Kern AC
Motiveren
de
gespreksv
oering
HBO Verpleegkunde
-------------------------
Leerjaar 2
Plan van
aanpak
,Plan van aanpak – Motiverende gespreksvoering
Inhoud
Theoretisch kader...................................................................................................................................2
Uitwerking plan van aanpak...................................................................................................................3
Inleiding..............................................................................................................................................3
Kern....................................................................................................................................................4
Afsluiting.............................................................................................................................................7
Basisvaardigheden (door het hele gesprek heen)...................................................................................8
Theoretisch kader
Dit plan van aanpak gebruik je om structuur in een gesprek aan te brengen en
om het gesprek vloeiend te laten verlopen. Ook biedt het hulp als
geheugensteuntje zodat je bepaalde onderwerpen die van belang zijn niet
vergeet te noemen.
Dit plan van aanpak is specifiek bedoeld voor motiverende gespreksvoering.
Dit is een veelgebruikte communicatiestijl om mensen te helpen bij
gedragsverandering. Als zorgverlener heb je hierbij een ondersteunende functie.
Je gaat opzoek naar de veranderwens en naar de twijfels die de verandering
belemmeren. Op deze manier verminder je de weerstand, en versterk je de eigen
motivatie en bereidheid voor de verandering. Je focust dus voornamelijk op de
stap ‘willen’ uit het Stages of Change Model.
De basisattitude van de zorgverlener bestaat uit de volgende onderdelen:
empathie, ambivalentie stimuleren, eigen effectiviteit ondersteunen, meeveren
bij weerstand en oordeelsvrij luisteren. Ambivalentie houdt in dat de patiënt
twijfels krijgt door een bepaald dilemma. Pas als een cliënt aan het twijfelen is
gebracht over zijn huidige gedrag, is het mogelijk om een gedragsverandering
teweeg te brengen. Stimuleer dit dus. Verder staat het stimuleren van de eigen
effectiviteit centraal; laat de patiënt zelf met opties komen en geef geen
ongevraagd advies.
Als zorgverlener kan je de ORBSV-techniek toepassen. Deze techniek omvat de
5 competenties van motiverende gespreksvoering:
1. Open vragen stellen.
2. Reflectief luisteren: teruggeven wat je hoort.
3. Bevestigen en ondersteunen: geef de cliënt complimenten, benadruk de
positieve stappen die de cliënt al heeft ondernomen.
4. Samenvattingen geven.
5. Verandertaal uitlokken.
Tot slot zijn er enkele stijlen die van belang zijn om toe te passen bij motiverende
gespreksvoering:
1. Volgende stijl: meebewegen met de ideeën van de cliënt. Je laat de
zorgvrager zijn eigen proces sturen en bent hierbij ter ondersteuning. Je
faciliteert en bevestigt.
2
, 2. Gidsende stijl: je gidst iemand als het ware door een gesprek heen. Je
informeert de cliënt en stemt af op wat passend is voor hem. Je laat de
cliënt zelf met opties komen, en laat de uiteindelijke keuze over aan hem.
3. Sturende stijl: jij neemt als zorgverlener de leiding en geeft de informatie
en instructies. Het is grotendeels een monoloog van de zorgverlener, en de
zorgvrager luistert vooral. Deze techniek wordt voornamelijk toegepast bij
een voorlichtingsgesprek.
Bij motiverende gespreksvoering start je het gesprek met volgen, om ervoor te
zorgen dat de zorgvrager zich begrepen voelt. Vervolgens ga je steeds meer
gidsen, om de zorgvrager met oplossingen te laten komen. Als de zorgvrager zelf
niet met geschikte oplossingen kan komen, ga je meer sturen. Zo kan je vragen
‘Staat u ervoor open als ik met u meedenk?’.
Uitwerking plan van aanpak
Inleiding
Wat Groeten
Hoe Geef een stevige hand en zeg: ‘Goedemiddag/ochtend/avond’.
Waarom Je verwelkomt de patiënt.
Effect De patiënt voelt zich meer op zijn gemak.
Bron Silverman p. 37
Wat Naam van patiënt checken
Hoe ‘Bent u …?’
Waarom Vaststellen dat dit de juiste patiënt is.
Effect Je voorkomt dat de patiënt de verkeerde informatie krijgt en
hierdoor angstig kan worden.
Bron Silverman p. 37
Wat Stel jezelf voor.
Hoe ‘Ik ben …, ik ben werkzaam als verpleegkundige’
Waarom De patiënt weet wie je bent en wat je functie is.
Effect De patiënt kan je bij je voornaam noemen en voelt zich meer op zijn
gemak.
Bron Silverman p. 37
Wat Aanleiding bespreken.
Hoe Meerdere opties:
- Een open beginvraag stellen als: ‘Wat wilt u in dit gesprek
bespreken?’ of ‘Waarom heeft u dit gesprek aangevraagd?’ of
‘Hoe gaat het met u?’
- Terugkomen op een eerder gesprek waarin de patiënt de
aanleiding al heeft gegeven: ‘We hebben al een keer contact
gehad, waarin duidelijk werd dat…’
Waarom Het onderwerp van het gesprek aankondigen.
Effect Je laat de patiënt aan het woord en komt erachter waar de patiënt
mee zit, of waarom hij dit gesprek heeft aangevraagd.
