Samenvatting Stedelijke Economie
Leerjaar 2, Kwartiel 4
Stedenbouwkundig ontwerpen
Ruimtelijke ordening en planologie
Klimaat en management
1
,Inhoudsopgave
Week 1, les 1 .................................................................................................................................................. 3
Week 1, Les 2 .................................................................................................................................................. 6
Week 2, les 1 ................................................................................................................................................ 12
Week 2, les 2 ................................................................................................................................................ 16
Week 3, les 1 ................................................................................................................................................ 20
Week 4, les 1 ................................................................................................................................................ 29
Kennisclip: .................................................................................................................................................... 33
Week 4, les 2 ................................................................................................................................................ 36
Week 5, les 1 ................................................................................................................................................ 43
Week 5, les 2 ................................................................................................................................................ 48
Week 6 les 1 ................................................................................................................................................. 54
2
,Ruimtelijke economie
Week 1, les 1
Wat is ruimtelijk economie?
Ruimtelijke economie is de discipline die zich bezig houdt met de ruimtelijke spreiding en of
concentratie van economische activiteiten in de ruimte.
De ruimtelijke economie vindt haar oorsprong in de economische geografie
3 vragen staan hierin centraal. Het is een rode draad door de hele module heen
1. Het locatievraagstuk: waarom vestigt een bedrijf zich op locatie A en niet op locatie B
2. Het ontwikkelingsvraagstuk: waarom doet het ene land, regio of stad het economisch
beter dan het andere?
3. Het sturingsvraagstuk: in hoeverre kunnen overheden de locatiekeuze van een bedrijf
en de economische ontwikkeling van een gebied beïnvloeden.
De ruimtelijke economie vindt haar oorsprong in de economische geografie
è Economische geografie onderzoekt de ruimtelijke verdeling van economische
activiteiten.
In hoeverre kunnen economische verschillen tussen landen en gebieden verklaard worden
uit geografische factoren?
è Ruimtelijke geografie factoren zijn niet de enige belangrijke factoren bij het
bepalen of een plek succesvol zal worden. Bijvoorbeeld Silicon Valley.
Andere factoren:
Ruimtelijke fysieke factoren:
- Geen grote verkeersdrukte
- Universiteit in de buurt
- Continue beschikbaarheid hoog opgeleiden
- Nabijheid van een interactie met andere bedrijven
Instructioneel/cultureel:
- Voorwaarde scheppend overheidsbeleid
- Ondernemerscultuur
- Ruimtelijke beschikbaarheid risicokapitaal
De overheid moet afwegingen maken in wat ze belangrijk vinden en waar ze potentie in zien
en waar ze de meeste economische voordelen uit zullen halen. Bijvoorbeeld, willen ze
ergens woningen plaatsen, of kiezen ze toch voor bedrijven. Wat zijn de gevolgen hiervoor,
zowel economisch als ruimtelijk.
Amerikanen hebben een andere ondernemerscultuur dan Nederlanders, zij gaan er gewoon
voor en zien wel waar ze stranden, Nederlanders zien vaak veel meer valkuilen. Bijvoorbeeld
Steve Jobs.
3
, Ruimtelijk economisch beleid van Nederland in een historisch perspectief.
1950-1960
Enerzijds sectoraal gericht industriebeleid
1949 tot halverwege de jaren ’60 lag het accent op het stimuleren van ‘de industrie’ in die
sectoren die het economisch moeilijk hadden.
Had ook een ruimtelijke weerslag op de sectoren die zich ruimtelijke concentreren, zoals
bijvoorbeeld de Rotterdamse haven.
Anderzijds vanaf 1956 REGIONAAL SPREIDINGSGEBELD als onderdeel van het
industriebeleid.
Economisch beleid lag in deze periode het accent op het wegwerken van regionale
achterstanden (equilitybeleid die slide 7)
Gericht op 9 ontwikkelingsgebieden met arbeidsoverschotten middels:
- Investering subsidies
- Verhuis subsidies
- Verbeteren van de infrastructuur
- Aanleg van bedrijventerreinen
Dit werd gebruikt om gebieden buiten het westen van Nederland aantrekkelijk te maken en
de economie in deze gebieden te bevorderen.
1960-1970
Trendbreuk: REGIONAAL ECONOMISCH (equity) BELEID gekoppeld aan GROEIPOTENTIES
VAN REGIO’S
Equitybeleid
Equity staat voor gelijke verdelingen
Een sociale rechtvaardigheid gebaseerde regionaal-economische politiek
Het export-basismodel:
Dit model veronderstelt dat de in een regio aanwezige stuwende bedrijven de groeikracht
van die regio kan bepalen.
Stuwende bedrijven zijn op export gericht (niet afhankelijk van de plaatselijke markt). Als je
Neeltje Jans of een ander lokaal bedrijf support trekt dat weer andere ondernemers aan.
1970-1980
Haperende economie -> daling werkgelegenheden, met name in de industrie in bepaalde
regio’s. -> nadruk op DEFENSIEF beleid gericht op specifieke sectoren of regio’s waar het
economisch niet goed ging.
