Samenvatting Toegepaste biologie 5 de middelbaar

Examen bio
Evolutie
Wat is (biologische) evolutie?

Waar leefden de eerste levensvormen?
 In het water

Wat is een soort?
 Een groep dieren of planten die er over het algemeen vrij gelijk uitzien en die onder
elkaar kunnen voortplanten en die nakomelingen kunnen zich ook voortplanten 
Geslachtsverschillen

Wat is evolutie?
 Het proces waarbij de erfelijke kenmerken (genotype) van een soort die wordt gespreid
over vele generaties doorheen de tijd

Charles Darwin
Waarom durfde hij zijn boek niet te publiceren? En waarom werd hij
afgebeeld als een aap?
 Omdat hij commentaar kreeg van de gelovige gemeenschap die was verontwaardigd door
het idee dat mens en aap nauw verwant zijn

Galapagos eilanden
 Groep eilanden waar Darwin naar toe vaarde en waar hij verschillende soorten
observeerde  Evolutietheorie

On the origin of species
 Boek van Darwin waar hij de evolutietheorie uitlegt

Beagles
 De boot waarmee hij de wereld rond ging

Wat is de evolutietheorie?
 Theorie om de evolutie van soorten te verklaren




1

,Hoe biologische evolutie werkt: de moderne evolutietheorie 
Soorten veranderen

1 Natuurlijke selectie
Wat is natuurlijke selectie?
 Selectie van kenmerken die de grootste overlevingskansen geven
 De natuur voert een selectie uit op de individuen van een groep soortgenoten in een
bepaald leefmilieu

 Kenmerken die er voor zorgen dat de soort het best aangepast is aan de omgeving 
Niet per se sterkste

Natuurlijke selectie is het mechanisme waardoor soorten doorheen de tijd over hele
generaties geleidelijk aan veranderen

Variatie in de groep is het resultaat van:
- Overerving  Elke nakomeling erft een unieke combinatie van genen van de vorige
generatie, elke nakomeling is uniek
- Mutatie  DNA code van de genen kan toevallig veranderen, mutatie in een gen kan
tot een veranderd of nieuw kenmerk leiden

Natuurlijke selectie leidt tot aangepaste soorten
 Een aanpassing is een erfelijk kenmerk van een soort dat in haar evolutie onstaan is en
waardoor de organismen meer kans hebben om te overleven en zich voort te planten in de
specifieke omgeving waarin ze leven

Hoe verandert de natuurlijke selectie als de leefomgeving verandert?
1. Variatie  Onder de individuen van een soort bestaat er variatie in erfelijke
kenmerken door overerving en mutatie
2. Selectie  Sommige varianten hebben een grotere overlevingskans in het heersende
leefmilieu, ze krijgen kans tot voortplanting
3. Tijd generatie na generatie  Stappen herhalen zich, het aantal individuen met het
gunstige kenmerk neemt toe (fenotype)
4. Na vele generaties over lange tijd bezit heel de groep de gunstige aanpassing

Als er veranderingen zijn in de leefomgeving na een veel te korte tijd zal de soort niet
genoeg tijd hebben voor aanpassing en zal uitsterven

Natuurlijke selectie wordt ook ‘ Survival of the fittest’ genoemd, fittest betekend niet de
fitste of sterkste maar wel organismen die het beste zijn aangepast aan hun omgeving en de
beste kans hebben op overleving/ voortplanting

2 Seksuele Selectie
1. Mannetjes vertonen opvallende kenmerken om een wijfje te imponeren en om zo
hun kans op voortplanting te vergroten
2. Wijfjes kiezen op basis van die kenmerken met welk mannetje ze willen paren


2

,Wat is seksueel dimorfisme?
 Door seksuele selectie worden de speciale kenmerken steeds verder uitvergroot en
worden de verschillen tussen mannetjes en wijfjes groter

Seksuele selectie is de selectie van een partner om mee voort te planten op basis van
speciale uiterlijke kenmerken die op kwaliteit wijzen

3 Hoe onstaan nieuwe soorten?

Isolatie
 Door geologische omstandigheden kunnen er drastische verandering in het leefgebied
van een soort plaatsvinden, de groep wordt daardoor willekeurig in 2 gescheiden, elke groep
komt in een ander leefgebied terecht

Mutatie
 Beide groepen ondergaan dan elk hun eigen evolutie, er zullen toevallige mutaties
onstaan, deze verhogen dan nog eens de variatie in de groep, mutaties kunnen nieuwe
biologische kenmerken doen onstaan en dus mogelijk ook een nieuw kenmerk in de groep

Selectie
 Op elke groep zal de selectie anders inwerken, de overlevende groep zal meer en meer
aanpassingen aan het nieuwe leefgebied ontwikkelen

Tijd
 Uiteindelijk kunnen beide groepen zo ver van elkaar gaan verschillen dat voortplanten
niet meer mogelijk is  Uit de oude soort zijn 2 nieuwe soorten onstaan

Soortvorming / Onstaan van nieuwe soorten
 Nieuwe soorten onstaan uit voorgaande soorten door en proces van isolatie, mutatie,
natuurlijke selectie en tijd

3 Evolutiebomen
Alle soorten organismen op deze aarde onstaan door een langzame evolutie uit
voorouderlijke soorten dankzij het mechanisme van natuurlijke selectie

Afstammingen van soorten kan je weergeven in een evolutieboom  Iedereen is aan elkaar
verwant

Tree of life


Evolutie heeft invloed op ons leven
Evolutie stopt nooit
Evolutie kan ook snel gaan

Wat is kunstmatige selectie?
 Mens die zelf selectie uitvoert

3

, Superbacteriën

Anti  Tegen
Bioticum  Bacteriën

Resistent
 Sterft niet aan antibiotica

Multiresistent
 Sterft niet aan meerdere antibiotica

MRSA  Multiresistent

BMRO  Bijzonder resistent micro-organisme

MRSA is een BMRO, wat wordt daarmee bedoelt?
 Het is resistent aan meerdere antibiotica

Hoe onstaan BMRO’s?
 Antibiotica werd tevaak toegedient

Kan iemand sterven aan MRSA?
 Gebeurt niet vaak maar kan wel drager zijn, zwakke persoon

Waarom wordt het gebruik van antibiotica zo sterk afgeraden?
 Resistentie bij bacteriën
 Je doodt ook de goede bacterien
- Darmen
- Huid

Lactose intolerant
 Je kan het niet verwerken

Wat is lactose?
 Melk eiwit
Lactase is een enzym
Lactose  Afgebroken
Lactase
Wat zijn de gevolgen van intolerantie voor mensen die intolerant zijn?
- Gisting in de darmen
- Maagdarm problemen




4