AZT 3 SAMENVATTING
Waterhuishouding en infuusvloeistoffen:
Het menselijk lichaam bestaat voor het grootste deel uit water. Bij een pasgeboren is dit 75-80%, bij
een tweejarige 60-65% en dit daalt tot 50-6-% bij een ouder persoon. Van het totale lichaamswater
bevindt zich 2/3 in de cellen, gebonden aan de intracellulaire eiwitten. 1/3 deel omspoelt de cellen in
de intercellulaire ruimte en is in het vaatstelsel aanwezig.
Functies van lichaamswater zijn:
Transport van:
o Zuurstof en CO2 gebonden aan erytrocyten en/of opgelost in plasma
o Leukocyten: monocyten, granulocyten en lymfocyten
o Trombocyten
o Voedingsstoffen
o Elektrolyten
o Vitaminen
o Eiwitten
o Hormonen
o Afbraakproducten
Verdeling van lichaamswarmte
Oplosmiddel
Om de vochtbalans in evenwicht te houden, moeten de vochtverliezen die ontstaan door
urineproductie, verdamping tijdens de ademhaling, zweten en ontlasting aangevuld worden door
drinken, water uit voedsel en water dat bij de stofwisseling vrijkomt.
Belangrijkste pijlers:
- Vochtbalans
- Intracellulaire vloeistof
en de extracellulaire
vloeistof en de
uitwisseling van water
hiertussen
- Hoeveelheid water die
het lichaam bevat
Bij homeostase van de vloeistofvolumes:
de concentratie opgeloste deeltjes van de pH spelen 3 onderling afhankelijke rollen:
- vochtbalans
- mineralenbalans
- zuur-base evenwicht
Het vochtbalans: een evenwicht tussen wat we aan vloeistof innemen en weer uitscheiden.
,Mineralenbalans: mineralen en ionen die ontstaan bij de dissociatie van anorganische verbindingen,
heten ook wel elektrolyten. Omdat oplossingen van deze stoffen een elektrische stroom kunnen
geleiden. Dagelijks verkrijgen onze lichaamsvloeistoffen mineralen uit het voedsel en drank die we
opnemen en verliezen ze minder mineralen in urine en zweet. Er is sprake van een mineralenbalans
wanneer te netto van elk van de ionen in de lichaamsvloeistoffen niet toe of afneemt. Voor het
handhaven van de mineralenbalans moet de opname snelheid en de spijsverteringskanaal in
evenwicht zijn met de snelheid waarmee de mineralen in de nieren verloren gaan.
Zuur-base evenwicht: wanneer evenveel waterstofionen worden gevormd als er verloren gaan. Hoe
meer er sprake is van een zuurbase evenwicht blijft de pH van lichaamsvloeistoffen binnen normale
grenzen. Het probleem is vooral te zorgen dat de pH niet daalt. Omdat bij een normale
stofwisselingsreactie verschillende zuren worden gevormd. De nieren en de longen spelen een
belangrijke rol bij het handhaven van dit evenwicht.
Oedeem: teveel vocht vasthouden
Onder vulling (dehydratie): geeft uitdroging, verdroogde velletjes, mensen die super
geconcentreerde urine hebben of bijna niet meer plassen. Je bent uitgedroogd. Oorzaak is te weinig
water drinken of teveel vocht afdrijvende stoffen zoals alcohol. Andere oorzaak kan zijn ziekten die
leiden tot veelvuldig overgeven of diarree zoals cholera. Dehydratie kan een daling in de bloeddruk
veroorzaken, waardoor je je licht in je hoofd, zwak en moe kan voelen. Ernstige uitdroging kan een
gevaarlijk lage bloeddruk veroorzaken die medisch handelen vereist. Dehydratie kan zorgen voor een
snelle hartslag of hartkloppingen, bewusteloosheid en een delirium.
Overvulling (hyperhydratie): Hyperhydratie is een tegenover gestelde van dehydratie. Er wordt in het
lichaam teveel lichaamsvocht vastgehouden. Het leidt daarnaast ook tot een onbalans in je
elektrolyten spiegel. Wanneer je een natriumtekort hebt ontstaat een hyponatriëmie. Dit kan
verschillende oorzaken hebben, denk aan COD, maar ook veel drinken of bijvoorbeeld teveel
infuusvloeistof krijgen.
Hyperhydratie veroorzaakt een stijging van de bloeddruk, je kan last krijgen van oedeem, hoofdpijn,
wazig zien, zuurstofgebrek en cyanose. In de capillairen gaat uitwisseling plaatsvinden van het
overtollige vocht en dat komt allemaal tussen de cellen te zitten waardoor oedeem ontstaat. Cyanose
is een aandoening waarbij het bloed en het lichaamsweefsel abnormaal veel zuur bevatten.
