Gerechtelijk privaatrecht
1. Situering van het gerechtelijk privaatrecht
Waarop is het gerechtelijk privaatrecht van toepassing?
Ratione temporis Op welk moment zijn die regels van toepassing? Vanaf wanneer
(werking in de tijd) is een nieuwe bepaling van toepassing? Wat met de geschillen
die ondertussen hangende zijn in de rechtbank?
Oplossing: art. 3 Ger. W à wetten op rechterlijke organisatie /
bevoegdheid / rechtspleging
o Fixeert zich op nieuwe wetten
o Principe: nieuwe wetgeving onmiddellijk van toepassing
op hangend rechtsgeding
o Zonder invloed op geldig gestelde eerdere
proceshandelingen
o Tenzij: overgangsbepalingen voorzien in de wet
o Dus: nieuw wetten worden meteen toegepast ookal is
een geding al hangend
Volgende vragen worden bekeken in art. 3 Ger.W.:
Wat is een hangend rechtsgeding?
Een procedure die voor de rechtbank wordt gevoerd en waarover
de rechter nog een uitspraak moet doen. Een geding is hangend
van zodra men een gedinginleidend exploot (=dagvaarding)
heeft betekend aan de verweerder.
à Een document die wortd betekend aan de tegenpartij en zal
het geding inleiden. Daarom de term ‘gedinginleidend exploot’.
Het geding blijft hangend zolang de rechter geen eindvonnis
heeft uitgesproken.
,Een zaak wordt op de rol geschreven. En dan is een zaak
aanhangig bij de rechtbank. Dan komt de inleidingde zitting.
Tussen de inleidende zitting en de rechtsdag worden de
conclusies meegedeeld. Op de rechtsdag wordt de zaak gepleit.
= een aanhangend rechtsgeding (vanaf de betekenis tot aan het
eindvonnis)
Wat is een wet op de rechterlijke organisatie?
Vb: bestaande rechtbank wordt afgeschaft
Wat is een wet op de bevoegdheid?
Nieuwe wet die aan een bepaalde rechter een nieuwe
bevoegdheid toekent of ontneemt (materiële of territoriale
bevoegdheid).
Vb: gasboetes nieuwe bevoegdheid politierechtbank
Wat is een wet op de rechtspleging?
Verschillende regels die van toepassing zijn op de procedure zelf.
Proceshandelingen gesteld onder de oude wet blijven geldig
indien de nieuwe wet later komt.
Wat bedoelt men met afwijkende overgangsmaatregelen?
, Bepaling die een uitzondering vormen. Een afwijking van de
wetgever op die onmiddellijke inwerkingtreding. Er wordt dan
een ander datum voorzien.
Waarop is het gerechtelijk privaatrecht van toepassing?
Ratione personae = op wie is de wet van toepassing
Ratione materiae = op wat is de wet van toepassing
à op alle subjectieve geschillen tussen burgers
Ratione temporis = vanaf wanneer is zo een wet van toepassing
o Art. 3 Ger.W.
Ratione loci = binnen welk territorium is het gerechtelijk privaatrecht van
toepasing
à In België
Waarom is gerechtelijk recht nodig?
Verbod op eigenrichting Dat aanspraken op een wijze die de rechtstaat waardig is,
worden beslecht door met autoriteit beklede overheidsrechter
of door een scheidsrechter.
à Verplicht beroep op een rechter om materiële/subjectieve
rechten daadwerkelijk te realiseren. Je mag niet zelf voor
rechter gaan spelen.
Het verbod op eigenrichting is een algemeen rechtsbeginsel.
Uitzonderingen:
• Exceptie van niet nakoming
à Een prestatie mag opgeschort worden totdat de
schuldenaar van een andere prestatie die daar
voldoende mee in verband staat, zijn prestatie nakomt
of aanbiedt deze na te komen.
Exceptie van niet-nakoming in enge zin is de exceptio
non adimpleti contractus (enac)
= Het recht van een SA die tegelijk SE is van een
tegenprestatie, om de nakoming van zijn verbintenis op
te schorten totdat de SA die tegenprestatie nakomt of
aanbiedt na te komen.
• Retentierecht
De opschorting van de prestatie bestaat erin een zaak
die het voorwerp van de (tegen)prestatie uitmaakt,
, niet af te geven totdat betaald werd wat met
betrekking tot deze zaak verschuldigd is.
à toepassing van de exceptio non adimpleti contractus
Vb: garage die auto houdt zolang je de factuur niet
betaalt
Deze uitzonderingen zijn aan strenge voorwaarden
onderworpen. Bovendien kan die eigenrichting op verzoek van
de wederpartij steeds aan het oordeel van de rechter worden
onderworpen.
Termen
Eiser Eist iets van de verweerder
Verweerder Verweerdt zich
Hoe ziet een gerechtelijke procedure eruit?
De manier waarop je een procedure inleidt gebeurt via verschillende documenten.
Vb: dagvaarding, eenzijdig verzoekschrift…
Bij korte debatten pleit men kort en beslist de rechter snel. Dit komt omdat het niet
ingewikkeld is. Bij een conclusiekalender worden er termijnen afgesproken waarbij de
partijen conclusies (geschreven argumenten) zullen bezorgen. Dit gebeurt tot de
instaatstelling. Dit is wanneer er geen conclusies meer zijn.
Tijdens de pleitzitting proberen de partijen de rechter te overtuigen. Daarna wordt de zaak
in beraad genomen. Daarna volgt de uitspraak. Je kan hiervan een ‘grosse’ verkrijgen. Dit is
een uitvoerbare uitgifte.
Wat/wie zijn de actoren?
