Nectar H9 biologie samenvatting

Biologie hoofdstuk 9
Paragraaf 1 (Het werkt!)
In de romp liggen de meeste organen, het bestaat uit de borstholte en buikholte die gesplitst
worden door het middenrif, dit is een dik gespierd vlies.
Organen bestaan uit cellen, de kleinste bouwstenen van je lichaam.
Weefsel= groep cellen met dezelfde bouw en functie.
Orgaanstelsel= organen die samenwerken aan dezelfde grotere taak.
Verteringsstelsel:
 Maakt voedsel zo klein dat het bloed de voedingsstoffen uit het voedsel op kan nemen.
Ademhalingsstelsel:
 Longen nemen vanuit de lucht zuurstof op in het bloed en geven vanuit het bloed
koolstofdioxide af aan de lucht.
Bloedvatenstelsel:
 Vervoert voedingsstoffen, zuurstof en andere stoffen.
 Hart pompt bloed door bloedvaten naar alle organen.
Uitscheidingsstelsel:
 Zorgt dat je lichaam afvalstoffen kwijtraakt.
 Lever, longen en huid verwijderen ook afvalstoffen uit het bloed.
Zenuwstelsel:
 Zorgt dat alle organen goed werken.
 Zorgt dat je organen en je orgaanstelsels goed kunnen samenwerken.
Waaruit cellen bestaan:
 Celmembraan
 Regelt welke stoffen de cel in of uit gaan.
 Onderhoudt het contact met de omgeving via receptoren.
 Cytoplasma
 Bestaat uit water met opgeloste stoffen.
 Bevat organellen, zoals:
 Celkern  regelt dat de cel zijn vorm krijgt en zijn taken uitvoert. Dit gebeurt
door eiwitten, de recepten voor deze eiwitten zitten in het DNA.
 Ribosomen  Zij maken de eiwitten, een deel daarvan komt terecht in
transportkanalen en gaat richting celmembraan. Het andere deel blijft in het
cytoplasma.

,  Mitochondriën  Dit zijn de energiecentrales van de cel, hier vindt de
verbranding van glucose plaats. Cellen die veel energie gebruiken hebben
veel mitochondriën.
glucose + zuurstof  energie + koolstofdioxide + water


Paragraaf 9.2 (Je eet)
In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen (koolhydraten (zetmeel en suikers), eiwitten, mineralen,
water, vetten en vitamines.
Water, mineralen en vitamines worden direct in het bloed opgenomen, eiwitten, vetten en de
meeste koolhydraten zijn te groot. Ze moeten eerst kleingemaakt (verteerd) worden.
In je verteringsstelsel zitten organen die verteringssappen maken, bijvoorbeeld speeksel. In
verteringssappen zitten enzymen.
Hoe enzymen werken:
 Voor elke soort voedingsstof is er een apart enzym met een speciale vorm.
 Enzym gaat zo te werk:
1. Het enzym bindt zich aan de voedingsstof.
2. Het enzym knipt de voedingsstof in tweeën.
3. Het enzym laat los en kan daarna opnieuw dezelfde soort voedingsstof afbreken.
Temperaturen waarbij enzymen werken:
 Minimumtemperatuur  enzymen werken langzaam.
 Optimumtemperatuur  enzymen werken het beste, in je lichaam meestal 37°C.
 Maximumtemperatuur  enzymen werken langzaam.
 Boven maximumtemperatuur  enzym is helemaal stuk en werkt niet meer.
Enzymen zijn ook gevoelig voor zuurgraad. Als een enzym in een zure of minder zure omgeving komt,
veranderen de vorm en werking van het enzym.
Je huig en strotklepje zorgen ervoor dat je eten niet in je neusholte of luchtpijp komt. Als je eet of
praat tijdens het lachen kan dit nog steeds gebeuren, dan verslik je je.
In je slokdarm wordt het eten voortgeduwd door peristaltische bewegingen (kringspieren en
lengtespieren trekken samen).
4 plekken waar vertering plaatsvindt:
 Mondholte
 Door kauwen maak je het voedsel kleiner.
 Eerst stap van zetmeelvertering  enzymen in speeksel.
 Speeksel wordt gemaakt in de speekselklieren.
 Maag