GESPREKSVAARDIGHEDEN
1. WAT VERSTAAN WIJ ONDER GESPREKSVAARDIGHEDEN
1.1 INTERPERSOONLIJK COMMUNICEREN: MONDELING, SCHRIFTELIJK EN ONLINE
o Communicatie tussen meer dan twee personen
o Tweerichtingsverkeer, onmiddellijk feedback
o Soorten
Mondeling: continu proces, afstemming met de ander
Schriftelijk
Online: online communicatie en sociale media als aanvulling op mondelinge en
schriftelijke communicatie
1.2 VANUIT WELKE MENSVISIE EN OVER OVERKOEPELENDE PRINCIPES COMMUNICEREN
WIJ MET MENSEN?
Vertrekken vanuit de internationale definitie op sociaal werk:
‘Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en
respect voor vormen van diversiteit staan centraal in sociaal werk.’
Uitgangspunten definitie
o Samenwerken MET mensen naar sociale verandering
o Emancipatorisch gedachtengoed
o Geloof in belanghebbende centraal
o Empowerend werken: zelfbepaling centraal
1.3 VERTALING MENSVISIE IN WERKRELATIE EN BASISHOUDING VAN SOCIAAL WERKER
Rogers: basishouding sociaal werker:
1.3.1 EMPATHIE
o vermogen in te leven in de ander
o proberen denken zoals de ander
o begrijpen wat er door zijn/haar hoofd gaat
o veronderstelt niet-veroordelende houding
o in co-creatie werken met ervaringskennis
o empathie ≠ identificatie met de ander
Soorten
o Affectieve empathie: emoties en gevoelens van de ander aanvoelen
o Cognitieve empathie: vermogen om gedachten en ideeën van de ander te identificeren en
begrijpen
1
,1.3.2 ECHTHEID
o Oprecht en eerlijk zijn
o Niet doen alsof je op alle vragen antwoord weet -> zeggen als je het niet weet
o Authentiek gedragen
o Feedback geven
o Respectvol confronteren en doorvragen
1.3.3 ONVOORWAARDELIJKE ACCEPTATIE
o Niet-veroordelende houding
o Afstand doen van eigen waarden en normen
o Respect voor de persoon
o Onvoorwaardelijke acceptatie kan leiden tot uitnodigen van belanghebbende om gedrag en
keuzes te exploreren en te wegen
o Aanvaarding van persoon -> niet het gedrag van de belanghebbende
1.3.4 WERKALLIANTIE ALS VERTREKPUNT
o 3 voorgaande elementen volstaan tegenwoordig niet meer tegenwoordig aangaan van
werkalliantie met de belanghebbende
o Werkalliantie (3 onderling verweven elementen):
Overeenkomst over doelstellingen van het veranderingsproces
Consensus over die taken die moeten uitgevoerd worden om doel te bereiken
Verbinding tussen cliënt en werker die samenwerking tussen beiden faciliteert
o Transparante en doelgerichte manier van werken
o In verbinding gaan is belangrijke voorwaarde
o Verbinding = wanneer professional en cliënt samenwerken, met wederzijds respect,
appreciatie en vertrouwen
2. OP WEG NAAR EEN DEFINITIE – WAT IS COMMUNICATIE?
Veel verschillende theoretische kader omtrent communicatie:
o Zender-ontvanger-model
o Axioma’s van Watzlawick
o Soorten communicatie die wij inzetten in SW
2.1 ZENDER-ONTVANGER-MODEL
o Shannon en Weaver uit 1949
o Model voor verzenden van boodschap via de telefoon
2
, 2.1.1 CODEREN
o Zender probeert boodschap over te brengen naar ontvanger
o Zender moet boodschap omzetten in bepaalde symbolen
o Kan verbaal en non-verbaal
2.1.2 KANAAL/MEDIUM
o = manier waarop boodschap wordt overgebracht
o Bv. spraak, non-verbale gebaren, sms, emoji’s, een lied, een gedicht, etc.
2.1.3 DECODEREN
o Gecodeerde boodschap moet worden waargenomen en geïnterpreteerd worden
o Interpreteren= betekenis toekennen aan boodschap
o Opvangen en interpreteren wordt beïnvloed door objectiviteit, subjectiviteit en
intersubjectiviteit
Objectiviteit/neutraliteit
o Zakelijkheid en feitelijkheid
o Informatie is meetbaar en controleerbaar
o Zonder betekenis of waardeoordeel niet echt mogelijk
o Betere term = neutraliteit
Subjectiviteit
o Betekenis toekennen aan informatie
o Waarneming kan neutraal maar interpretatie is altijd subjectief
o Mensen trekken verschillende conclusies
Intersubjectiviteit
o Interpretaties van mensen met elkaar vergelijken
o Doel= tot gezamenlijke mening komen
o Bv: een sollicitatiegesprek nabespreken
2.1.4 RUIS IN DE COMMUNICATIE
o Storende factoren
o Zorgen voor misverstanden
o Neiging om boodschap te beoordelen op basis van eigen referentiekader
o Oplossen: checken wat ander bedoelt, stigmatisering voorkomen
o Factoren voor ruis liggen op vier terreinen:
3
1. WAT VERSTAAN WIJ ONDER GESPREKSVAARDIGHEDEN
1.1 INTERPERSOONLIJK COMMUNICEREN: MONDELING, SCHRIFTELIJK EN ONLINE
o Communicatie tussen meer dan twee personen
o Tweerichtingsverkeer, onmiddellijk feedback
o Soorten
Mondeling: continu proces, afstemming met de ander
Schriftelijk
Online: online communicatie en sociale media als aanvulling op mondelinge en
schriftelijke communicatie
1.2 VANUIT WELKE MENSVISIE EN OVER OVERKOEPELENDE PRINCIPES COMMUNICEREN
WIJ MET MENSEN?
