerken
(m.n. huidskleur)
Kwam op sinds 17de eeuw: vanzelfsprekende realiteit in koloniale tijd
Nieuwe kenmerken bedacht: Niet alleen huidskleur, ook
(vermeende!) verschillen in intellectuele capaciteiten, cultuur,
gedrag, enz.
Hierdoor is ene groep superieur aan andere (hiërarchie) –
verschillende rassen kun geplaatst worden in verschillende
hiërarchieën.
Maar: verschillen binnen categorieën veel groter dan tussen de groepen.
Biologische uiterlijkheden zeggen weinig over andere eigenschappen van
mensen! - Diversiteit binnen raciale groepen is groter dan de verschillen tussen
de raciale groepen.
CBS-definitie: allochtoon= iedereen buiten Nederland geboren of met
(minstens) één buiten Nederland geboren ouder + onderscheid tussen westerse
en niet-westerse landen
Etniciteit:
“.. a shared cultural and historical heritage. Members of an ethnic
category have common ancestors, a language or a relgion that, together,
confer a distinctive social identity” (M&P 330) – Een gedeelde culturele en
historische erfenis. Leden van een etnische groep hebben
gemeenschappelijke voorouders, taal, religie of gebruiken, die hen een
aparte identiteit geven.
, ”…human groups that entertain a subjective belief in their common
descent because of similarities of physical type or of customs or both, or
because of memories of colonization and migration” (Max Weber –
sociologische definitie) – Categorieën mensen die de subjectieve
overtuiging hebben dat ze een bepaalde gedeelde achtergrond hebben en
daardoor bepaalde overeenkomsten hebben.
Etniciteit, identiteit en cultuur
Meest cruciale vraag:
Hebben etnische groepen een eigen identiteit cultuur?
Turken of Marokkanen wezenlijk anders dan Nederlanders?
Verschillende visies m.b.t. etniciteiten:
1. “Primordialisme” (of ”essentialisme”): geloof in vaste kenmerken of
identiteit van een individu of groep (“zo zijn Marokkanen….”) – niet enkel labels
van buitenaf:
Etnische en identiteitsverschillen overgedragen van de ene generatie op
andere, dus duurzaam – zekere culture verschillen tussen etnische groepen
gevolg: er wordt vanuit gegaan dat er..
Weinig verschillen zijn binnen een categorie: “de” Marokkanen
“For primordialists there exist objective entities with inherent features
such as territory, language, recognisable membership, and even a
common mentality”
– objectieve groepen..
Kritiek op primordialisme
Geen aandacht voor culturele verandering: aanpassing, nieuw opkomende
identiteiten, enz.
Geen aandacht voor verschillen binnen bepaalde categorieën. (er is zeker
wel sprake van bijvoorbeeld klassenverschillen binnen de groep)
Etnische verschillen zijn de dominante verschillen, waardoor er geen
aandacht voor multipele identiteiten. (vgl. etniciteit èn klasse èn gender
enz.)
Mens als gevangene van de cultuur.
Alternatieve visie: sociaal constructivisme
Uitgangspunt: Etnische identiteiten geen vaststaande, gegeven entiteiten – deze
worden namelijk gemaakt, men identificeert zich met een bepaalde groep of juist
niet.
Etnische identiteiten en affiliaties worden gemaakt doordat mensen
grenzen trekken tussen zichzelf en de ander (‘boundary making’) – zowel
van binnen als van buiten. creëren van groepsverschillen.
Bepaalde culturele ‘markers’ worden aangemerkt als kenmerkend voor de
groep (‘wij’ versus ‘zij’)