Rechter Onafhankelijk
Onpartijdig
Gaat de zaak aanhoren
1. Situering van het gerechtelijk privaatrecht
Waarop is het gerechtelijk privaatrecht van toepassing?
Ratione temporis Op welk moment zijn die regels van toepassing? Vanaf wanneer
(werking in de tijd) is een nieuwe bepaling van toepassing? Wat met de geschillen
die ondertussen hangende zijn in de rechtbank?
Oplossing: art. 3 Ger. W à wetten op rechterlijke organisatie /
bevoegdheid / rechtspleging
o Fixeert zich op nieuwe wetten
o Principe: nieuwe wetgeving onmiddellijk van toepassing
op hangend rechtsgeding
o Zonder invloed op geldig gestelde eerdere
proceshandelingen
o Tenzij: overgangsbepalingen voorzien in de wet
o Dus: nieuw wetten worden meteen toegepast ookal is
een geding al hangend
Volgende vragen worden bekeken in art. 3 Ger.W.:
Wat is een hangend rechtsgeding?
Een procedure die voor de rechtbank wordt gevoerd en waarover
de rechter nog een uitspraak moet doen. Een geding is hangend
van zodra men een gedinginleidend exploot (=dagvaarding)
heeft betekend aan de verweerder.
à Een document die wortd betekend aan de tegenpartij en zal
het geding inleiden. Daarom de term ‘gedinginleidend exploot’.
Het geding blijft hangend zolang de rechter geen eindvonnis
heeft uitgesproken.
,Een zaak wordt op de rol geschreven. En dan is een zaak
aanhangig bij de rechtbank. Dan komt de inleidingde zitting.
Tussen de inleidende zitting en de rechtsdag worden de
conclusies meegedeeld. Op de rechtsdag wordt de zaak gepleit.
= een aanhangend rechtsgeding (vanaf de betekenis tot aan het
eindvonnis)
Wat is een wet op de rechterlijke organisatie?
Vb: bestaande rechtbank wordt afgeschaft
Wat is een wet op de bevoegdheid?
Nieuwe wet die aan een bepaalde rechter een nieuwe
bevoegdheid toekent of ontneemt (materiële of territoriale
bevoegdheid).
Vb: gasboetes nieuwe bevoegdheid politierechtbank
Wat is een wet op de rechtspleging?
Verschillende regels die van toepassing zijn op de procedure zelf.
Proceshandelingen gesteld onder de oude wet blijven geldig
indien de nieuwe wet later komt.
Wat bedoelt men met afwijkende overgangsmaatregelen?
, Bepaling die een uitzondering vormen. Een afwijking van de
wetgever op die onmiddellijke inwerkingtreding. Er wordt dan
een ander datum voorzien.
Waarop is het gerechtelijk privaatrecht van toepassing?
Ratione personae = op wie is de wet van toepassing
Ratione materiae = op wat is de wet van toepassing
à op alle subjectieve geschillen tussen burgers
Ratione temporis = vanaf wanneer is zo een wet van toepassing
o Art. 3 Ger.W.
Ratione loci = binnen welk territorium is het gerechtelijk privaatrecht van
toepasing
à In België
Waarom is gerechtelijk recht nodig?
Verbod op eigenrichting Dat aanspraken op een wijze die de rechtstaat waardig is,
worden beslecht door met autoriteit beklede overheidsrechter
of door een scheidsrechter.
à Verplicht beroep op een rechter om materiële/subjectieve
rechten daadwerkelijk te realiseren. Je mag niet zelf voor
rechter gaan spelen.
Het verbod op eigenrichting is een algemeen rechtsbeginsel.
Uitzonderingen:
• Exceptie van niet nakoming
à Een prestatie mag opgeschort worden totdat de
schuldenaar van een andere prestatie die daar
voldoende mee in verband staat, zijn prestatie nakomt
of aanbiedt deze na te komen.
Exceptie van niet-nakoming in enge zin is de exceptio
non adimpleti contractus (enac)
= Het recht van een SA die tegelijk SE is van een
tegenprestatie, om de nakoming van zijn verbintenis op
te schorten totdat de SA die tegenprestatie nakomt of
aanbiedt na te komen.
• Retentierecht
De opschorting van de prestatie bestaat erin een zaak
die het voorwerp van de (tegen)prestatie uitmaakt,
, niet af te geven totdat betaald werd wat met
betrekking tot deze zaak verschuldigd is.
à toepassing van de exceptio non adimpleti contractus
Vb: garage die auto houdt zolang je de factuur niet
betaalt
Deze uitzonderingen zijn aan strenge voorwaarden
onderworpen. Bovendien kan die eigenrichting op verzoek van
de wederpartij steeds aan het oordeel van de rechter worden
onderworpen.
Termen
Eiser Eist iets van de verweerder
Verweerder Verweerdt zich
Hoe ziet een gerechtelijke procedure eruit?
De manier waarop je een procedure inleidt gebeurt via verschillende documenten.
Vb: dagvaarding, eenzijdig verzoekschrift…
Bij korte debatten pleit men kort en beslist de rechter snel. Dit komt omdat het niet
ingewikkeld is. Bij een conclusiekalender worden er termijnen afgesproken waarbij de
partijen conclusies (geschreven argumenten) zullen bezorgen. Dit gebeurt tot de
instaatstelling. Dit is wanneer er geen conclusies meer zijn.
Tijdens de pleitzitting proberen de partijen de rechter te overtuigen. Daarna wordt de zaak
in beraad genomen. Daarna volgt de uitspraak. Je kan hiervan een ‘grosse’ verkrijgen. Dit is
een uitvoerbare uitgifte.
Wat/wie zijn de actoren?
Rechter Onafhankelijk
Onpartijdig
Gaat de zaak aanhoren
