Samenvatting Fysiologie naurotransmitters

AZ  hydroxylatie & decarboxylatie  amine

Tyr  Dopa  DOP  NOR  EPI

AC: ATP  cAMP + PPi PLC: PIP2  DAG + IP3

FR:




ACh
Immunocytochemie adhv choline-acetyltransferase of acetylcholinesterase, clear/translucent vesicles

Receptoren:

- Nicotine-R: ionotroop, NN,M, 2 ionen nodig voor opening van receptorkanaal  Na+ en K+ stijgt, perifere
cholinesterase inhibitor pyridostigmine bij myasthenia gravis
- Muscarine-R: metabotroop, M1-5, GPCR, direct of via 2de boodschapper, atropine als antagonist
o M1,3,5: stimulatie PLC  Ca2+ stijgt
o M2,4: inh. AC  K+ stijgt
o Farmaca bij Alzheimer: Memantine = inh., centrale cholinesterase inhibitor tacrine
- Postsyn. Na+-, K+-, Ca2+-stroom verandert  exciteerbaarheid verandert, AHP door activatie K +(Ca2+)-kanalen

Formatio reticularis met RAS met nucleus basalis van Meynert  cortex (diffuus over 6 lagen), thalamus, amygdala,
hypothalamus

Cholinerge dorsale nucleus  MS, hersenstam, thalamus, frontale en occipitale neocortex

Arousal = corticale activatie bij ontwaken en sensoriële input door N-&M 1,3,4-R (inh. & exc.) & signaal/ruis stijgt

Aandacht, perceptie, geheugen, cognitie, activatie REM

Inhibeert TRN= reticulaire nucleus thalami, dus disinhibitie van pathway tss thalamus en cortex



NOR
Immunocytochemie adhv afbraak door MAO & COMT (ook re-uptake), small dense core vesicles

Receptoren: met 2de boodschappers

- α1: postsyn., stimulatie PLC  daling K+  elektrische prikkelbaarheid stijgt
- α2: presyn. dus autoR dus inh., inh. AC  stijging K+, daling Ca2+  elektrische prikkelbaarheid verandert
- β1: stimulatie AC  daling K+  prikkelbaarheid stijgt  minder sterke AHP, op dendrieten van Glu
neuronen thv V1  verhoogde alertheid thv LGN
- β2: stimulatie AC

FR met locus ceruleus  cerebellum, gyrus cinguli, MS, hippocampus, amygdala, hypothalamus, thalamus, cortex

DMNV (X) & NTS (solitarius)  hypothalamus, amygdala, MS: ventrale noradrenerge bundel = lateraal tegmentaal
systeem

Alertheid bij onverwachte prikkels, stemming, gemoed,  limbisch systeem (gyrus cinguli, hippocampale cortex,
amygdala, (hypo)thalamus): angst, emotie, motivatie, seksueel gedrag

Spieratonie tijdens REM thv locus ceruleus

1

, DOP
Receptoren:

- D1-fam: D1,5: stimulatie AC, activeren Ca2+-signalisatie, exc.
- D2-fam: inh. AC, onderdrukken Ca2+-signalisatie via sluiting Ca2+-kanalen, meer K+
o D2: autoreceptor, minder availability bij farmaca
Parkinson en schizofrenie en bij novelty seeking
personality, in SNc en striatum
o D3: meer availability bij schizofrenie en
verslaving, in NA en hypothalamus
o D4: ADHD, in MS en MC en frontale cortex

PFC:

- Mediaal: plannen, preferences
- Dorsolateraal DLPFC: delayed reward, werkgeheugen
- Orbitofrontaal: foutcorrectie
- Ventromediaal VMPFC: foutcorrectie

Tubero-infundibulair systeem: inh. prolactinevrijstelling
(lactatie), reward learning, impulse control diseases zoals kleptomanie en pyromanie

Parkinson: nigrostriatale baan: SNc  striatum, 8 hypothesen, L-Dopa over BBB endotheel via L1 samen met perifere
decarboxylase remmer zoals benserazide, MAO-B inhibitoren zoals selegiline

Schizofrenie: onderactiviteit mesocorticale en overactiviteit mesolimbische baan: MC  PFC en limbische cortex 
neg. en pos. symptomen

Verslaving: overactiviteit VTANA baan, opiaten: μ-R op GABAerge neuronen  disinh., alcohol: disinh., nicotine:
stimulatie DOPerge neuronen, cannabinoïden: inh. GABAerge neuronen thv NAc, cocaïne en amfetamine remmen
re-uptake DOP, mediale PFC, amygdala en hippocampus sturen exc. Gluerge neuronen nr NA, deel hedonisch
systeem(voortzetting)

ADHD: hypoactiviteit DOP

Afbraak door MAO presyn en in gliacellen: Selegiline inhibeert

DAT=transporter voor presyn re-uptake: geremd door rilatine en cocaïne, amfetamine kan hier ook door en
stimuleert dan DOP vrijstelling  psychostimulantia verhogen c DOP in synaps



5-HT
<tryptofaan AA

Verwijderd uit synaps door re-uptake en afbraak door MAO: immuunhistochemie

Nuclei raphes: rostraal en caudaal  volledig CZS

Synaptic cradle: ook astrocyten en microgliacellen, ~noradrenerge synaps

Antidepressiva: re-uptake inh.: Prozac=fluoxetine of MAO inh.

Onderdrukt REM

Depressie: lage 5-HIAA in CSF: afbraakproduct, ook rol NOR en groeifactor voor neuronen, stress  Glu
excitotoxiciteit en verhoogd cortisol  neuronale apoptose




2