samenvatting 10voorbiologie hoofdstuk 11,12,14,15,16, en 17!

Hoofdstuk 11: stofwisseling, energie en leven

Welke belangrijkste vormen van energie zijn er?
- Potentiële energie
- Bewegingsenergie (kinetisch)
- Chemische energie
- Lichtenergie
- Warmte

Hoe gaat veel energie verloren voor organismen?
Veel energie gaat als warmte verloren. Organismen kunnen warmte niet in een andere energievorm
omzetten.

Wat zijn anorganische stoffen?
Bouwstoffen voor organische stoffen.
Belangrijkste zijn:
- Water: H2O
- Zuurstof: 02
- Koolstofdioxide: CO2
- Stikstofgas: N2
- Nitriet: NO2
- Nitraat: NO3
- Ammoniak: NH3
- Sulfaat: SO3
- En elementen als ijzer (Fe), calcium (Ca) en fosfor (P)

In welke groepen worden organische stoffen verdeeld?
- Koolhydraten
- Eiwitten
- Vetten
- Overige stoffen (bijv DNA (erfelijk materiaal) en ATP (energieoverdrager)

Welke atomen bevatten koolhydraten?
Koolstof, waterstof en zuurstof.

Wat is glucose?
Een enkelvoudige suiker.

Wat zijn polysachariden?
Enkelvoudige suikers die gekoppeld zijn tot tweevoudige suikers of lange ketens.
Voorbeelden: zetmeel, glycogeen, cellulose, chitine.

Wat zijn aminozuren?
Eiwitbouwstenen. Kortere eiwitketens zijn peptiden. Eiwitten zijn polymeren van aminozuren.

Wat is een eigenschap van vetten?
Vetten hebben een korte glycerolketen met daaraan 3 lange koolstofketens (vetzuren).

, Hoe werkt aerobe dissimilatie (= verbranding)?
- Dit gebeurt met zuurstof (O2).
- Cellen gebruiken meestal glucose als brandstof.
- Andere koolhydraten kunnen als uitgangsstof dienen
- Eindproducten zijn: CO2, H2O en veel energie (38 ATP).

Wat is gisting?
Anaerobe dissimilatie (verbranding) van glucose. 2 vormen:
- Alcoholgisting: glucose wordt afgebroken tot CO 2 + ethanol + weinig energie (2 ATP)
- Melkzuurgisting: glucose wordt afgebroken tot melkzuur + weinig energie (2 ATP)

Wat is rotting?
Anaerobe dissimilatie (verbranding) van andere stoffen dan suiker. Eiwitten worden afgebroken tot
o.a. NH3, H2S, CH2 (methaan) + weinig energie (2 ATP)

Wat noem je samen de stofwisseling?
Assimilatie (opbouwprocessen) + dissimilatie(afbraakprocessen).
Opbouw kost energie, afbraak levert energie.

Wat speelt een belangrijke rol bij energieoverdracht?
ATP; het kan gemakkelijk energie opnemen en ook weer afstaan (op de plaats waar dat nodig is).

Wat is de formule van fotosynthese (koolstofassimilatie)?
Koolstofdioxide + water + lichtenergie => glucose + zuurstof

6 CO2 + 6 H2O + energie => C6H12O6 + 6O2

Waar vindt fotosynthese plaats?
In het bladgroen (chlorofyl) van de bladgroenkorrels:
1. Lichtreactie: licht + zuurstof en ATP-vorming
2. Donkerreactie: glucose-vorming uit CO2 met behulp van ATP

Wat is nog een vorm van koolstofassimilatie?
Chemosynthese levert ook glucose. De energie komt niet van de zon, maar uit anorganische reacties
(zoals bij nitriet- en nitraatbacterieën).

Wat is voortgezette assimilatie in planten?
De opbouw van de lichaamseigen organische stoffen uit glucose en mineralen.

Wat is voortgezette assimilatie bij dieren?
De opbouw van lichaamseigen stoffen uit organische stoffen die het dier eerst in het lichaam heeft
opgenomen.

Wat beïnvloedt bij alle stofwisselingsprocessen de processnelheid?
Beperkende factoren.

Hoe verloopt de stofwisseling bij planten en dieren?
Orgaanstelsels werken samen om o.a. transport, uitscheiding en opslag zo goed mogelijk te laten
verlopen.