3
Motiveren
de
gespreksv
oering
HBO Verpleegkunde
-------------------------
Leerjaar 2
Plan van
aanpak
,Plan van aanpak – Motiverende gespreksvoering
Inhoud
Theoretisch kader...................................................................................................................................2
Uitwerking plan van aanpak...................................................................................................................3
Inleiding..............................................................................................................................................3
Kern....................................................................................................................................................4
Afsluiting.............................................................................................................................................7
Basisvaardigheden (door het hele gesprek heen)...................................................................................8
Theoretisch kader
Dit plan van aanpak gebruik je om structuur in een gesprek aan te brengen en
om het gesprek vloeiend te laten verlopen. Ook biedt het hulp als
geheugensteuntje zodat je bepaalde onderwerpen die van belang zijn niet
vergeet te noemen.
Dit plan van aanpak is specifiek bedoeld voor motiverende gespreksvoering.
Dit is een veelgebruikte communicatiestijl om mensen te helpen bij
gedragsverandering. Als zorgverlener heb je hierbij een ondersteunende functie.
Je gaat opzoek naar de veranderwens en naar de twijfels die de verandering
belemmeren. Op deze manier verminder je de weerstand, en versterk je de eigen
motivatie en bereidheid voor de verandering. Je focust dus voornamelijk op de
stap ‘willen’ uit het Stages of Change Model.
De basisattitude van de zorgverlener bestaat uit de volgende onderdelen:
empathie, ambivalentie stimuleren, eigen effectiviteit ondersteunen, meeveren
bij weerstand en oordeelsvrij luisteren. Ambivalentie houdt in dat de patiënt
twijfels krijgt door een bepaald dilemma. Pas als een cliënt aan het twijfelen is
gebracht over zijn huidige gedrag, is het mogelijk om een gedragsverandering
teweeg te brengen. Stimuleer dit dus. Verder staat het stimuleren van de eigen
effectiviteit centraal; laat de patiënt zelf met opties komen en geef geen
ongevraagd advies.
Als zorgverlener kan je de ORBSV-techniek toepassen. Deze techniek omvat de
5 competenties van motiverende gespreksvoering:
1. Open vragen stellen.
2. Reflectief luisteren: teruggeven wat je hoort.
3. Bevestigen en ondersteunen: geef de cliënt complimenten, benadruk de
positieve stappen die de cliënt al heeft ondernomen.
4. Samenvattingen geven.
5. Verandertaal uitlokken.
Tot slot zijn er enkele stijlen die van belang zijn om toe te passen bij motiverende
gespreksvoering:
1. Volgende stijl: meebewegen met de ideeën van de cliënt. Je laat de
zorgvrager zijn eigen proces sturen en bent hierbij ter ondersteuning. Je
faciliteert en bevestigt.
2
, 2. Gidsende stijl: je gidst iemand als het ware door een gesprek heen. Je
informeert de cliënt en stemt af op wat passend is voor hem. Je laat de
cliënt zelf met opties komen, en laat de uiteindelijke keuze over aan hem.
3. Sturende stijl: jij neemt als zorgverlener de leiding en geeft de informatie
en instructies. Het is grotendeels een monoloog van de zorgverlener, en de
zorgvrager luistert vooral. Deze techniek wordt voornamelijk toegepast bij
een voorlichtingsgesprek.
Bij motiverende gespreksvoering start je het gesprek met volgen, om ervoor te
zorgen dat de zorgvrager zich begrepen voelt. Vervolgens ga je steeds meer
gidsen, om de zorgvrager met oplossingen te laten komen. Als de zorgvrager zelf
niet met geschikte oplossingen kan komen, ga je meer sturen. Zo kan je vragen
‘Staat u ervoor open als ik met u meedenk?’.
Uitwerking plan van aanpak
Inleiding
Wat Groeten
Hoe Geef een stevige hand en zeg: ‘Goedemiddag/ochtend/avond’.
Waarom Je verwelkomt de patiënt.
Effect De patiënt voelt zich meer op zijn gemak.
Bron Silverman p. 37
Wat Naam van patiënt checken
Hoe ‘Bent u …?’
Waarom Vaststellen dat dit de juiste patiënt is.
Effect Je voorkomt dat de patiënt de verkeerde informatie krijgt en
hierdoor angstig kan worden.
Bron Silverman p. 37
Wat Stel jezelf voor.
Hoe ‘Ik ben …, ik ben werkzaam als verpleegkundige’
Waarom De patiënt weet wie je bent en wat je functie is.
Effect De patiënt kan je bij je voornaam noemen en voelt zich meer op zijn
gemak.
Bron Silverman p. 37
Wat Aanleiding bespreken.
Hoe Meerdere opties:
- Een open beginvraag stellen als: ‘Wat wilt u in dit gesprek
bespreken?’ of ‘Waarom heeft u dit gesprek aangevraagd?’ of
‘Hoe gaat het met u?’
- Terugkomen op een eerder gesprek waarin de patiënt de
aanleiding al heeft gegeven: ‘We hebben al een keer contact
gehad, waarin duidelijk werd dat…’
Waarom Het onderwerp van het gesprek aankondigen.
Effect Je laat de patiënt aan het woord en komt erachter waar de patiënt
mee zit, of waarom hij dit gesprek heeft aangevraagd.
3