Vertrekken vanuit de internationale definitie op sociaal werk:
‘Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert.
Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en
respect voor vormen van diversiteit staan centraal in sociaal werk.’
Uitgangspunten definitie
o Samenwerken MET mensen naar sociale verandering
o Emancipatorisch gedachtengoed
o Geloof in belanghebbende centraal
o Empowerend werken: zelfbepaling centraal
1.3 VERTALING MENSVISIE IN WERKRELATIE EN BASISHOUDING VAN SOCIAAL WERKER
Rogers: basishouding sociaal werker:
1.3.1 EMPATHIE
o vermogen in te leven in de ander
o proberen denken zoals de ander
o begrijpen wat er door zijn/haar hoofd gaat
o veronderstelt niet-veroordelende houding
o in co-creatie werken met ervaringskennis
o empathie ≠ identificatie met de ander
Soorten
o Affectieve empathie: emoties en gevoelens van de ander aanvoelen
o Cognitieve empathie: vermogen om gedachten en ideeën van de ander te identificeren en
begrijpen
1
,1.3.2 ECHTHEID
o Oprecht en eerlijk zijn
o Niet doen alsof je op alle vragen antwoord weet -> zeggen als je het niet weet
o Authentiek gedragen
o Feedback geven
o Respectvol confronteren en doorvragen
1.3.3 ONVOORWAARDELIJKE ACCEPTATIE
o Niet-veroordelende houding
o Afstand doen van eigen waarden en normen
o Respect voor de persoon
o Onvoorwaardelijke acceptatie kan leiden tot uitnodigen van belanghebbende om gedrag en
keuzes te exploreren en te wegen
o Aanvaarding van persoon -> niet het gedrag van de belanghebbende
1.3.4 WERKALLIANTIE ALS VERTREKPUNT
o 3 voorgaande elementen volstaan tegenwoordig niet meer tegenwoordig aangaan van
werkalliantie met de belanghebbende
o Werkalliantie (3 onderling verweven elementen):
Overeenkomst over doelstellingen van het veranderingsproces
Consensus over die taken die moeten uitgevoerd worden om doel te bereiken
Verbinding tussen cliënt en werker die samenwerking tussen beiden faciliteert
o Transparante en doelgerichte manier van werken
o In verbinding gaan is belangrijke voorwaarde
o Verbinding = wanneer professional en cliënt samenwerken, met wederzijds respect,
appreciatie en vertrouwen
2. OP WEG NAAR EEN DEFINITIE – WAT IS COMMUNICATIE?
Veel verschillende theoretische kader omtrent communicatie:
o Zender-ontvanger-model
o Axioma’s van Watzlawick
o Soorten communicatie die wij inzetten in SW
2.1 ZENDER-ONTVANGER-MODEL
o Shannon en Weaver uit 1949
o Model voor verzenden van boodschap via de telefoon
2
, 2.1.1 CODEREN
o Zender probeert boodschap over te brengen naar ontvanger
o Zender moet boodschap omzetten in bepaalde symbolen
o Kan verbaal en non-verbaal
2.1.2 KANAAL/MEDIUM
o = manier waarop boodschap wordt overgebracht
o Bv. spraak, non-verbale gebaren, sms, emoji’s, een lied, een gedicht, etc.
2.1.3 DECODEREN
o Gecodeerde boodschap moet worden waargenomen en geïnterpreteerd worden
o Interpreteren= betekenis toekennen aan boodschap
o Opvangen en interpreteren wordt beïnvloed door objectiviteit, subjectiviteit en
intersubjectiviteit
Objectiviteit/neutraliteit
o Zakelijkheid en feitelijkheid
o Informatie is meetbaar en controleerbaar
o Zonder betekenis of waardeoordeel niet echt mogelijk
o Betere term = neutraliteit
Subjectiviteit
o Betekenis toekennen aan informatie
o Waarneming kan neutraal maar interpretatie is altijd subjectief
o Mensen trekken verschillende conclusies
Intersubjectiviteit
o Interpretaties van mensen met elkaar vergelijken
o Doel= tot gezamenlijke mening komen
o Bv: een sollicitatiegesprek nabespreken
2.1.4 RUIS IN DE COMMUNICATIE
o Storende factoren
o Zorgen voor misverstanden
o Neiging om boodschap te beoordelen op basis van eigen referentiekader
o Oplossen: checken wat ander bedoelt, stigmatisering voorkomen
o Factoren voor ruis liggen op vier terreinen:
3