Infuusvloeistoffen: stoffen die parenteraal toegediend kunnen worden, wanneer er sprake is van een
tekort. Ze worden daarom ook wel parenteralia genoemd. De samenstelling is afgestemd op het
doel. Dit kan erg verschillen. Voorbeelden hiervan zijn:
Vochtvolume vergroten
Elektrolyten/zuurgraad corrigeren
Voeding of bloedproducten toedienen
Medicijnen toedienen
, De anesthesioloog berekent de hoeveelheid en de samenstelling van de toe te dienen
infuusvloeistoffen op basis van:
- Geschatte vochtverlies
- De daadwerkelijke verliezen
- De algemene toestand van de patiënt (capaciteit van de circulatie en de uitscheiding)
Er wordt zowel voor de peroperatieve als voor de postoperatieve periode een infuusbeleid
vastgesteld. Er bestaan verschillende methoden om de behoefte aan vocht en elektrolyten te
berekenen.
Verschillende soorten infuusvloeistoffen:
Colloïde/ Plasmavervangers gebruiken ter preventie en behandeling van
plasmavervangers een hypovolemische shock. Dit betekend dat we ze gebruiken om
het vochtvolume te vergroten.
Kristalloïden/ Kristallijne vloeistoffen veranderen veel in de elektrolyten
compensatie samenstelling en toniciteit (druk van waterhuishouding). We
oplossingen gebruiken het als een compensatie van elektrolytentekort,
daarnaast vergroot het volume van het bloed natuurlijk.
Kunstbloed Dit is voor het kunstmatig bereiden en vervangen van bloed.
Bloed Dit is voor het kunstmatig bereiden en vervangen van bloed.
Parenterale voeding Dit is voeding wat door middel van een infuus direct de
bloedbaan inkomt.
Colloïdie/plasmavervangers Albumines
Gelatines
Hydroxyethyl Zetmeel (HES)
Kristalloïde/compensatieoplossingen Glucose 5% in water
Sorbitol 5%
NaCl 0,9%
Ringerlactaat
Ringerlactaat
Ionolyte
Bloed A
B
AB
O
Waterhuishouding en infuusvloeistoffen:
Het menselijk lichaam bestaat voor het grootste deel uit water. Bij een pasgeboren is dit 75-80%, bij
een tweejarige 60-65% en dit daalt tot 50-6-% bij een ouder persoon. Van het totale lichaamswater
bevindt zich 2/3 in de cellen, gebonden aan de intracellulaire eiwitten. 1/3 deel omspoelt de cellen in
de intercellulaire ruimte en is in het vaatstelsel aanwezig.
Functies van lichaamswater zijn:
Transport van:
o Zuurstof en CO2 gebonden aan erytrocyten en/of opgelost in plasma
o Leukocyten: monocyten, granulocyten en lymfocyten
o Trombocyten
o Voedingsstoffen
o Elektrolyten
o Vitaminen
o Eiwitten
o Hormonen
o Afbraakproducten
Verdeling van lichaamswarmte
Oplosmiddel
Om de vochtbalans in evenwicht te houden, moeten de vochtverliezen die ontstaan door
urineproductie, verdamping tijdens de ademhaling, zweten en ontlasting aangevuld worden door
drinken, water uit voedsel en water dat bij de stofwisseling vrijkomt.
Belangrijkste pijlers:
- Vochtbalans
- Intracellulaire vloeistof
en de extracellulaire
vloeistof en de
uitwisseling van water
hiertussen
- Hoeveelheid water die
het lichaam bevat
Bij homeostase van de vloeistofvolumes:
de concentratie opgeloste deeltjes van de pH spelen 3 onderling afhankelijke rollen:
- vochtbalans
- mineralenbalans
- zuur-base evenwicht
Het vochtbalans: een evenwicht tussen wat we aan vloeistof innemen en weer uitscheiden.
,Mineralenbalans: mineralen en ionen die ontstaan bij de dissociatie van anorganische verbindingen,
heten ook wel elektrolyten. Omdat oplossingen van deze stoffen een elektrische stroom kunnen
geleiden. Dagelijks verkrijgen onze lichaamsvloeistoffen mineralen uit het voedsel en drank die we
opnemen en verliezen ze minder mineralen in urine en zweet. Er is sprake van een mineralenbalans
wanneer te netto van elk van de ionen in de lichaamsvloeistoffen niet toe of afneemt. Voor het
handhaven van de mineralenbalans moet de opname snelheid en de spijsverteringskanaal in
evenwicht zijn met de snelheid waarmee de mineralen in de nieren verloren gaan.