Rijksspreidingsbeleid (onderdeel 2de nota RO)
Maar ook:
Voor het eerst aandacht voor de negatieve gevolgen van de economische groei:
4
Leerjaar 2, Kwartiel 4
Stedenbouwkundig ontwerpen
Ruimtelijke ordening en planologie
Klimaat en management
1
,Inhoudsopgave
Week 1, les 1 .................................................................................................................................................. 3
Week 1, Les 2 .................................................................................................................................................. 6
Week 2, les 1 ................................................................................................................................................ 12
Week 2, les 2 ................................................................................................................................................ 16
Week 3, les 1 ................................................................................................................................................ 20
Week 4, les 1 ................................................................................................................................................ 29
Kennisclip: .................................................................................................................................................... 33
Week 4, les 2 ................................................................................................................................................ 36
Week 5, les 1 ................................................................................................................................................ 43
Week 5, les 2 ................................................................................................................................................ 48
Week 6 les 1 ................................................................................................................................................. 54
2
,Ruimtelijke economie
Week 1, les 1
Wat is ruimtelijk economie?
Ruimtelijke economie is de discipline die zich bezig houdt met de ruimtelijke spreiding en of
concentratie van economische activiteiten in de ruimte.
De ruimtelijke economie vindt haar oorsprong in de economische geografie
3 vragen staan hierin centraal. Het is een rode draad door de hele module heen
1. Het locatievraagstuk: waarom vestigt een bedrijf zich op locatie A en niet op locatie B
2. Het ontwikkelingsvraagstuk: waarom doet het ene land, regio of stad het economisch
beter dan het andere?
3. Het sturingsvraagstuk: in hoeverre kunnen overheden de locatiekeuze van een bedrijf
en de economische ontwikkeling van een gebied beïnvloeden.
De ruimtelijke economie vindt haar oorsprong in de economische geografie
è Economische geografie onderzoekt de ruimtelijke verdeling van economische
activiteiten.
In hoeverre kunnen economische verschillen tussen landen en gebieden verklaard worden
uit geografische factoren?
è Ruimtelijke geografie factoren zijn niet de enige belangrijke factoren bij het
bepalen of een plek succesvol zal worden. Bijvoorbeeld Silicon Valley.
Andere factoren:
Ruimtelijke fysieke factoren:
- Geen grote verkeersdrukte
- Universiteit in de buurt
- Continue beschikbaarheid hoog opgeleiden
- Nabijheid van een interactie met andere bedrijven
Instructioneel/cultureel:
- Voorwaarde scheppend overheidsbeleid
- Ondernemerscultuur
- Ruimtelijke beschikbaarheid risicokapitaal
De overheid moet afwegingen maken in wat ze belangrijk vinden en waar ze potentie in zien
en waar ze de meeste economische voordelen uit zullen halen. Bijvoorbeeld, willen ze
ergens woningen plaatsen, of kiezen ze toch voor bedrijven. Wat zijn de gevolgen hiervoor,
zowel economisch als ruimtelijk.
Amerikanen hebben een andere ondernemerscultuur dan Nederlanders, zij gaan er gewoon
voor en zien wel waar ze stranden, Nederlanders zien vaak veel meer valkuilen. Bijvoorbeeld
Steve Jobs.
3
, Ruimtelijk economisch beleid van Nederland in een historisch perspectief.
1950-1960
Enerzijds sectoraal gericht industriebeleid
1949 tot halverwege de jaren ’60 lag het accent op het stimuleren van ‘de industrie’ in die
sectoren die het economisch moeilijk hadden.
Had ook een ruimtelijke weerslag op de sectoren die zich ruimtelijke concentreren, zoals
bijvoorbeeld de Rotterdamse haven.
Anderzijds vanaf 1956 REGIONAAL SPREIDINGSGEBELD als onderdeel van het
industriebeleid.
Economisch beleid lag in deze periode het accent op het wegwerken van regionale
achterstanden (equilitybeleid die slide 7)
Gericht op 9 ontwikkelingsgebieden met arbeidsoverschotten middels:
- Investering subsidies
- Verhuis subsidies
- Verbeteren van de infrastructuur
- Aanleg van bedrijventerreinen
Dit werd gebruikt om gebieden buiten het westen van Nederland aantrekkelijk te maken en
de economie in deze gebieden te bevorderen.
1960-1970
Trendbreuk: REGIONAAL ECONOMISCH (equity) BELEID gekoppeld aan GROEIPOTENTIES
VAN REGIO’S
Equitybeleid
Equity staat voor gelijke verdelingen
Een sociale rechtvaardigheid gebaseerde regionaal-economische politiek
Het export-basismodel:
Dit model veronderstelt dat de in een regio aanwezige stuwende bedrijven de groeikracht
van die regio kan bepalen.
Stuwende bedrijven zijn op export gericht (niet afhankelijk van de plaatselijke markt). Als je
Neeltje Jans of een ander lokaal bedrijf support trekt dat weer andere ondernemers aan.
1970-1980
Haperende economie -> daling werkgelegenheden, met name in de industrie in bepaalde
regio’s. -> nadruk op DEFENSIEF beleid gericht op specifieke sectoren of regio’s waar het
economisch niet goed ging.
Rijksspreidingsbeleid (onderdeel 2de nota RO)
Maar ook:
Voor het eerst aandacht voor de negatieve gevolgen van de economische groei:
4