Zuur-base evenwicht: wanneer evenveel waterstofionen worden gevormd als er verloren gaan. Hoe
meer er sprake is van een zuurbase evenwicht blijft de pH van lichaamsvloeistoffen binnen normale
grenzen. Het probleem is vooral te zorgen dat de pH niet daalt. Omdat bij een normale
stofwisselingsreactie verschillende zuren worden gevormd. De nieren en de longen spelen een
belangrijke rol bij het handhaven van dit evenwicht.
Oedeem: teveel vocht vasthouden
Onder vulling (dehydratie): geeft uitdroging, verdroogde velletjes, mensen die super
geconcentreerde urine hebben of bijna niet meer plassen. Je bent uitgedroogd. Oorzaak is te weinig
water drinken of teveel vocht afdrijvende stoffen zoals alcohol. Andere oorzaak kan zijn ziekten die
leiden tot veelvuldig overgeven of diarree zoals cholera. Dehydratie kan een daling in de bloeddruk
veroorzaken, waardoor je je licht in je hoofd, zwak en moe kan voelen. Ernstige uitdroging kan een
gevaarlijk lage bloeddruk veroorzaken die medisch handelen vereist. Dehydratie kan zorgen voor een
snelle hartslag of hartkloppingen, bewusteloosheid en een delirium.
Overvulling (hyperhydratie): Hyperhydratie is een tegenover gestelde van dehydratie. Er wordt in het
lichaam teveel lichaamsvocht vastgehouden. Het leidt daarnaast ook tot een onbalans in je
elektrolyten spiegel. Wanneer je een natriumtekort hebt ontstaat een hyponatriëmie. Dit kan
verschillende oorzaken hebben, denk aan COD, maar ook veel drinken of bijvoorbeeld teveel
infuusvloeistof krijgen.
Hyperhydratie veroorzaakt een stijging van de bloeddruk, je kan last krijgen van oedeem, hoofdpijn,
wazig zien, zuurstofgebrek en cyanose. In de capillairen gaat uitwisseling plaatsvinden van het
overtollige vocht en dat komt allemaal tussen de cellen te zitten waardoor oedeem ontstaat. Cyanose
is een aandoening waarbij het bloed en het lichaamsweefsel abnormaal veel zuur bevatten.
Infuusvloeistoffen: stoffen die parenteraal toegediend kunnen worden, wanneer er sprake is van een
tekort. Ze worden daarom ook wel parenteralia genoemd. De samenstelling is afgestemd op het
doel. Dit kan erg verschillen. Voorbeelden hiervan zijn:
Vochtvolume vergroten
Elektrolyten/zuurgraad corrigeren
Voeding of bloedproducten toedienen
Medicijnen toedienen
, De anesthesioloog berekent de hoeveelheid en de samenstelling van de toe te dienen
infuusvloeistoffen op basis van:
- Geschatte vochtverlies
- De daadwerkelijke verliezen
- De algemene toestand van de patiënt (capaciteit van de circulatie en de uitscheiding)
Er wordt zowel voor de peroperatieve als voor de postoperatieve periode een infuusbeleid
vastgesteld. Er bestaan verschillende methoden om de behoefte aan vocht en elektrolyten te
berekenen.
Verschillende soorten infuusvloeistoffen:
Colloïde/ Plasmavervangers gebruiken ter preventie en behandeling van
plasmavervangers een hypovolemische shock. Dit betekend dat we ze gebruiken om
het vochtvolume te vergroten.
Kristalloïden/ Kristallijne vloeistoffen veranderen veel in de elektrolyten
compensatie samenstelling en toniciteit (druk van waterhuishouding). We
oplossingen gebruiken het als een compensatie van elektrolytentekort,
daarnaast vergroot het volume van het bloed natuurlijk.
Kunstbloed Dit is voor het kunstmatig bereiden en vervangen van bloed.
Bloed Dit is voor het kunstmatig bereiden en vervangen van bloed.
Parenterale voeding Dit is voeding wat door middel van een infuus direct de
bloedbaan inkomt.
Colloïdie/plasmavervangers Albumines
Gelatines
Hydroxyethyl Zetmeel (HES)
Kristalloïde/compensatieoplossingen Glucose 5% in water
Sorbitol 5%
NaCl 0,9%
Ringerlactaat
Ringerlactaat
Ionolyte
Bloed A
B
AB
O
